Nieuw kaartspel helpt jonge sporters omgaan met seksueel grensoverschrijdend gedrag

De laatste jaren zijn er verschillende gevallen naar boven gekomen van seksueel grensoverschrijdend gedrag met jonge sporters, het Centrum Ethiek in de Sport heeft daarom nu een nieuw kaartspel ontwikkeld dat sportende jongeren van 12 tot 18 jaar beter moet wapenen. "Het spel wil op een laagdrempelige manier jongeren laten praten en nadenken over grensoverschrijdend gedrag, zodat ze het leren herkennen en het indien nodig kunnen melden."

Het spel is gebaseerd op het vlaggensysteem dat jaren geleden is ontwikkeld door Sensoa, het Vlaams expertisecentrum voor seksuele gezondheid. Aan de hand van verschillende criteria krijgen bepaalde situaties een gekleurde vlag naargelang de ernst van de situatie: van groen over geel en rood tot zwart.

De tool bestaat ook al langer in sportcontext, maar wordt gebruikt om coaches, trainers en bestuursleden van sportclubs te helpen om te gaan met seksueel grensoverschrijdend gedrag. Nu is die sportversie in een spelvorm gegoten specifiek gericht naar de jeugd zelf.

"De bedoeling is om jongeren op een laagdrempelige manier te laten praten over grensoverschrijdend gedrag of situaties die ze zo zouden kunnen ervaren", legt Evy Van Coppenolle, coördinator bij het Centrum Ethiek in de Sport, uit aan VRT NWS.

BEKIJK - Evy Van Coppenolle legt uit wat de bedoeling is van het spel (lees voort onder de video):

Videospeler inladen...

Concreet bestaat het uit twee werkvormen: voorbeelden van situaties die al dan niet grensoverschrijdend zijn en een kaartspel. De bedoeling is dat een begeleider een uurtje de tijd neemt om via beide werkvormen met de jongeren te praten.

Zo ziet een van die voorbeelden eruit, lees eronder verder:

De jongeren moeten in groep bespreken wat ze van de voorbeeldsituatie vinden. "Vinden ze de situatie grensoverschrijdend of net niet", zegt Van Coppenolle. "Hoe zouden ze zelf reageren in die situatie? Bij wie kunnen ze terecht als dit gebeurt, maar ook hoe zouden ze reageren als ze het zien gebeuren bij iemand anders?"

Het tweede deel is een echt kaartspel waarbij verschillende kaartjes steeds gecombineerd worden om wisselende situaties te vormen. Op het eerste kaartje staat een "wie", het tweede een "wat" en het derde een "waar". "Die kaartjes kunnen met elkaar gecombineerd worden waarbij de jongeren kunnen bepalen of ze iets oké vinden of niet."

Dit zijn voorbeelden van zo’n kaartjes, lees eronder verder:

"Of iets al dan niet oké is, is steeds afhankelijk van de context", legt Van Coppenolle uit. "De kaartjes kunnen zo gecombineerd worden dat steeds de context veranderd wordt. Zo leren ze bij verschillende situaties bepalen of iets al dan niet oké is." Het spel wordt in eerste instantie op 1.500 exemplaren verdeeld over topsportopleidingen en sportclubs.

Hoe effectief is zo'n spel?

De vraag blijft of dergelijk systeem jongeren effectief voldoende kan wapenen tegen seksueel grensoverschrijdend gedrag. Tine Vertommen is criminoloog en onderzoeker aan de Thomas More-hogeschool en de Universiteit Antwerpen. Ze doet al jaren onderzoek naar seksueel grensoverschrijdend gedrag bij kinderen in sportcontext.

"Je mag niet verwachten dat zo’n kaartspel dé oplossing wordt voor het volledige probleem, maar de bewustmaking en kennis over wat gepast en ongepast gedrag is, is zeker een belangrijke stap", legt ze uit aan VRT NWS. "Het kan ervoor zorgen dat onze (jonge) sporters beter gewapend zijn tegen dit soort situaties."

BEKIJK - Tine Vertommen legt uit hoe het spel kan helpen om jongeren te wapenen tegen grensoverschrijdend gedrag (lees voort onder de video):

Videospeler inladen...

Doordat het spel pas is ontwikkeld voor jongeren, is er nog geen onderzoek naar de efficiëntie ervan, maar de ervaringen met de volwassenversie zijn positief. "Het wordt vaak gebruikt als ijsbreker", legt Vertommen uit. "Het is een heel fijne manier om aan de hand van voorbeelden uit het echte leven het probleem van seksueel grensoverschrijdend gedrag bespreekbaar te maken voor sportclubs."

Als je beseft dat je het niet oké mag vinden, sta je steviger in je schoenen en ga je hopelijk gemakkelijker hulp inroepen

En dat is volgens Vertommen ook de essentie. "Veel slachtoffers van grensoverschrijdend gedrag in de sport geven aan dat ze op het moment van het misbruik zelf totaal niet wisten wat er aan het gebeuren was en of het al dan niet oké was", legt ze uit. "Ze voelden wel instinctief aan dat het niet klopte, maar hadden vaak de juiste woorden niet of het zelfvertrouwen ontbrak om ermee naar buiten te komen."

Zo’n spel kan daar volgens Vertommen toe bijdragen. "Als je beseft dat je het niet oké mag vinden, sta je steviger in je schoenen en ga je hopelijk gemakkelijker hulp inroepen."

Meest gelezen