IPA/ABACA

Dreigt er een vaccinoorlog tussen Europa, AstraZeneca en het Verenigd Koninkrijk?

De Europese Commissie gaat de uitvoer van coronavaccins die hier geproduceerd zijn strenger controleren. De Europese Unie (EU) kondigde gisteren aan dat ze niet langer vaccins wil exporteren naar landen die zelf geen vaccins exporteren. Daarnaast wil ze ook geen vaccins meer uitvoeren naar landen met een hogere vaccinatiegraad. Lees: het Verenigd Koninkrijk (VK). Dat dreigt op zijn beurt met het blokkeren van grondstoffen, die nodig zijn voor de productie van het vaccin. "De Europese Commissie moet vermijden dat een contractdispuut met AstraZeneca uitmondt in een handelsoorlog."

Het is allemaal begonnen met een ruzie tussen de EU en het VK over 4 miljoen AstraZeneca-vaccins, die klaarliggen in de Halix-fabriek in de Nederlandse stad Leiden. Die fabriek is, naast de fabriek in ons land in Seneffe, een van de twee productiehubs van het AstraZeneca-vaccin op het Europese vasteland. Toch leverde die tot voor kort enkel aan het VK omdat ze nog geen toestemming had van het Europees Geneesmiddelenbureau (EMA) om als producent voor AstraZeneca op te treden. 

Bekijk de reactie van premier De Croo na EU-top over vaccincrisis: "Afgesproken dat er geen exportcontroles komen"

Videospeler inladen...

Terug naar die 4 miljoen vaccins. Doordat de Halix-fabriek enkel leverde aan het VK, was het volgens hen niet meer dan logisch dat de vaccins voor hen waren. Maar binnenkort zou het EMA het licht toch op groen zetten voor de fabriek, waardoor de EU nu ook aanspraak maakt op die 4 miljoen vaccins. Zéker omdat AstraZeneca mijlenver achterloopt op het aantal beloofde vaccins aan de EU. Zo had het bedrijf 120 miljoen vaccins beloofd voor de periode januari-maart. In de loop van januari kondigde het bedrijf echter aan dat dat er maar 30 miljoen zouden zijn, maar tot vandaag zit het bedrijf nog lang niet aan die hoeveelheid geleverde vaccins. 

Bekijk het verslag uit "Het Journaal" hier en lees voort onder de video:

Videospeler inladen...

29 miljoen vaccins in Italië

Gisteren kwam er dan nog eens een schepje bovenop. De Italiaanse krant La Stampa schreef namelijk dat er een voorraad van 29 miljoen AstraZeneca-vaccins zou klaarliggen in een Italiaanse fabriek om uitgevoerd te worden naar het VK. 

Het bestaan van een megavoorraad in een Italiaanse fabriek kon vanochtend dan ook op veel commotie rekenen. Als het inderdaad gaat om bijna 30 miljoen vaccins voor het VK, is dat bijna dubbel zoveel als wat AstraZeneca tot dusver heeft geleverd aan de EU (17 miljoen dosissen). 

AstraZeneca zelf ontkent dat de vaccins voor het Verenigd Koninkrijk bestemd zijn. Het zou gaan om 13 miljoen vaccins voor de COVAX-landen, in het kader van de belofte om vaccins te leveren aan lage-inkomenslanden. De overige 16 miljoen vaccins zouden voor de Europese markt zijn. 

Bekijk het verslag uit "Terzake" hier en lees voort onder de video:

Videospeler inladen...

Vertrouwen zoek?

Het vertrouwen tussen de drie spelers is alleszins zoek. Enerzijds tussen de EU en het farmabedrijf. Europa reageerde gisteren namelijk als volgt op de vondst van de vaccins in Italië: 

"Het is aan AstraZeneca zelf om duidelijk te maken wat hun intenties zijn met die 29 miljoen dosissen", zei Valdis Dombrovskis, vicevoorzitter van de Europese Commissie. "Wat wij wel kunnen zeggen is dat AstraZeneca ver achterloopt op de contractuele verplichtingen. Het bedrijf had beloofd om 120 miljoen vaccins te leveren in de eerste drie maanden van dit jaar, daarna werd dat al verminderd naar 30 miljoen, maar ze zijn zelfs nog niet in de buurt."

