Michael Bodmann

1 op de 5 kan energiefactuur amper betalen: "Renoveer sociale woningen en betrek huurders in traject" 

De Koning Boudewijnstichting en het Platform tegen Energiearmoede roepen op om sociale woningen in ons land dringend te renoveren. Uit een analyse van de meest recente cijfers over energiearmoede blijkt dat 1 op de 5 gezinnen moeilijk de energiefactuur kan betalen. Vooral huurders van een sociale woning worden getroffen, omdat hun huis vaak niet goed geïsoleerd is.

De meest recente cijfers van de Barometer Energiearmoede dateren uit 2019. Die tonen aan dat in ons land meer dan een op de vijf gezinnen (20,7%) in energiearmoede leeft. Meer bepaald gaat het om 28,3% van de huishoudens in Wallonië, 27,6% in Brussel en 15,1% in Vlaanderen. Het is de Koning Boudewijnstichting die jaarlijks de Universiteit Antwerpen en de Université libre de Bruxelles vraagt om de berekening uit te voeren. Iemand leeft in energiearmoede zodra hij het bijzonder moeilijk heeft om zijn woning van energie te voorzien.

In vergelijking met de vorige jaren blijven de cijfers stabiel en dat is problematisch

Bernard Hubeau, professor (UAntwerpen) en voorzitter van het Platform tegen Energiearmoede

"In vergelijking met de vorige jaren blijven de cijfers stabiel en dat is problematisch", stelt Bernard Hubeau, emeritus professor van de Universiteit Antwerpen en voorzitter van het Platform tegen Energiearmoede. "Zeker als je rekening houdt met het feit dat we steeds mildere winters hebben en in 2019 de aardgasprijzen daalden."

Beluister hier het verhaal van enkele huurders die hun sociale woning lieten renoveren en lees eronder verder: 

Vooral huurders van sociale woningen

Het zijn meestal huurders en dan vooral die van een sociale woning, die moeite hebben met het betalen van hun energiefactuur: 41% van de 292.000 huishoudens die een sociale woning huren in België worstelt met energiearmoede, tegenover 31,6% die een private woning huren. "Vaak gaat het om alleenstaanden, eenoudergezinnen en vrouwen", vertelt Bernard Hubeau. "De situatie dreigt nog erger te worden door de coronacrisis, die kwetsbare gezinnen nog meer in moeilijkheden brengt."

"Er zijn verschillende verklaringen voor dit hoge cijfer. Mensen die een sociale woning huren hebben een laag besteedbaar inkomen, ondanks hun recht op een sociaal tarief. Daarnaast laat de kwaliteit van een sociale woning vaak te wensen over en moet er geïnvesteerd worden in renovatiewerken om de energie-efficiëntie te verhogen", aldus Hubeau.

De situatie dreigt nog erger te worden door de coronacrisis, die kwetsbare gezinnen nog meer in moeilijkheden brengt

Bernard Hubeau

Miljardenplan is niet genoeg

Het Platform tegen Energiearmoede roept nu op om sociale woningen dringend te renoveren en zo de energiekosten voor de huurders te verminderen. De drie gewesten in België trekken de komende jaren al miljarden euro's uit hiervoor.  Wallonië maakt 1,2 miljard euro vrij voor de renovatie van 25.000 woningen, het Brusselse Hoofdstedelijke Gewest trok in 2019 bijna 113 miljoen euro uit voor 3.838 woningen en Vlaanderen investeert meer dan 800 miljoen euro per jaar tussen 2019 en 2024. Ook de relanceplannen na de coronacrisis hebben aandacht voor deze problematiek.

Zo'n miljardenplan is echter niet genoeg volgens het Platform. Het pleit ervoor dat sociale huurders worden betrokken bij de renovatieplannen en -werken. Sociale huisvestigingsmaatschappijen, gemeenten, OCMW's maar bijvoorbeeld ook architecten moeten in gesprek gaan met de huurders om hun huidige energieverbruik in kaart te brengen. "Door de huurders te betrekken bij de renovatiewerken zullen ze beter begrijpen waarom renovatie van hun woning belangrijk is. De huurprijs zal erdoor wat stijgen, maar die kosten worden gecompenseerd door het zuinigere energieverbruik dankzij de renovatie", vertelt Raf Vangompel, teamverantwoordelijke van wijk- en bewonerszaken bij sociale woonmaatschappij Nieuw Dak.

De huurprijs zal erdoor wat stijgen, maar die kosten worden gecompenseerd door het zuinigere energieverbruik dankzij de renovatie

Raf Vangompel, Nieuw Dak

Een andere aanbeveling van het Platform tegen Energiearmoede is huurders begeleiden bij het gebruik van de nieuwe apparatuur in hun gerenoveerde woning. Nieuw Dak begeleidt in Genk bijvoorbeeld huurders bij de renovatie van enkele appartementen. "Er zal onder andere nieuwe verwarming geplaatst worden. We leren de huurders hoe ze die correct kunnen gebruiken en zo optimaal rendement eruit kunnen halen", zegt Vangompel. Extra financiële middelen voor dit soort begeleiding is dan ook noodzakelijk volgens het Platform.

Meer gemeten energiearmoede

Hoewel het totaalpercentage van energiearmoede in ons land weinig is veranderd, valt op dat er bij de verschillende soorten van energiearmoede wel wat verschoven is. Zo leefde in 2019 ongeveer 15% van de huishoudens in gemeten energiearmoede. Dat houdt in dat ze per maand gemiddeld 55,4 euro meer uitgaven aan hun energiefactuur dan hun besteedbaar inkomen toeliet na het aftrekken van de woonkosten. Van 2014 tot 2018 schommelde dit nog rond de 14%.

Er is een lichte daling in het aantal huishoudens dat in subjectieve energiearmoede leeft. Het daalt van 5% in 2018 naar 3,6% in 2019. Iemand leeft in subjectieve energiearmoede als hij vreest dat hij zich door financiële problemen niet (genoeg) zal kunnen verwarmen. De derde categorie, verborgen energiearmoede, blijft hetzelfde. Gemiddeld gaven deze gezinnen 79 euro per maand minder uit aan energie. Zo'n abnormaal lage energiefactuur doet vermoeden dat het energieverbruik erg laag gehouden wordt om kosten uit te sparen.

Meest gelezen