AFP or licensors

Haïti verzeilt in grondwettelijke chaos met twee presidenten en onveiligheid op straat

In Haïti is de politieke crisis nu totaal. De oppositie heeft een lid van het Hooggerechtshof benoemd tot interim-president en dus zijn er twee staatshoofden. De ambtstermijn van de zittende president Jovenel Moïse zou zijn verstreken. Moïse slaat terug en heeft drie rechters van het Hooggerechtshof, onder wie zijn oppositierivaal, met pensioen gestuurd. Gisteren zijn twee journalisten neergeschoten tijdens rellen in de hoofdstad Port-au-Prince.

De oppositie in de arme republiek heeft het gehad met president Jovenel Moïse. Volgens de oppositiepartijen is die niet langer president meer omdat zijn ambtstermijn zondag zou zijn verstreken. Moïse ontkent dat en zegt dat hij tot 7 februari volgend jaar in functie kan blijven. 

Zijn tegenstanders vinden van niet, maar zij krijgen wel de steun van minstens een lid van het Grondwettelijk Hof. Die 72-jarige opperrechter, Joseph Mecène Jean-Louis, is zelfs door de oppositie uitgeroepen tot interim-president en heeft die taak aanvaard. Omdat de zittende president Moïse weigert op te stappen, zit Haïti dus met twee presidenten. Moïse lijkt echter wel de ordediensten en het leger te controleren en heeft drie opperrechters, onder hen Jean-Louis, op pensioen gestuurd.  (Lees verder onder de foto).

AFP or licensors

Het leger zal de rechtsstaat en de wettige en democratisch verkozen overheden steunen

Mededeling van het Haïtiaanse leger

De grondwet geeft een president een ambtstermijn van vijf jaar. Probleem is dat Moïse aan de macht gekomen is na erg chaotische en omstreden verkiezingen in 2016, waarbij slechts 20 procent van de kiezers was komen opdagen. Door die onzekerheid heeft het tot februari 2017 -bijna een jaar na de verkiezingen- geduurd vooraleer hij de eed als president kon afleggen. Al die tijd was er een interim-regering. Omdat hij een jaar later in functie getreden is, zegt Moïse nu dat hij dus ook een jaar langer president kan blijven, dus tot februari volgend jaar. 

De Amerikaanse regering lijkt hem daarin vooralsnog te steunen, al was het misschien ook maar om een nieuwe militaire operatie in Haïti uit de weg te gaan. De nieuwe regering van president Joe Biden die nog niet helemaal beëdigd is door de Senaat in de VS, zal zeker geen zin hebben in een nieuw militair avontuur in Haïti.

Omdat er geen verkiezingen werden gehouden, zijn ook het Lagerhuis en tweederde van de senatoren niet langer in functie

Intern liggen de instellingen in duigen. Omdat president Moïse geen verkiezingen heeft georganiseerd, is het Lagerhuis niet meer in functie en geldt dat ook voor tweederde van de senatoren. De president regeert dus via decreten en stuurt nu ook een deel van het Hooggerechtshof wandelen. Behalve de president zijn er dan ook nauwelijks nog politieke instellingen in het land actief, maar er zijn dan wel twee presidenten. 

Zeker is dat iedereen last heeft van de onveiligheid op straat, waarbij veel mensen ontvoerd worden om losgeld te eisen. De oppositie beweert dat de president achter de talrijke straatbendes zit die het straatbeeld beheersen. 

Het zorgenkind van de Caraïben

Haïti ligt op het westelijke deel van het eiland Hispaniola, dat andere deel vormt de doorgaans veel stabielere en Spaanssprekende Dominicaanse Republiek. Haïti werd in 1804 onafhankelijk na een slavenopstand tegen Frankrijk en was na de Verenigde Staten het tweede land in Amerika dat de Europese kolonisering afwierp. 

Een succes is dat niet geworden. De nieuwe staat werd geteisterd door interne conflicten, machtsgrepen, dictaturen en chaos en is nu het armste land van Amerika. Tussen 1915 en 1935 stond de republiek onder Amerikaans bestuur om daarna weer in chaos te verzinken. De brutale dictatuur van François Duvalier (1957-1971) en diens zoon Jean-Claude Duvalier (1971-1986) -berucht als "Papa Doc" en "Baby Doc"- leverde Haïti een bloedige reputatie op, vooral door hun gevreesde geheime politie "Tontons Macoutes". 

Ook na de val van "Baby Doc" volgden de staatsgrepen elkaar op. In 1994 bracht een Amerikaanse militaire interventie de democratisch verkozen president Bertrand Aristide aan de macht, maar ook die kon de rust niet herstellen. (Lees verder onder de foto).

Na een staatsgreep stuurde de VS in 1994 troepen naar Haïti om de verkozen president Aristide aan de macht te helpen.
AP1994

Tussen 2004 en 2019 poogde een vredesmacht van de Verenigde Naties de orde te handhaven, maar de reputatie van die blauwhelmen werd uitgehold door berichten over verkrachtingen van vrouwen in Haïti. De toch al gehavende economie van het land werd verder ontwricht door een aantal natuurrampen waaronder de erg zware aardbeving van 2010 waarbij meer dan 100.000 mensen zijn omgekomen.

De economie van Haïti bestaat veelal uit de export van goedkope producten naar de Verenigde Staten zoals textiel en kleding en daarna ook tropisch fruit zoals dadels, vijgen, bananen, avocado's en mango's. Haïti is de belangrijkste uitvoerder van vetiver, dat gebruikt wordt in essentiële olie en cosmetica.

Meest gelezen