Foto: Peter Veth - illustratie: Pauline Heany

Kangoeroe van 17.300 jaar is oudste rotstekening van Australië

Een tekening van een kangoeroe van ongeveer 2 meter groot in een grot in het westen van Australië. Weliswaar vervaagd, maar wel nog volledig intact. Wetenschappers hebben kunnen bepalen dat de tekening 17.300 jaar oud is. Het is de oudste intacte rotstekening die tot nu in Australië teruggevonden is.

De kangoeroe is terug te vinden op het schuin aflopende plafond van een nis in een rots in Balanggara in Kimberley, een afgelegen regio in het noordoosten van de Australische deelstaat West-Australië. Het is een plaats waar al vaak rotstekeningen van de Aboriginals, de oorspronkelijke inwoners van Australië, ontdekt zijn.  

Momenteel voeren onder meer de University of Melbourne, de University of Western Australia en de Balanggaran Aboriginal Corporation het grootste dateringsonderzoek ooit naar rotstekeningen in Australië. En daarvoor worden ook de tekeningen in Kimberley van naderbij bestudeerd. Die zijn goed bewaard gebleven, net omdat ze in de beschutting van een nis aangebracht zijn.

Doorheen de geschiedenis zijn meerdere rotstekeningen in de zandsteengrot geschilderd. Veel tekeningen overlappen elkaar. Eerder onderzochten wetenschappers al de stilistische kenmerken van al die tekeningen, om te kunnen bepalen wat de volgorde is waarin ze werden aangebracht. Ze benoemden de oudste stijl van schilderen als "de naturalistische periode", waarin vaak dieren op ware grootte afgebeeld werden. De kangoeroe is daar een voorbeeld van.

(artikel gaat voort onder de Facebookpost)

Nesten van modderwespen

Twee meter lang, aangebracht in een okerkleur, vervaagd, maar wel nog intact. De rotstekening intrigeerde wetenschappers: hoe oud is ze? Damien Finch, geochronoloog (wetenschapper die gesteenten, fossielen... dateert, red) aan de University of Melbourne, maakte daarvoor een koolstofdatering van nesten van modderwespen bovenop, onder en rond de kangoeroe.

Volgens Finch gebeurt het zelden dat je wespennesten onder én bovenop een rotstekening vindt, maar dat was hier wel het geval. Goed nieuws, want zo konden de wetenschappers een minimum- en een maximumleeftijd bepalen. "We pasten koolstofdatering toe op drie nesten onder de tekening en op drie nesten bovenop de tekening", zegt Finch. "We konden daardoor bepalen dat de rotstekening tussen de 17.500 en de 17.100 jaar oud is, het meest waarschijnlijk 17.300 jaar."

Dat maakt van de kangoeroe de oudste intacte rotstekening tot dusver die in Australië teruggevonden is. Er is al oudere rotskunst ontdekt in Australië, maar dat waren slechts rotsfragmenten of deeltjes pigment.

(artikel gaat voort onder de afbeelding)

Damien Finch

"Beter begrip van de inheemse culturele geschiedenis"

Deze rotstekening is historisch en cultureel van belang, zeggen de wetenschappers. "Ze biedt ons een beter begrip van de inheemse culturele geschiedenis", zegt Sven Ouzman, archeoloog aan de University of Western Australia. "Op dat moment zaten we aan het einde van de laatste IJstijd. In de regio Kimberley was het toen erg droog, de omstandigheden waren hard. Maar toch waren mensen nog aan het schilderen."

"Deze afbeelding van een kangoeroe lijkt visueel heel sterk op rotstekeningen op eilanden in Zuidoost-Azië die meer dan 40.000 jaar oud zijn", zegt Ouzman nog. "Dat wijst erop dat er mogelijk een culturele band is, en dat er mogelijk nog oudere rotskunst in Australië bestaat."

Cissy Gore-Birch, voorzitter van de Balanggarra Aboriginal Corporation, wijst op het belang van de ontdekking voor Aboriginals en Australiërs. "Dit is een belangrijk onderdeel van de Australische geschiedenis. Het is belangrijk dat inheemse kennis en verhalen niet verloren gaan en nog generaties lang worden doorgegeven."

Oudste rotstekeningen

Begin dit jaar onthulden wetenschappers nog dat ze op het Indonesische eiland Sulawesi voor zover bekend de oudste rotstekening ooit van een dier hadden gevonden. Een afbeelding van een varken, op ware grootte, die geschat wordt op 45.000 jaar oud. En de oudste rotstekening die tot nu is ontdekt, is een symbool dat volgens sommigen wel wat weg heeft van een hashtag. Het werd twee jaar geleden aangetroffen in Zuid-Afrika en wordt geschat op 73.000 jaar oud.

Oudste rotstekening van een dier, in Sulawesi
Maxime Aubert
Oudste rotskunst in Zuid-Afrika
Craig Foster

Meer lezen?

Meest gelezen