Copyright 2019 The Associated Press. All rights reserved.

Donald Trump sloot de deur voor immigranten. Hoe ver zet de nieuwe president Joe Biden ze weer open? 

Op de dag van zijn eedaflegging heeft de Amerikaanse president Joe Biden al meteen komaf gemaakt met een aantal maatregelen van zijn voorganger Donald Trump die bedoeld waren om migranten en asielzoekers buiten te houden. Vandaag zal hij in principe (als de sneeuwstorm geen stokken in de wielen steekt) nog meer plannen ontvouwen voor een ander migratiebeleid. De nieuwe president wil miljoenen migranten die al in de VS wonen, maar zonder geldige papieren, een kans geven om hun verblijf te regulariseren. De vraag is hoe ver Biden de deuren nog méér zal openzetten, welke beleidskeuzes van Trump hij ongemoeid laat en of zijn plannen met immigratie een kans maken in het Congres.  

analyse
Bert De Vroey
Bert De Vroey is buitenlandjournalist voor VRT NWS. Hij specialiseerde zich in de VS.

Breekt Biden de muur van Trump af?

Donald Trump heeft de muur op de grens met Mexico niet uitgevonden, er stond al een hek of een muur over een lengte van een duizendtal kilometers. Trump liet zo'n 650 kilometer daarvan verbeteren en 80 kilometer nieuwe muur aanleggen. 

Joe Biden heeft de bouw van de muur stopgezet en een einde gemaakt aan de zogenoemde "noodtoestand" die Trump had afgekondigd om makkelijker geld voor de constructie van de muur te kunnen vrijmaken. Meteen na zijn eedaflegging tekende hij daarvoor een executive order of presidentieel decreet. Het Pentagon, dat via het Army Corps of Engineers de werkzaamheden coördineert, legde alle bouwactiviteit stil en zal nu eerst bekijken, segment per segment, hoe het de nog geplande werken kan annuleren. 

Allicht moeten er her en der nog juridische gevechten worden geleverd met aannemers of grondeigenaars en misschien wordt er links of rechts nog een strook afgewerkt, maar de marsrichting van Biden is duidelijk. Voor de nieuwe regering is de fysieke bouw van een hek of muur verspilling van belastinggeld. Grenscontroles kunnen ook worden verbeterd door gebruik te maken van slimme technologie. 

Bekijk hier een reportage van Björn Soenens over de grensmuur:

Videospeler inladen...

Laat Biden nog migranten of asielzoekers binnen aan de Mexicaanse grens?

De voorbije jaren trokken geregeld grote groepen migranten uit Centraal-Amerika tesamen op naar de grens van de VS  - in zogenoemde karavanen. Aangekomen aan de grens schoven velen van hen aan voor een asielaanvraag, waarna ze tijdelijk werden opgevangen in kampen en asielcentra op Amerikaanse bodem. 

Maar begin 2019 maakte Donald Trump een einde aan die gang van zaken. Vanaf toen werden de asielzoekers teruggestuurd naar de Mexicaanse kant van de grens, waar ze het antwoord van de asielrechtbanken moeten afwachten. Vergelijk het met de Griekse eilanden, waar asielzoekers die naar Europa willen migreren de procedure moeten uitzitten. 

Volgens migranten- en mensenrechtenorganisaties (in Mexico en in de VS) dwingt dat "Remain in Mexico"-programma veel migrantenfamilies in precaire, kwetsbare en gevaarlijke situaties, en berooft het hen van kansen op juridische assistentie tijdens hun procedure. 

De regering-Biden heeft alvast aangekondigd dat er geen nieuwe asielzoekers meer in dat programma worden ingeschreven  - of anders gezegd: dat wie nu nog een asielaanvraag indient bij één van de officiële grensposten de procedure in de VS mag doormaken. Maar wat ze zal doen met de zowat 60.000 asielzoekers die de voorbije twee jaar wél naar Mexico zijn teruggestuurd in afwachting van een beslissing over hun asielverzoek, dat is nog onduidelijk. 

