AFP or licensors

Van slechte wifi tot slecht rapport: hoe manke internetverbinding thuis kansarme jongeren in problemen kan brengen

Jongeren uit kansarme gezinnen hebben het vaak moeilijk op school omdat ze thuis geen stabiele internetverbinding hebben. Dat bevestigen verschillende organisaties die hen begeleiden. Soms zijn ze zelfs onwettig afwezig als ze hierdoor onlinelessen niet kunnen bijwonen. Veel steden, gemeenten en organisaties nemen lokale initiatieven om hen te helpen, maar toch vallen sommige jongeren uit de boot. Bovendien hebben niet alle scholen evenveel begrip voor hun situatie.

“In vele gevallen is het een complex verhaal”, vertelt Kevin De Pelsmaker. Hij is jeugdwerker bij de jongerenwerking van de VZW Recht-op in Antwerpen. Als "vereniging waar armen het woord nemen" probeert Recht-op te sensibiliseren rond armoede en veranderingen door te voeren. “Jongeren uit kansarme gezinnen hebben vaak geen toegang tot computers of stabiele internetverbinding en dat maakt het heel moeilijk om de les te volgen. Velen hebben een grote leerachterstand.” Daardoor slagen sommige jongeren er niet in hun taken tijdig in te leveren. “Sommigen krijgen dan gewoon een nul. Dat maakt het er voor hen natuurlijk niet eenvoudiger op.”

Struikelblok of uitlaatklep

In de media is heel wat aandacht voor het mentaal welzijn van jongeren. Voor jongeren uit kansarme gezinnen wil De Pelsmaker toch een belangrijke nuance maken. “Veel van die gasten hadden het ook voor de coronacrisis al niet eenvoudig. Ze hadden een moeilijke thuissituatie, werden gepest op school en hadden niet veel vrienden. Door de grote cultuurverschillen van vele kansarme jongeren of gebrek aan middelen oefenden ze ook geen hobby uit. In die zin bezorgt deze toestand sommigen wel wat meer rust.”

Toch is school voor veel jongeren met een problematische thuissituatie ook een uitlaatklep die nu gedeeltelijk wegvalt. Veel kansarme jongeren hadden het moeilijk om te functioneren in de samenleving, maar verliezen zo elke connectie met de maatschappij.

Er zijn heel wat initiatieven

Vele scholen nemen zelf het initiatief en voorzien laptops voor hun studenten, maar ook steden, gemeenten en lokale organisaties probeerden deze jongeren te bereiken. Ook onderwijsminister Ben Weyts (N-VA) zette een initiatief op poten om leerlingen vanaf het vijfde leerjaar van een laptop te voorzien. 

Toch hebben sommige gezinnen geen stabiele internetverbinding. Uit cijfers van de FOD Economie blijkt dat in 2019 98.4 procent van de gezinnen met kinderen een internetverbinding heeft. Dat cijfer is zeker niet slecht, maar dat betekent wel dat bijna 2 gezinnen op 100 geen toegang hebben tot internet.

Soms onbegrip bij de school

Andres Accoe is groepswerker bij Jong Gent in Actie en werkt vaak samen met kansarme jongeren. “Wij bereiken vooral jongeren vanaf 16 jaar. Zij kunnen bij ons langskomen om te praten of om gewoon even te ontsnappen aan hun thuissituatie. Ze kunnen hier hun huiswerk maken en wij helpen hen met papieren administratie. Tijdens ons jongerenonthaal maken wij ook de brug met hulpverlening. Ik merk dat ze daar echt wel nood aan hebben. Velen hebben thuis heel wat problemen en kunnen hier even ontspannen.”

Vooral de jongeren die we niet kunnen bereiken, baren me zorgen.
Andres Accoe

Grote spelers als Telenet en Proximus startten wel enkele initiatieven aan het begin van de eerste lockdown. Kansarme gezinnen kunnen zo kosteloos surfen op het netwerk van de buren of andere publieke netwerken. Zo hoeven ze zelf geen duur abonnement te nemen. “In de praktijk faalt dit systeem echter. Via school moet men een login aanvragen, maar het is een administratieve rompslomp”, gaat Depelsmaker verder. Vele kansarme gezinnen wonen in grote flatgebouwen waar lang niet iedereen een stabiele internetverbinding heeft. Ze kunnen dus niet meesurfen op het netwerk van de buren. Ook het OCMW voorziet internet aan een sociaal tarief, maar de communicatie is heel erg onduidelijk. 

“Ik herinner mij in het bijzonder één jongere die pas vader geworden was, een job had die hij niet graag deed en een opleiding volgde in het avondonderwijs. Plots brak de coronacrisis uit en gingen alle lessen online door, maar hij had helemaal geen laptop of internet. Op zo’n moment springen wij bij en hielpen we hem. Nu heeft hij een laptop én een nieuwe job. Ik heb het gevoel dat wij hen echt kunnen helpen, maar vooral de jongeren die we niet kunnen bereiken, baren me zorgen. Zij vallen pas echt door de mazen van het net."

Op 8 mei 2020 brachten we het verhaal van 2 tienermeisjes die in een woonblok in een kansarme wijk van Antwerpen wonen. Herbekijk hier hun getuigenis over hun isolement (en lees voort onder de video):

Videospeler inladen...

Geen zicht op wie geen internet heeft

Netwerk tegen Armoede, een netwerkorganisatie die 58 armoedeorganisaties een stem geeft, herkent dit probleem. De huidige coronamaatregelen laten de vrijwilligers van armoedeorganisaties niet toe om nieuwe contacten te leggen met jongeren in probleemsituaties. Onder meer door het gebrek aan een goede internetverbinding blijven veel situaties dus onder de radar. 

Nele Schroyen is stafmedewerker onderwijs bij Netwerk tegen Armoede en erkent dit probleem. “Die digitale kloof is voor veel gezinnen echt problematisch. Ook op het gebied van onderwijs. Jongeren die bepaalde lessen niet kunnen bijwonen, worden nog te vaak simpelweg als onwettig afwezig beschouwd. Vaak zijn leerkrachten gewoon niet voldoende op de hoogte van hun thuissituatie. Voor jongeren werkt dit echter sterk demotiverend.”

Jongeren die bepaalde lessen niet kunnen bijwonen, worden nog te vaak simpelweg als onwettig afwezig beschouwd.
Nele Schroyen

De organisatie wil niemand met de vinger wijzen en noemt de school liever niet bij naam. Echte concrete cijfers over problematische afwezigheden zijn er nog niet. Het schooljaar 2019-2020 toont een dalende trend, maar die cijfers zijn mogelijks vertekend door de lockdown. Vele afwezigheden blijven door het afstandsonderwijs immers onder de radar.

Leerlingenbegeleiding

Gelukkig blijven dergelijke situaties een uitzondering. In veel scholen draaien leerlingenbegeleiders overuren om iedereen te bereiken en te helpen. Toch loopt de communicatie met ouders soms stroef. Dat bevestigt bijvoorbeeld Geert Faes, woordvoerder van College Ten Doorn in Eeklo. “Het is vaak niet eenvoudig om contact te houden met ouders van een kansarme jongeren. Vooral allochtone gezinnen die de taal niet machtig zijn, ervaren hier wat problemen. De begeleiding die onze school voor die jongeren voorzag, valt daardoor deels weg. En dat is voor hen niet eenvoudig. Men mag echt niet onderschatten hoe zwaar het voor alle leerlingen is om 7 uur les per dag van achter een scherm te volgen.”

Meest gelezen