"Geen beloftes voor maart" en "verwachtingen bijsturen": zo ver staat onze vaccinatiecampagne

Dat het uitrollen van de vaccinatiecampagne in ons land niet zonder slag of stoot verloopt, is zacht uitgedrukt. De voorbije week werd pijnlijk duidelijk in welke mate we afhankelijk zijn van het aantal geleverde coronavaccins, en welke invloed het uitblijven daarvan heeft op onze planning. Het Agentschap Zorg & Gezondheid maakte gisteren de balans op van ruim een maand vaccineren. Een stand van zaken.

Hoeveel vaccins zijn er intussen geleverd?

Eind vorige week klopte België af op 590.055 geleverde vaccins: 543.855 van Pfizer/BioNTech, 46.200 van Moderna. Opvallend: het Federaal Agentschap voor Geneesmiddelen en Gezondheidsproducten (FAGG) - dat deze cijfers wekelijks updatet - neemt de eerste lading AstraZeneca-vaccins nog niet mee in zijn officiële communicatie. Nochtans zouden daarvan afgelopen weekend 80.000 stuks zijn bezorgd. "Pas wanneer de vaccins veilig en wel in de centra en ziekenhuizen zijn gearriveerd, zijn ze voor ons van tel", verklaart Ann Eeckhout, woordvoerder van FAGG. "Een lot dat wordt afgekeurd, of transport - of opslagproblemen: het kan zo snel misgaan."

Vaccinoloog Pierre Van Damme bevestigt dat de eerste AstraZeneca-vaccins de deur uit zijn. In de loop van de dag krijgen de eerste 200 zorgverleners hun vaccin van AstraZeneca in het vaccinatiedorp in Antwerpen, vanaf volgende week begint de uitrol van AstraZeneca dan echt. "Geen enkel vaccin ligt langer dan nodig in de koelkast", benadrukt Van Damme. "Wel leggen we een noodrantsoen aan, dat momenteel zo'n 7.000 à 8.000 vaccins bevat. De komende weken zullen we dat aantal stelselmatig verhogen, zodat we een reserve hebben. We willen niet voor verrassingen komen te staan als de leveringen van vaccins vertraging oplopen."

We moeten ons verwachtingspatroon de komende maanden bijsturen

Vaccinoloog Pierre Van Damme

"We kunnen maar zo snel vaccineren als dat we vaccins ter beschikking hebben": het is sinds de start van de vaccinatiecampagne het stokpaardje van experts en regeringsleiders. Maar waarom laten die leveringen zo lang op zich wachten? "De productie van een vaccin opschalen naar miljarden doses is makkelijker gezegd dan gedaan", aldus Van Damme. "Alleen al bij de kwaliteitscontroles komen 700 à 800 stappen kijken vooraleer een flacon van de band rolt.  Bovendien is een vaccin een biologisch product, geen geneesmiddel waarbij je een afgewogen chemische stof in een pilletje giet. De farmaceutische bedrijven ontwikkelden schitterende vaccins, maar de loten moeten wel allemaal van hetzelfde hoge niveau zijn. We hebben dat onderschat, en zullen de komende maanden ons verwachtingspatroon moeten bijsturen."

Waarom lijkt het in andere landen dan zoveel sneller te gaan? "Groot-Brittannië en Israël varen als niet-EU-landen hun eigen koers, vergelijken heeft weinig zin. In Europa worden de lidstaten eerlijk bedeeld in verhouding tot hun aantal inwoners. In Spanje of Duitsland zijn er misschien meer mensen gevaccineerd, maar zij zijn dan ook met veel meer in totaal."

Europa kocht in bulk vaccins aan, België tekende in op die van AstraZeneca, Pfizer/BioNTech, Moderna, Johnson & Johnson en CureVac. In totaal komen er zo'n 33,7 miljoen vaccins onze richting uit:

  • Pfizer/BioNTech: 12,5 miljoen (2 doses nodig)
  • Moderna: 5,8 miljoen (2 doses nodig) - België heeft een eerste bestelling van 2 miljoen opgetrokken met 3,8 miljoen
  • AstraZeneca: 7,5 miljoen (2 doses nodig)  
  • Johnson & Johnson: 5 miljoen (vermoedelijk 1 dosis nodig) 
  • CureVac: 2,9 miljoen (2 doses nodig)

Johnson & Johnson hoopt in de loop van april aan Europa te leveren, de vaccins van CureVac worden pas later verwacht.

Wetenschapsjournalist Koen Wauters legt uit hoe de verschillende vaccins werken. Bekijk zijn uitleg hier: 

Videospeler inladen...

Wie is er al gevaccineerd?

347.027 Belgen - 3,76% van de volwassen bevolking - ontving zijn eerste dosis. 130.741 mensen daarvan - goed voor 1,42% - kregen al dosis nummer twee.
 
