Schilder Roger Raveel, 100 jaar geleden geboren, inspireert nieuwe lichting dichters

Kunstschilder Roger Raveel werd precies een eeuw geleden geboren. Om dat te herdenken zijn er verschillende tentoonstellingen, manifestaties en zelfs leuke postzegels, maar ook enkele nieuwe dichtbundels. Raveel werkte samen met Hugo Claus, Roland Jooris en vele anderen, maar ook na zijn dood blijft zijn kleurrijke kunst opvallend sterk nieuwe generaties poëten inspireren. Luister hier naar de stem van Claus en bekijk bijzondere fragmenten.

Niet veel schilders kunnen op zoveel dichterlijke belangstelling rekenen als Roger Raveel. Kleppers als Hugo Claus, Rutger Kopland, Roland Jooris, Jo Gisekin, Paul Demets en nu een hele generatie jonge dichters hebben over Raveels werk gedichten geschreven. 

Hoe komt dat, wat zorgt er voor die inspiratie en verbinding tussen woord en beeld? Zijn het de krachtige beelden van Raveel? Het wit in zijn schilderijen, de lege vierkanten? De buitenwereld die binnendringt in het werk en omgekeerd? Het zijn vragen die Carl De Strycker van het Poëziecentrum stelt in "Met heldere verf en verlangen", een kleurrijk boek met gloednieuwe gedichten van 32 schrijvers over evenveel werken van Raveel.

Het schilderij of het gedicht. Ze hebben met elkaar gemeen dat men het mysterie of hun wonder telkens opnieuw moet bekijken of lezen, dat ze nooit definitief verklaard kunnen worden 

Roland Jooris in "Met heldere verf en verlangen"

Met heldere verf en verlangen” is een titel van Joke van Leeuwen. Andere gedichten komen bijvoorbeeld van Maud Vanhauwaert, Annemarie Estor, Lies Van Gasse, Dominique De Groen, Astrid Haerens of Amina Belôrf.  Of Bette Westera:

Vierkant

voortdurend 
zo volmaakt zijn

zo ongekend in evenwicht

zo ruimtescheppend
leeg en vrij

eenvoudig 
en onopgesmukt

zo veel gevraagd
zo graag gezien

dat zal voorzeker
zeer vermoeiend zijn

Bette Westera

Als jonge kerel had ik het gevoel rond te fietsen in een werk van Raveel

Dichter Paul Demets brengt naar aanleiding van de 100e geboortedag van Roger Raveel “Het web van omtrek” uit, eigenlijk zijn allereerste bundel, die tot nu toe nooit werd uitgegeven. Demets woont al sinds zijn kindertijd op twee kilometer van het huis waar Raveel woonde en werkte en voelt zich zeer met hem verwant.

"Ik was altijd vooral gefascineerd door de manier van waarnemen in het werk van Raveel. Dat is ook het centrale thema in mijn poëziebundel.  Als jonge kerel had ik vaak het gevoel rond te fietsen in een werk van Raveel. Het bezorgde mij een haat-liefdeverhouding met zijn werk, omdat het voor mij in mijn leefomgeving als achttienjarige op mij leek af te komen. Nadien, aan de universiteit, ging ik mij in Raveels werk verdiepen en begon ik het sterk te waarderen."

Alles heeft zijn plaats in de ruimte.
De dingen zijn met hun geest beladen
die rust. Maar ook zijn hier aanwezig
het toeval, het stamelen, de menselijke fout.

Paul Demets (fragment)

Ook dichteres Jo Gisekin, kleindochter van Stijn Streuvels die in Machelen-aan-de-Leie opgroeide, wijdde een bundel aan Raveel, "Een spiegel op uitkijk", over enkele van zijn schilderijen en over zijn "totaalkunstwerk" in een kapel in zijn dorp, dat bestaat uit wandschilderijen, glasramen en keramiek. 

Een spiegel op uitkijk aan de vork van de weg het gras
tot vierkant versneden een muur in traag beton. Hier 
vergeet de tijd zichzelf, gaat geluid stapvoets teloor
wordt niemand verwacht.

Jo Gisekin (fragment)

BELGA/DOPPAGNE

Heel opmerkelijk was de vriendschap en de samenwerking tussen Hugo Claus en Roger Raveel, op het dorpsplein van Watou vereeuwigd in een sculptuur met het profiel van de dichter. Tussen 1966 en 1968 maakte Raveel 33 tekeningen met als thema het eerste Bijbelboek "Genesis". Bij elke tekening schreef Hugo Claus een gedicht. De originele tekeningen en handgeschreven gedichten horen tot de collectie van het Groeningemuseum in Brugge. 

Blader mee door "Genesis" en luister naar de stem van Hugo Claus (uit "Kunstzaken", 1988):

Videospeler inladen...

Ook dichter Roland Jooris was een halve eeuw goed bevriend met Roger Raveel en schreef geregeld poëzie bij zijn werk. 

Eensklaps

Als een duif
opvliegt
neemt geen geluid
haar plaats
nog in;

Eensklaps
en wit
laat zij slechts
verte
in mij na.

Roland Jooris

Zanger Wouter Berlaen, ook uit dat bijzondere dorp Zulte/Machelen-aan-de Leie, schreef een lied voor Roger Raveel, “De definitie van geluk”, in de Radio 1-reeks “Kleur in e-mineur”.  Hij zong het op Raveels 91e verjaardag in het Raveelmuseum in 2012.  

Beluister het hier:

Meest gelezen