Een seropositieve vrouw in een ziekenhuis in Kinshasa.
AP2006

Is zeldzame groep mensen met "gecontroleerde hiv" in Congo de sleutel tot een geneesmiddel tegen aids?

Een Amerikaans-Congolees team van onderzoekers heeft in de Democratische Republiek Congo een ongewoon hoog aantal mensen ontdekt die positief testen op hiv-antilichamen, maar bij wie een laag tot zelfs niet-waarneembaar aantal virusdeeltjes werd vastgesteld, en dat zonder dat ze een anti-retrovirale behandeling hebben ondergaan. De onderzoekers hopen dat verder onderzoek van deze groep mensen kan bijdragen tot nieuwe behandelingen en mogelijk een vaccin tegen hiv, het virus dat aids kan veroorzaken. 

Mensen die, zonder dat ze een retro-virale behandeling hebben gekregen, antistoffen tegen hiv hebben maar een nauwelijks of niet waarneembare virale belasting, worden 'HIV elite controllers' genoemd. Hun lichaam weet het virus blijkbaar op natuurlijke wijze onder controle te houden. 

De onderzoekers stelden vast dat die HIV elite controllers in Congo veel voorkomen. Ze maken er tussen 2,7 en 4,3 procent van de bevolking uit, wereldwijd is dat tussen 0,1 en 2 procent. 

"Het feit dat we een grote groep HIV elite controllers vinden in Congo is veelbetekenend, aangezien hiv een levenslange, chronische aandoening is die zich normaal gezien voort ontwikkelt in de loop van de tijd", zei dokter Tom Quinn, een van de auteurs van de studie over de HIV elite controllers. 

"Voor deze studie waren er zeldzame gevallen waarbij de infectie zich niet ontwikkelde bij bepaalde individuen, maar dit hoge percentage is ongewoon en wijst erop dat er iets interessants gebeurt op het fysiologische vlak in Congo, iets dat niet toevallg is."

Volgens de onderzoekers zal de studie leiden tot bijkomende onderzoeken om deze unieke immuunrespons beter te begrijpen. Doordat onderzoekers verbanden blootleggen tussen de natuurlijke onderdrukking van het virus in deze groep mensen en toekomstige behandelingen, zouden de bevindingen van de studie onderzoekers dichter bij hun doel kunnen brengen om een einde te maken aan de hiv-epidemie, door nieuwe geneesmiddelen of zelfs een vaccin.   

Sinds het begin van de wereldwijde aidsepidemie zijn volgens de Wereldgezondheidorganisatie WHO 76 miljoen mensen besmet met hiv, 38 miljoen mensen leven vandaag met het virus.

Een meisje rijdt op een houten fiets door een dorpje ten noorden van Goma.

Jacht op virusmutaties

De HIV elite controllers in Congo werden gevonden in het kader van het Global Viral Surveillance Program dat meer dan 25 jaar geleden werd opgezet door het Amerikaanse farmaceutisch bedrijf Abbott. Abbott was het eerste bedrijf dat meer dan 30 jaar geleden een goedgekeurde test voor hiv uitbracht en om zijn diagnostische tests up-to-date te houden, zoekt en identificeert het met het programma nieuwe mutaties van hiv en hepatitis. In 2019 leidde dat tot de identificatie van een nieuwe hiv-stam. 

Aangezien de oorsprong van hiv in Midden-Afrika ligt, en meer bepaald in Congo, waar de oudste bekende hiv-stammen gevonden zijn, staat die regio sterk in de belangstelling van de wetenschappelijke gemeenschap. 

"Wereldwijd toezicht maakt dat we opkomende besmettelijke ziektes een stapje voorblijven - en in dit geval realiseerden we ons dat we iets gevonden hadden dat een nieuwe stap voorwaarts kon zijn in de zoektocht naar een geneesmiddel tegen hiv", zei Michael Berg van Abbott, de hoofdauteur van de studie. "De wereldwijde onderzoeksgemeenschap moet nog meer werk verrichten, maar als we bruikbaar maken wat we uit deze studie kunnen leren en het delen met andere onderzoekers, brengt dat ons dichter bij nieuwe behandelingen die mogelijk hiv kunnen uitschakelen."

Plasmastalen die in 1987, tussen 2001 en 2003 en tussen 2017 en 2019 verzameld waren in het kader van het Surveillance Program in Congo, maakten het de onderzoekers mogelijk valse positieven, een hoge genetische diversiteit, vertekening door de plaats van de staalnames en anti-retrovirale behandeling uit te sluiten als de oorzaak van de niet-waarneembare viruslast bij 10.457 patiënten tussen 2017 en 2019, patiënten die wel antilichamen tegen hiv hadden. 

"Iedere nieuwe ontdekking rond hiv is een nieuw stukje in de evolutionaire puzzel die we proberen te begrijpen", zei professor Carole McArthur, eveneens een van de auteurs van de studie. "Ieder stukje maakt ons een beetje duidelijker waar we vervolgens moeten naar kijken en draagt bij aan de gegevensbank die alle onderzoekers zullen gebruiken in de volgende fase van hun werk." 

De studie van Abbott, de Johns Hopkins University, het National Institute of Allergy and Infectious Diseases, de University of Missouri-Kansas City en de Université Protestante au Congo is gepubliceerd in EBioMedecine van The Lancet. Dit artikel is gebaseerd op een persbericht van Abbott. 

Meest gelezen