De Australische premier Scott Morrison overlegt met Narendra Modi (India, Joe Biden (VS) en Yoshihide Suga (Japan).

De VS, Japan, Australië en India bundelen de krachten om opgang van China in het Verre Oosten te belemmeren

Voor het eerst hebben de leiders van de Verenigde Staten, Japan, Australië en India een -zij het digitale- conferentie gehouden. Ze zijn het eens geworden over een aantal maatregelen. Zo moeten de vrijheid van scheepvaartverkeer, de stabiliteit en de democratie verzekerd blijven in het licht van groeiende Chinese inmenging in het Verre Oosten en de Indische Oceaan. Cruciaal daarbij is het uitrollen van een miljard (vooral Indiase) coronavaccins dit en volgend jaar.

Het was voor het eerst dat er op dergelijk hoog niveau van staatshoofden en regeringsleiders overleg was tussen de "Quad", het vier leden tellende blok van de Verenigde Staten, Japan, Australië en India en een alsmaar belangrijker strategische as in het Verre Oosten en de Indische Oceaan.

Het was ook een van de eerste grote zetten van VS-president Joe Biden en vicepresident Kamala Harris op het internationale toneel. Dat sluit aan bij de "pivot to Asia" (de heroriëntering van de VS naar Azië) die onder Barack Obama werd ingezet en ook een thema was onder Donald Trump. Anders dan Trump zet president Biden echter hier vooral het aanhalen van de allianties en netwerken met de bondgenoten voorop, eerder dan het unilaterale "alleen gaan" van de VS. 

De "Quad" zoals het vierstatenverbond genoemd wordt, is vooral bedoeld om de groeiende invloed van het communistische China in de regio in te dammen. Dat "containment" doet wat denken aan de Koude Oorlog en het inperken van de Sovjetunie decennia geleden en is dat voor een deel ook.

"Een miljard coronavaccins voor de regio"

In een eerste fase is afgesproken om meer dan een miljard vaccins tegen het coronavirus ter beschikking te stellen van Zuid-Azië en Zuidoost-Azië. Die zullen dan vooral uit India moeten komen, de grootste producent van  vaccins ter wereld. Het Serum Institute of India, een privébedrijf, produceert nu al massaal vaccins voor de derde wereld, maar ook eigen Indiase bedrijven werken aan goedkope vaccins. (Lees verder onder de foto).

Afghanen laden vaccins van AstraZeneca, geproduceerd en betaald door India, uit.
Copyright 2019 The Associated Press. All rights reserved.

India heeft dus de productiecapaciteit en ook de wetenschappelijke kennis, maar de VS willen bijspringen inzake ontwikkeling en Japan is bereid om dat financieel te ondersteunen. Het staat niet in het communiqué, maar het initiatief is duidelijk bedoeld om te vermijden dat China met de eigen vaccins de armere landen in Zuidoost-Azië onder zijn invloed zou brengen. Vaccindiplomatie heet dat, maar India heeft op dat vlak een streepje voor.

VS-president Joe Biden en de premiers van Japan, Australië en India -Yoshihide Suga, Scott Morrison en Narendra Modi- zijn het overigens ook eens geworden over andere zaken. Zo willen ze de vrije scheepvaart in de regio handhaven (tegenover China in de Zuid- en Oost-Chinese Zee), willen ze de democratie versterken (lees China, Hongkong en de Oeigoeren in Xinjiang en uiteraard ook Myanmar) en vooral verhinderen dat China de regio gaat domineren. Het doet denken aan de Koude Oorlog en dat is het voor een deel ook, maar Washington wil wel met China praten, maar dan wel uit een positie van sterkte en niet van zwakte. (Lees verder onder de foto).

De Amerikaanse vliegdekschepen "Ronald Reagan" en "Nimitz" in de Zuid-Chinese Zee.
Public Domain

De "Quad" is al meer dan een decennium oud, maar kreeg pas echt een impuls door de samenwerking inzake hulpverlening na de verschrikkelijke tsunami van 2004 in de Indische Oceaan. Het gaat om een verband tussen vier grote machtige staten in het gebied van de Stille en Indische Oceaan.

Die regio -Indo-Pacific genoemd- groeit uit tot een alsmaar meer belangrijke speler in de wereldpolitiek en economie naast de transatlantische band tussen Europa en Noord-Amerika. De VS is overigens al sinds de 19e eeuw sterk aanwezig in die regio, onder meer via de aanhechting van eilandengroepen zoals Hawaii, Guam en de Marshalleilanden en de verovering van de Filipijnen op Spanje in 1898. 

Met de ontwikkeling en opkomst van eerst Japan, Zuid-Korea, Taiwan en Singapore en daarna China, maar nu ook India en de landen in Zuidoost-Azië zoals Thailand, Maleisië en Indonesië wordt die regio alsmaar belangrijker. Tegelijk groeien de spanningen er tussen de grote spelers.

Meest gelezen