Rechtszaak over Holocaust-boek in Polen: twee prominente historici moeten zich verontschuldigen

In Polen heeft een boek over het lot van de Joden tijdens de nazi-bezetting ophef veroorzaakt. Twee prominente historici die het boek uitbrachten, werden door een nabestaande van een voormalige oorlogsburgemeester aangeklaagd wegens laster. De rechter oordeelde vandaag dat ze zich moeten verontschuldigen omdat ze de herinnering aan de man hebben besmeurd. 

Meer dan 75 jaar na het einde van de Tweede Wereldoorlog blijven de jaren onder de nazi-bezetting een erg gevoelig en politiek beladen onderwerp in Polen. Van 1939 tot 1945 kwamen 5 miljoen Polen om het leven. 3 miljoen van hen waren Poolse Joden.   

Bekijk hier historische beelden van het getto van Warschau (de tekst gaat hieronder door):

Videospeler inladen...

Over het lot van de Poolse Joden tijdens de nazi-bezetting gaat "Nacht zonder einde", samengesteld door de prominente Poolse historici Barbara Engelking (Pools Centrum voor Holocaustonderzoek) en Jan Grabowski (Universiteit van Ottawa). In dat lijvige werk van liefst 1.600 pagina's komt een korte passage voor waarin wordt gesuggereerd dat de burgemeester van een gehucht medeplichtig was aan het uitleveren van tientallen Joden aan de nazi's. 

De nicht van (wijlen) die burgemeester betwist die passage en neemt het niet dat haar oom in een kwaad daglicht wordt gesteld. Ze eiste een schadevergoeding van 100.000 zloty (22.344 euro) en publieke verontschuldigingen. Die verontschuldigingen moeten er komen, oordeelde de rechtbank, maar van een schadevergoeding ziet ze af omdat zoiets ontmoedigend zou kunnen zijn voor toekomstig onderzoek.

Liga tegen Laster

De vrouw die de aanklacht indiende, wist zich gesteund door de Poolse Liga tegen Laster, een vereniging die zich inzet voor de verdediging van de goede naam van Polen en het beschermen van de nationale identiteit. Ideologisch leunt de vereniging aan bij de Poolse regeringspartij PiS (Recht en Rechtvaardigheid). 

Volgens de voorzitter van de Poolse Liga tegen Laster schaden de twee historici met de bewuste passage in hun boek niet alleen de naam van de oom van de vrouw, maar van alle Polen, door "een academische consensus te willen scheppen over de Poolse medeverantwoordelijkheid voor de Holocaust."

Als term als "nationale trots" weg vindt naar de rechtbank, luidt dat einde in van geschiedschrijving zoals wij het doen

Als termen als "nationale trots" en "nationale waardigheid" hun weg vinden naar Poolse burgerlijke rechtszaken en procedures, dan luidt dat het einde in van geschiedenis schrijven, bijvoorbeeld over de Holocaust in Polen, op de manier waarop wij het doen", vreest auteur Jan Grabowski.

Bekijk hier de reactie van historicus Jan Grabowski (de tekst gaat hieronder door):

Videospeler inladen...

Net als co-auteur Barbara Engelking en veel andere onderzoekers ziet hij de rechtszaak als een poging om de algemene bevindingen van de auteurs in diskrediet te brengen. De twee historici hebben intussen laten weten dat ze in beroep zullen gaan tegen de uitspraak van de rechtbank. 

Ze vrezen dat anderen door deze aanklacht zullen worden ontmoedigd om de waarheid over de Poolse betrokkenheid bij de Holocaust te proberen te achterhalen. 

Yad Vashem

Die mening deelt ook Yad Vashem, het Israëlische herdenkingsmuseum voor de slachtoffers van de Holocaust, de systematische Jodenvervolging en genocide door de nazi's voor en tijdens de Tweede Wereldoorlog. Het museum ziet in de rechtszaak "een ernstige aanval op het vrij en open onderzoek." 

Yad Vashem herdenkt niet alleen de slachtoffers van de Holocaust, maar eert ook de redders van Joden die door de nazi's werden vervolgd. Van die redders waren er 7.112 Polen, wat hen tot de grootste nationale groep maakt. Desondanks toont historisch onderzoek volgens Yad Vashem aan dat dergelijke hulp "relatief zeldzaam" was, en dat aanvallen gericht tegen Joden wijdverspreid waren in Polen.  

"Er waren destijds mensen die goede dingen deden, en anderen die slechte dingen deden", zegt Michael Schudrich, de opperrabbijn in Polen, over de zaak. "Als je de slechte dingen uit het verleden niet onder ogen durft te zien, dan belemmert dat de kans om in de toekomst beter te worden."

Bekijk hier de reactie van opperrabbijn Michael Schudrich:

Videospeler inladen...

Meest gelezen