AFP or licensors

Bekende Egyptische feministe en schrijfster Nawal Al-Saadawi is overleden

In Egypte is de auteur Nawal Al-Saadawi overleden. Ze was 89. Al-Saadawi raakte in de Arabische wereld bekend en berucht wegens haar strijd voor vrouwenrechten en tegen vrouwenbesnijdenis. Ze ging daarbij de confrontatie met de conservatieve religieuzen en met het regime in haar land niet uit de weg.

Nawal Al-Saadawi kwam uit een gezin in een klein dorp, maar kon geneeskunde studeren, wat op zich al uitzonderlijk was in het Egypte van haar tijd. Ze werd gynaecoloog en raakte op die manier betrokken bij de situatie van vrouwen in veel meer conservatieve milieus in Egypte.

Ze begon met het schrijven van boeken waarin ze alsmaar scherper van leer trok tegen de onderdrukking van vrouwen in de Arabische wereld, in de islam, maar ook in de andere "abrahamitische" godsdiensten zoals het christendom en het jodendom. Concreet nam Al-Saadawi stelling tegen praktijken zoals polygamie, het dragen van sluiers en hoofddoeken, de ongelijkheid tussen man en vrouw in het gezin en in het familie- en erfrecht en vooral genitale verminking van vrouwen waarvan ook zij als jong meisje het slachtoffer is geworden. (Lees verder onder de foto).

Nawal Al-Saadawi in 1985 toen het regime in Egypte haar ook al meer dan beu was.
AP1985

De reactie bleef niet uit en kwam zowel uit erg conservatieve hoek als van het officieel socialistische regime van president Anwar al-Sadat in de jaren 70. In 1972 werd Al-Saadawi ontslagen uit een topfunctie op het ministerie van Gezondheid na het verschijnen van haar boek "Vrouwen en seks". 

Onder Sadat zat ze een paar keer in de gevangenis, onder meer wegens haar kritiek op diens vredesverdrag met Israël. Al-Saadawi kwam vrij en werkte enige tijd als adviseur van de Verenigde Naties in Afrika en in het Midden-Oosten.

Bedreigd door terroristen en de hoogste geestelijke

In 1993 moest Al-Saadawi Egypte verlaten na doodsbedreigingen en werkte ze een tijdje aan Amerikaanse universiteiten. In die periode bleef ze boeken schrijven en haar ideeën uitdragen in de Arabische wereld. 

Als je in een onrechtvaardige wereld leeft, dan moet je dissident worden

Nawal Al-Saadawi

Pas in 2005 keerde ze terug naar Egypte, waar ze zich even kandidaat stelde voor de presidentsverkiezingen, maar zich terugtrok toen het regime haar campagne voeren onmogelijk maakte. Twee jaar later vaardigde de leider van de al-Azhar, de hoogste theologische hogeschool van de soennitische islam in Caïro, per fatwah de doodstraf tegen haar uit "wegens afvalligheid". Al-Saadawi was atheïste, wat ook al moelijk ligt in veel delen van de wereld. In datzelfde jaar echter kreeg ze een eredoctoraat van de Vrije Universiteit Brussel. 

Ze kunnen de zee niet tegenhouden

Al-Saadawi in gesprek met Rudi Vranckx over de volksopstand tegen Moebarak in 2011

Tien jaar geleden was Al-Saadawi in een interview met collega Rudi Vranckx heel enthousiast over de revolutie op het Tahrirplein in Caïro die het regime van president Hosni Moebarak ten val zou brengen. Ze begreep toen niet dat de Egyptenaren zo lang gewacht hadden. Wat er daarna gebeurd is met de opkomst van de Moslimbroeders en de coup van 2014 had ze evenwel niet zien aankomen. Al-Saadawi sprak toen ook over de "kolonisatie van Egypte door Saudi-Arabië, Qatar en de andere Golfstaten". 

Enkele jaren geleden kwam Al-Saadawi opnieuw in de controverse toen ze openlijk de staatsgreep steunde waarmee huidig president en generaal Abdul Fattah al-Sisi de toenmalige president en leider van de Moslimbroederschap Muhammed al-Mursi aan de kant zette. 

Nawal Al-Saadawi ontvangt het eredoctoraat van de VUB in 2007.
BELGA/DOPPAGNE

Meest gelezen