Het wordt vermoedelijk één van de lastigste knopen om door te hakken voor Joe Biden: de verwachtingen van veel latino-kiezers van zijn partij zijn hooggespannen, maar zomaar meteen het signaal geven aan tienduizenden mensen tegelijk dat ze onmiddellijk welkom zijn in de VS, is politiek riskant.

Directeur Dylan Corbett van de migrantenorganisatie Hope Border Institute in El Paso, Texas, zegt dat hij voorlopig op het terrein nog niets merkt van een nieuwe aanpak (zie video). 

Bekijk hier beeld en commentaar van Dylan Corbett over de situatie aan de grens met Mexico:

Videospeler inladen...

Stuurt Biden migranten zonder verblijfspapieren terug?

Niet alle migranten uit Centraal-Amerika volgen de weg van de asielprocedure of melden zich aan een grenspost. De voorbije decennia zijn er miljoenen ongemerkt de grens over geglipt waar de muur, het hek of de bewaking hen de kans liet. Velen leven al jaren semi-clandestien in de VS. Ze werken er vaak in de bouw, de vleesindustrie of de horeca, maar kunnen bij een politiecontrole toch nog altijd worden betrapt en mogelijk teruggestuurd ("gedeporteerd", zoals dat in de VS wordt genoemd) naar hun land van herkomst of naar Mexico. 

Die gedwongen repatriëringen vonden ook al plaats onder Trumps voorgangers Bill Clinton, George W. Bush en Barack Obama. President Obama legde wel prioriteiten vast: in eerste instantie liet hij mensen met een strafblad terugsturen, of recent aangekomen migranten. Trump maakte er een punt van dat élke illegaal in de VS verblijvende migrant moest worden verwijderd. 

Joe Biden heeft nu een pauze van 100 dagen aangekondigd voor dat terugsturen: niemand die voor 1 november 2020 in de VS is aangekomen, zou voorlopig de grens worden overgezet. Intussen zou het hele programma worden geëvalueerd en herbekeken. Een rechter in Texas heeft die beslissing intussen ongrondwettelijk verklaard en geblokkeerd. Dat illustreert meteen wat je bij elke versoepeling van Biden mag verwachten: juridisch verzet en getouwtrek. Toch lijkt het er op dat hij de bevoegde politiediensten opnieuw prioriteiten zal opleggen en in het algemeen minder hard wil inzetten op de terugstuur-operaties. 

AFP or licensors

Haalt Biden nog kinderen weg van hun ouders?

Het zal één van de meest beklijvende beelden blijven van Trumps presidentschap: de opnames in een detentiecentrum aan de grens, waar je een klein meisje, dat samen met andere migranten opgesloten zit in een grote kooi, hoort roepen om haar papa en haar tante (zie video). 

Dat mensen in kooiachtige ruimtes werden vastgezet, was al geen fraai beeld, maar geleidelijk werd duidelijk dat de Amerikaanse overheid ook migrantenkinderen van hun ouders was beginnen weg te halen wanneer ze samen werden onderschept en opgepakt. Er duiken daarover nog altijd nieuwe gegevens op. In totaal zouden er in minder dan twee jaar tijd (in 2017 en 2018) drie- tot vijfduizend kinderen van hun ouders gescheiden zijn. Ouders werden vaak naar hun land van herkomst teruggestuurd terwijl hun kinderen nog achterbleven in de VS. 

Dat alles gebeurde in het kader van een "zero policy"-beleid. Dat bepaalde dat illegale immigratie een misdrijf was en dat volwassenen die daarop betrapt werden, mochten worden gearresteerd en opgesloten. Kinderen dienden in dat geval in aparte centra te worden geplaatst. Joe Biden heeft dat zero policy-beleid meteen officieel herroepen, al werd het in de praktijk al niet meer toegepast. Biden wil bovendien een task force oprichten om na te gaan hoe gezinnen die nog altijd gescheiden zijn, weer kunnen worden herenigd.

Bekijk hier een opname van een detentiecentrum in juni 2018:

Videospeler inladen...

Geeft Biden migranten zonder verblijfspapieren een kans om legaal te blijven?