De woonzorgcentra maakten de voorbije weken de meeste progressie: 808 van de 824 Vlaamse WZC's zijn begonnen met vaccineren, 579 daarvan dienen intussen ook de tweede dosis toe. Dat maakt dat van de 89.514 Vlaamse rusthuisbewoners, 52.460 beide dosissen achter de kiezen hebben. Van de 97.617 medewerkers heeft dan weer 1 op de 5 zijn tweede dosis op zak. Tegen eind februari moet de vaccinatiecampagne in de woonzorgcentra - uitgevoerd met vaccins van Pfizer/BioNTech - zo goed als afgerond zijn.
 
Uit eerste cijfers blijkt dat in de Vlaamse ziekenhuizen 20.189 medewerkers (23,2%) van onder meer de COVID-, spoed- en intensieve zorgafdelingen een coronavaccin ontvingen. Zij krijgen zowel Pfizer/BioNTech, AstraZeneca als Moderna toebedeeld, al loopt de levering van die laatste momenteel flink vertraging op. In de eerstelijnszorg (huisartsen, tandartsen en personeel van thuis- en gezinszorg) kregen tot nu toe grosso modo 11.000 mensen een inenting. Ook voor hen zijn de 3 types vaccins voorzien.
Valeria Mongelli / Hans Lucas

Wie is de volgende in de rij?

De volledige uitrol van de eerstelijnszorg start in de tweede helft van februari, samen met andere zorginstellingen en overig ziekenhuispersoneel. Zo is het vanaf 18 februari aan residentiële voorzieningen voor personen met een handicap.

Vanaf maart durft het Agentschap Zorg & Gezondheid geen beloftes te maken. "We leggen de horizon momenteel niet verder dan twee weken", verwoordt woordvoerder Joris Moonens het. 

Als de levering van de vaccins geen roet in het eten gooit, zouden in de loop van maart de 65-plussers aan de beurt moeten zijn. In eerste instantie zal het gaan om de oudste leeftijdsgroepen, bijvoorbeeld mensen in assistentiewoningen. Volgens het oorspronkelijke plan starten de risicopatiënten, van wie vorige week een lijst bekend werd gemaakt, tegelijk met hen.

We leggen de horizon momenteel niet verder dan twee weken

Joris Moonens, het Agentschap Zorg & Gezondheid

Hoeveel Belgen tegen de zomer een vaccin hebben gekregen, is volgens Pierre Van Damme nog koffiedik kijken. "Maar we zullen het onderste uit de kan halen. Het is niet uitgesloten dat - als we op een gegeven moment wél vaccins in overvloed ter beschikking hebben - we in twee shiften zullen werken, en we bijvoorbeeld jongeren vragen om na 22 uur hun prik te komen halen. Die plannen zullen de komende tijd worden uitgewerkt."

Hoe weet ik wanneer ik aan de beurt ben?
Volgens het Agentschap Zorg & Gezondheid krijg je twee weken op voorhand een uitnodiging. Op dat moment is er voor jou al een vaccin gereserveerd: elke twee weken wordt namelijk een bepaald aantal vaccins toegekend aan de vaccinatiecentra, die pas twee weken nadien worden ingezet. Zo zal je nooit in een centrum toekomen waar geen vaccins meer voorradig zijn.

Wat als ik niet in mijn vaccinatiecentrum geraak?
"Dan kan je hen dit laten weten", zegt Pierre Van Damme. "Een mobiele eenheid zal je in plaats daarvan bij je thuis komen inenten. Logistiek geen sinecure: elke gevaccineerde moet een kwartier in de gaten gehouden worden. In de centra kan dit voor veel mensen tegelijk, thuis zal er bij elke gevaccineerde moeten worden gewacht."

Is er al nieuws over de vaccinatie van minderjarigen?
"Die studies lopen", aldus Van Damme. "Pfizer onderzoekt het vaccineren van 12- tot 15-jarigen, en ook AstraZeneca en Moderna bestuderen de vaccinatie van minderjarigen. Er is goede hoop dat hun dossiers nog voor de zomer worden ingediend bij het Europees Geneesmiddelenagentschap (EMA), en dat -18-jarigen in de grote vakantie groen licht krijgen."

Wordt aan elke doelgroep een type vaccin gekoppeld? En mag ik echt niet kiezen welk vaccin ik toegediend krijg?
"Dat laatste is onbegonnen werk", zegt Van Damme. "Wat de vaccins van Johnson & Johnson en CureVac betreft, is het afwachten of zij bepaalde karakteristieken bevatten waardoor ze beter aan de ene, dan wel de andere doelgroep worden toegekend. Voor AstraZeneca hebben we bijvoorbeeld beslist: van 18 tot 55, en dan zij het zo."

Meest gelezen