Koopkracht in coronatijden: meerderheid kan rekeningen vlotter betalen, kleine minderheid zwaar geraakt door crisis

Ondanks de doemberichten over de coronacrisis gingen de meeste Belgische huishoudens er in 2020 - naar eigen zeggen - qua koopkracht op vooruit. Dat blijkt uit de koopkrachtbarometer van Test Aankoop. Door de coronacrisis is wel een diepe kloof ontstaan: terwijl  7 op de 10 huishoudens geen impact voelt van de crisis op hun inkomen, wordt een minderheid wel degelijk diep in de portemonnee geraakt.

Consumentenorganisatie Test Aankoop doet jaarlijks een enquête naar de mate waarin gezinnen hun uitgaven kunnen betalen. Uit de laatste bevraging, van eind vorig jaar, blijkt nu  dat de Belgische huishoudens in coronajaar 2020 gemakkelijker hun uitgaven konden betalen dan in 2019. 

Concreet: 71 procent van de bijna 5.000 bevraagden zegt dat de crisis geen impact heeft gehad op het gezinsinkomen. 29 procent moet het door de coronacrisis met minder stellen: een vijfde zag zijn inkomen tot maximum een kwart krimpen in vergelijking met 2019. 7 procent zag zijn inkomen zelfs met méér dan een kwart dalen in een jaar tijd.

BEKIJK hier het verslag uit "Het Journaal" (en lees verder onder de video):

Videospeler inladen...

Uit de enquête van Test Aankoop blijkt ook dat 3 procent van de Belgen met zware betalingsmoeilijkheden kampt, terwijl 47 procent van de bevolking het af en toe moeilijk heeft om rond te komen. De resterende 50 procent zegt geen moeilijkheden te hebben om de rekeningen te betalen.

Minder uitgaven

Dat een meerderheid van de Belgen vorig jaar vlotter zijn rekeningen kon betalen, hebben we te danken aan het feit dat de meesten ondanks de coronacrisis toch konden blijven werken. Velen bleven dus evenveel geld verdienen terwijl we noodgedwongen minder geld konden uitgeven. 

Restaurantbezoeken, avondjes op café of buitenlandse reizen: noodgedwongen konden we er amper of helemaal geen geld meer aan spenderen. En door te telewerken kochten we het afgelopen jaar bijvoorbeeld ook minder broodjes over de middag en kochten we minder nieuwe kleren om in de week keurig op kantoor te verschijnen of in het weekend uit te gaan.

Test Aankoop Index

Om een zicht te krijgen op de (subjectieve) koopkracht van de Belgen heeft Test Aankoop een eigen index ontwikkeld. Die "Test Aankoop Index" is in vergelijking met 2019 gestegen van 53,8 naar 56,1. 

Hoe hoger dit indexcijfer, hoe minder moeilijk de ondervraagden het hadden om alles te betalen. Uit de bevraging van vorig jaar blijkt dus dat de Belg vorig jaar vond dat hij gemakkelijker zijn uitgaven kon betalen dan het jaar ervoor.

Hoe komt deze index nu tot stand? Test Aankoop bevraagt duizenden mensen over zes uitgaveposten: wonen, gezondheid, voeding, mobiliteit, vrije tijd en onderwijs. Binnen die domeinen worden 37 uitgaveposten bevraagd, gaande van de afbetaling of huur van de woonst tot de kosten voor de crèche.

Werkloos

Terwijl een grote meerderheid vooralsnog weinig reden heeft om - op financieel vlak althans - te klagen, heeft een kleine minderheid daar wel degelijk reden toe: de mensen die werken in de sectoren die zwaar getroffen worden door de crisis.

Wie bijvoorbeeld werkzaam is in de horeca, de evenementensector, het toerisme, of een contactberoep heeft, moest het afgelopen jaar maandenlang werkloos toekijken aan de zijlijn van het economische leven. (Lees verder onder de foto.)

Doordat het maar om iets meer dan een kwart van de bevolking gaat, weegt deze groep niet op tegen de positieve trend van de gehele bevolking in de Test Aankoop Index. Maar als we alleen naar de zwaarst getroffen groep kijken, zien we dat zij een indexcijfer van 45,8 hebben op de barometer van Test Aankoop, terwijl de mensen die niet getroffen werden een indexcijfer van 59,9 hebben. 

Die index van 45,8 wijst erop dat de getroffenen in een jaar tijd vaak van een comfortabele financiële situatie afgedaald zijn naar een situatie waarbij zich af en toe betalingsproblemen voordoen en zelfs in de richting van zware financiële problemen gaan. Die beginnen volgens Test Aankoop bij een indexcijfer van 33,1 (zie hierboven).

Problematische uitgaven

Welke uitgaven worden nu als problematisch ervaren? Als we naar de gedetailleerde data van Test Aankoop kijken, zien we er een aantal dingen uitspringen: tandzorg, brillen, hoorapparaten, de auto en het onderhoud van de woning. Deze uitgaven worden vaak uitgesteld als men krap bij kas zit. 

Opvallend is bijvoorbeeld dat het betalen van de huishuur of de afbetaling van de woonlening niet als problematisch worden ervaren, omdat ze altijd ingecalculeerd worden en niet eenvoudig kunnen worden uitgesteld. (Lees verder onder de grafiek.)

2021?

“De grote vraag is: wat zal 2021 geven?”, vraagt Sebastian Stevering, verantwoordelijke voor statistische enquêtes bij Test Aankoop, zich ten slotte af. 

“Als alles op een bepaald moment weer open gaat, zullen we dan weer consumeren als voorheen en een relance tot stand brengen? Of zijn onze consumptiepatronen intussen zo veranderd dat de relance zich niet volledig voltrekt?” 

Stevering zegt dat een inhaalbeweging hard nodig zal zijn omdat onze economie deels overeind is gehouden door de steun van de overheid. “Zodra alles weer opengaat, zal die steun stoppen en zullen bedrijven weer op eigen benen moeten staan. Als consumenten dan op de rem blijven staan, zal dat niet lukken, zullen er bijgevolg jobs verloren gaan terwijl het vangnet minder sterk is dan voor de crisis.”

Dus, zo concludeert Test Aankoop, deze cijfers zijn niet alleen een goednieuwsshow. "We hebben deze crisis goeddeels doorstaan, maar het is afwachten wat onze index volgend jaar zal  geven.”

Meest gelezen