Per abuis in Nederlands leger dienen en 3 jaar in Indonesië vechten: het verhaal van Belg Antoon van den Buijs

Antoon van den Buijs, een Belg die net over de grens in Nederland woonde, heeft drie jaar met het Nederlandse leger gevochten in de Indonesische onafhankelijkheidsoorlog eind jaren 40. Zijn vader had op een dag de Nederlandse nationaliteit gekozen en daarom dacht Antoon dat hij ook Nederlander was. Maar dat bleek later niet zo te zijn. Op Canvas startte dinsdagavond de documentaire "Revolutie in Indonesië" van historicus David Van Reybrouck.

Naar aanleiding van de start van "Revolutie in Indonesië" op Canvas, haalde Radio 2 - presentator Dennis van den Buijs in "Start Je Dag" herinneringen op aan zijn grootvader. Hij deed dat samen met zijn neef Glenn van den Buijs die het hele verhaal van hun grootvader Antoon reconstrueerde, toen hij studeerde om leraar geschiedenis te worden.

"De va, zoals wij hem noemden, woonde met zijn ouders in Achtmaal", legt Glenn uit. "Dat is net Nederland, maar vlakbij Nieuwmoer (Kalmthout). Zijn vader moest destijds een nationaliteit kiezen en ze gingen ervan uit dat ze Nederlanders waren omdat ze in Nederland woonden. Dus toen het Nederlandse leger naar Indonesië trok, moest ook Antoon een lootje gaan trekken en hij was bij de "gelukkigen". In 1948 is hij dan vertrokken met de boot naar Batavia." Dat was toen de hoofdstad van Nederlands-Indië, nu Jakarta in Indonesië.

Toen hij na drie jaar eindelijk terug was, werd hij ook nog eens opgeroepen door het Belgische leger.

Glenn van den Buijs, kleinzoon Antoon van den Buijs

Na een jaar kwam aan het licht dat Antoon geen Nederlander maar een Belg was. "Zijn neef wilde een kippenboerderij starten in Kalmthout. Als Nederlander, buitenlander, moest hij een vergunning aanvragen. Maar na opzoekingswerk in de gemeente, bleek dat het toch niet nodig was, omdat de voorouders van de neef in Kalmthout geboren waren. En toen vroegen ze zich meteen af, wat Antoon dan aan het doen was met het Nederlandse leger in Indië."

Zijn familie heeft toen geprobeerd om Antoon weer naar huis te krijgen, maar zonder succes. Hij moest er drie jaar blijven. "En toen hij eindelijk terugkwam, werd hij nog eens opgeroepen door het Belgisch leger. Maar gelukkig toonde de Belgische staat toen begrip en moest hij niet meer gaan."

Ereteken en 1.000 Belgische Frank

Het heeft ook geen haar gescheeld of Antoon had de oorlog niet overleefd: "Op een bepaald moment reden ze over het slagveld en zijn beste vriend zat naast hem. Die werd geraakt door een kogel en is overleden."

Het Nederlandse leger stuurde daarna nog een ereteken voor orde en vrede voor hem op naar de burgemeester van Essen. Maar dat weigerde hij op te halen. Een pensioen of een uitkering heeft hij nooit gekregen. Wel kreeg zijn weduwe een jaar na zijn overlijden, in 1998, dankzij een nieuwe Nederlandse wet nog een uitkering van 1.000 Belgische Frank.

Meest gelezen