Anderzijds is er ook wrevel tussen de EU en het VK. "Zo heeft de EU al 40 miljoen vaccins uitgevoerd en het VK 0", vertelt Louise Hoon, Europawatcher en doctoraatstudent aan de VUB. "Van die 40 miljoen is ongeveer 11 miljoen vaccins naar het VK gegaan." En dat terwijl er ook twee vestigingen van AstraZeneca in het VK zijn, die contractueel ook voor de EU moeten produceren. 

Beluister hier het volledige gesprek met Louise Hoon in "De ochtend" op Radio 1 en lees daarna verder:

ImageGlobe

Restricties op export

Ook gisteren kondigde de EU verstrengingen aan op vlak van exportcontroles van vaccins die in de EU zijn geproduceerd. Het wil niet langer vaccins exporteren naar landen die zelf geen vaccins exporteren (wederkerigheid) en het wil ook geen vaccins meer uitvoeren naar landen met een hogere vaccinatiegraad of betere epidemiologische situatie (proportionaliteit). Lees: het wil geen vaccins meer exporteren naar het VK. 

"Er was al een exportmechanisme, dat in januari is goedgekeurd", vertelt Hoon. "Dat richtte zich vooral op de farmaceutische bedrijven, die hun beloftes niet nakomen. Europa kon die bedrijven verbieden om bepaalde ladingen nog uit te voeren. Het mechanisme dat nu op tafel ligt, richt zich meer op de vaccinatiecampagne van landen. De wederkerigheid gaat over de mate waarin een land ook bereid is om vaccins te exporteren naar de EU. Het lijkt zich dus echt te richten op AstraZeneca en het Verenigd Koninkrijk." 

Dit soort maatregelen schaadt alle partijen op lange termijn

Louise Hoon

De Britten dreigen op hun beurt dan weer met het blokkeren van de export van bepaalde grondstoffen die nodig zijn voor het produceren van de coronavaccins. Maar op de lange termijn komen deze maatregelen niemand ten goede. "In dit tijdperk van vaccinproductie is men afhankelijk van een zo vlot mogelijke import en export van allerlei verschillende zaken", aldus Hoon. "De (landen van de) EU heeft ook niet het recht om de geblokkeerde vaccins in beslag te nemen. Die zijn dan geblokkeerd, maar er gebeurt niets mee. Dit soort maatregelen, exportrestricties, schaadt alle partijen op de lange termijn."

Dat zegt ook Europarlementslid Kathleen Van Brempt (Vooruit) in een interview met BBC. "Iedereen weet dat als we doorgaan met een vaccinoorlog het VK minder vaccins zal hebben, de EU minder vaccins zal hebben en de rest van de wereld minder vaccins zal hebben", zegt ze. "Er is maar één manier om dit op te lossen en dat is dialoog en het probleem oplossen, want het moet wel degelijk worden opgelost. Het VK heeft 10 miljoen vaccins gekregen van de EU en omgekeerd heeft de EU er geen gekregen van het VK. Dat is niet correct."

Jacob Kirkegaard van denktank the German Marshall Fund waarschuwt zelfs voor een heuse handelsoorlog. "De Europese Commissie moet vermijden dat een contractdispuut tussen AstraZeneca en de EU - waar het eigenlijk over gaat - niet uitmondt in een handelsoorlog", zei hij gisteren in "Terzake" op één. 

Bekijk hier de reportage uit "Terzake" op één en lees daarna verder: 

Videospeler inladen...

Het zal er vandaag op de Europese top alleszins uitgebreid over gaan. "Het mechanisme wordt nu ingevoerd, maar het is heel duidelijk dat het eigenlijk niet de bedoeling is om het in te zetten. Het is vooral een stok achter de deur tegen farmaceutische bedrijven en vooral AstraZeneca", meent Hoon nog. 

Bekijk hier de uitleg van VRT NWS-Europakenner Rob Heirbaut in Het Journaal: 

Videospeler inladen...

Meest gelezen