Dit wordt het belangrijkste onderdeel van Joe Bidens immigratie-beleid: niets minder dan een grootscheepse regularisatie van miljoenen (mogelijk zelfs 11 miljoen) migranten zonder geldige verblijfspapieren. Zo'n regularisatie is er niet meer geweest sinds 1986, toen er onder de Republikeinse president Reagan 3 miljoen migranten een verblijfsvergunning kregen. 

Een dergelijke ingrijpende maatregel kan Biden niet op eigen houtje nemen met een presidentieel decreet. Dat moet worden goedgekeurd door het Congres. Bidens Witte Huis heeft een breed en verregaand wetsontwerp ingediend, maar laat verstaan dat het ook in stukjes en beetjes kan worden doorgevoerd en vatbaar is voor aanpassingen. 

Het belangrijkste onderdeel van het wetsontwerp is een zogenaamd "pad naar burgerschap" voor illegale immigranten. Al wie zich  voor 1 januari 2021 in de VS bevond zonder geldige papieren komt er in principe voor in aanmerking. Voorwaarde is dat een background-check geen bezwarende informatie oplevert. Kandidaten kunnen dan een tijdelijke verblijfsstatus aanvragen, en na vijf jaar een green card  - die hen drie jaar later uiteindelijk naar het Amerikaanse burgerschap kan leiden. Sommige groepen, zoals jongeren die als kind met hun ouders illegaal naar de VS kwamen (de zgn. "Dreamers") zouden meteen een "green card" kunnen krijgen en drie jaar later het burgerschap. 

In de Senaat hebben de Democraten de krapst mogelijke meerderheid, en door de filibuster-regels kunnen de Republikeinen het voorstel langdurig blokkeren. De kans dat Biden het de Senaat door de strot kan duwen, is erg klein, en bovendien ligt dat niet in de aard van de centrumpoliticus die hij is. Dus zal hij compromissen moeten sluiten  - waarmee hij meteen het risico vergroot dat een aantal Democraten zullen afhaken omdat ze het compromis te slap vinden. 

Het regularisatievoorstel van Joe Biden is een typevoorbeeld van de "bold actions" die hij vooropstelde in zijn inauguratiespeech: progressief, gedurfd, open, divers. Maar het zou ook het typevoorbeeld kunnen worden van een reeks onhaalbare ambities waarmee Biden naar het Witte Huis is getrokken  - en van de mislukkingen die later op zijn palmares zullen prijken.

Copyright 2021 The Associated Press. All rights reserved.

Laat Biden ook moslimmigranten binnen?

Kort na zijn aantreden kondigde Donald Trump op een vrijdagnamiddag een inreisverbod af voor onderdanen van zeven islamitische landen. Dat verbod werd later, na protest en een strijd in de rechtbanken, afgezwakt en enigermate herzien (Irak werd van de lijst geschrapt en onlangs ook Soedan), maar de maatregel bleef van kracht en gemeenzaam bekend als de 'muslim ban'. 

Het verbod trof niet alleen reizigers, maar ook mensen die op het punt stonden om zich in de VS te komen vestigen, zoals vluchtelingen die via resettlement-programma's van de Verenigde Naties naar Amerika mochten verhuizen. De Syriër Mahmoud Mansour was in dat geval; hij hoopte begin 2017 spoedig te kunnen vertrekken, tot Trumps verbod de deur voor hem dicht gooide. (zie video)

Joe Biden lijkt die deur nu weer te openen. Op dag 1 van zijn presidentschap heeft hij Trumps inreisverbod ongedaan gemaakt. Bovendien heeft hij aangegeven dat hij opnieuw een groter aantal vluchtelingen wil opvangen in de VS.  

Bekijk hier het getuigenis van Mahmoud Mansour:

Videospeler inladen...

Is er nog iets?

Jazeker. In het wetsontwerp van Joe Biden springt een klein maar belangrijk detail in het oog. Biden wil komaf maken met het gebruik van het woord "alien" in de Amerikaanse migratiewetten, en dat vervangen door "noncitizen". Daarmee erkent de wet, volgens Biden, Amerika als "een natie van immigranten". 

Die wetswijziging komt niets te vroeg. Mexicanen, Guatemalteken of Brazilianen zijn geen marsmannetjes, ook niet als ze zonder geldige papieren in de VS verblijven. 

Meest gelezen