Een seismometer in een tijdelijk meetstation in IJsland.
Heidi Soosalu/Wikimedia Commons/CC BY-SA 3.0

Nooit eerder geziene "Golf van stilte" door lockdowns: "Tot vijftig procent stiller op meettoestellen voor aardbevingen"

De aarde heeft in 2020 een pak minder geschud dankzij de coronapandemie. Toestellen om aardbevingen te meten hebben tot wel vijftig procent minder "seismische ruis" gehoord. Dat zijn hoogfrequente trillingen veroorzaakt door onze bewegingen en industrie. “Onze toestellen begonnen als het ware beter te werken omdat er minder 'ballast' te horen was”, vertelt Koen Van Noten van de Koninklijke Sterrenwacht. 

Het was de Zwitserse Seismologische Dienst die het nieuws bekendgemaakt heeft op een persconferentie. De studie naar de seismische ruis was het werk van een internationaal team van seismologen uit 33 landen, onder leiding van onze landgenoot Thomas Lecocq van het Koninklijk Observatorium van België. 

Tot wel vijftig procent minder ruis op de seismometers

Seismoloog Koen Van Noten

"Seismometers meten aardbevingen, maar staan de hele tijd aan en meten dus ook de impact van de mens op de aarde door onze bewegingen, industrie en bouwactiviteiten", zegt Van Noten in "De ochtend" op Radio 1. "We wisten al dat de mens een impact had door de 'stilte' die we horen tijdens feestdagen." Kerstmis is normaal gezien de stilste tijd van het jaar, voor de aardkorst althans. 

Herbeluister het gesprek met Koen Van Noten in "De ochtend" op Radio 1 (lees verder onder het audiofragment): 

Het effect van de lockdowns was weliswaar veel groter, waardoor die menselijke impact nog beter in kaart kon worden gebracht. Van Noten: "Tot wel vijftig procent minder ruis op de seismometers, waardoor die als het ware beter werkten omdat er minder 'ballast' was die het horen van kleine aardbevingen in de weg staat." 

"We zien dat jullie zijn thuisgebleven, volhouden!"

De meeste van die meters staan niet in steden omdat daar te veel storing is om goed te kunnen luisteren naar de aarde. Toch zijn er een paar en die hebben tijdens de lockdown hun nut bewezen. "We hebben toen gemeten in Brussel en die grafieken hebben we meteen op Twitter gezet: 'komaan, we zien op onze meters dat jullie massaal thuis zijn gebleven, volhouden!' Om de mensen een duwtje te geven", vertelt de onderzoeker van de Sterrenwacht. 

De 'seismologische stilte' heeft in België geen kleine aardbevingen aan het licht gebracht, maar elders heeft het tijdelijke voordeel wel tot resultaten geleid volgens Koen Van Noten: "In Canada bijvoorbeeld hebben ze kleine aardbevingen kunnen horen waardoor ze breuken in de ondergrond konden ontdekken die anders niet waren gevonden." 

"Golf van stilte"

De betrokken seismologen beschrijven in hun onderzoek een "golf van stilte" die over de aarde trok. De golf begon in China waar het coronavirus het eerst werd waargenomen en de eerste lockdowns uitgevaardigd werden. Ze trok vervolgens door naar het zwaar getroffen Italië en de rest van Europa, om daarna naar het Amerikaanse continent te trekken.

De aarde kan wel tegen een stootje

Seismoloog Koen Van Noten

Het aantal aardbevingen is in 2020 niet gedaald, "want wij mensen veroorzaken er geen met onze trillingen, de aarde kan wel tegen een stootje", volgens Van Noten, maar de daling van het door de mens veroorzaakte gezoem was nooit eerder gezien. 

Meest gelezen