"Dit is een échte blunder":  consternatie over notities Nederlandse regeringsvorming die "op straat" komen te liggen

In Nederland zijn Annemarie Jorritsma (VVD) en Kajsa Ollongren (D66) gestopt als verkenners bij de vorming van een nieuwe regering. Ze hebben hun opdracht teruggegeven nadat notities over de verkenningsgesprekken waren gefotografeerd, waardoor vertrouwelijke info op straat kwam te liggen. "We kunnen niet langer onbevangen en onbevooroordeeld voortwerken", zeggen de twee. Het incident, dat doet denken aan wat onze eigen oud-premier Jean-Luc Dehaene overkwam tijdens de regeringsvorming van 2007, veroorzaakt consternatie in Nederland.

Het zat Kajsa Ollongren vandaag niet mee. De politica van het links-liberale D66 was een van de twee verkenners die vorige week waren aangewezen om de formatiegesprekken in Nederland te leiden. Begin deze week zaten ze rond de tafel met fractievoorzitters van alle partijen in de Tweede Kamer. Vandaag zouden ze verder praten met de leiders van de twee grootste partijen, Mark Rutte (VVD) en Sigrid Kaag (D66).

Maar vanochtend kreeg Ollongren te horen dat ze positief had getest op het coronavirus, waarna de gesprekken werden geannuleerd.

Op het moment dat Ollongren halsoverkop het gebouw van de Tweede Kamer verliet, had ze aantekeningen bij zich over de formatiegesprekken. Ongelukkig genoeg hield ze ze vast met de tekst naar boven, waardoor de vertrouwelijke informatie op camera kon worden vastgelegd door een fotograaf van het Nederlandse persagentschap ANP. 

Vertrouwelijke informatie was zo dus op straat komen te liggen, tot grote irritatie en consternatie van de besproken politici en hun partijen.  

(lees door onder de foto)

Het incident doet overigens denken aan een soortgelijke gebeurtenis tijdens de Belgische regeringsvorming in 2007, toen een nota die oud-premier Jean-Luc Dehaene op schoot had liggen met daarin het opschrift “Quid N-VA?” werd gefotografeerd bij het verlaten van het koninklijk paleis.

Bekijk de beelden uit ons archief uit 2007 en lees voort onder de video:

Videospeler inladen...

Maar de situatie in Nederland lijkt pijnlijker, én meer beschadigend voor de regeringsvorming. Vooral het CDA, beoogde coalitiepartner van VVD en D66, reageert ontstemd. Dat de "onderhandelingsstijl" van voorzitter Wopke Hoekstra volgens de notities een aandachtspunt lijkt te zijn, is slechts één kwestie. 

"Omtzigt: functie elders"

Veel gevoeliger ligt een aantekening over CDA-Kamerlid Pieter Omtzigt, de man die de "toeslagenaffaire" naar buiten bracht. Die affaire draaide rond hoge ambtenaren die zonder reden de premies voor kinderopvang van 26.000 gezinnen hadden geschrapt, en betekende de val van de regering.  

Op de uitvergrote foto van het ANP is onder het kopje "positie Omtzigt" te lezen: "functie elders". Over het fragment wordt druk gespeculeerd. Is het het CDA zelf dat een andere functie wil voor Omtzigt? Of komt het van andere onderhandelende partijen?

Omtzigt zelf zit overspannen thuis, maar zijn vrouw heeft op Twitter wel al fel gereageerd.

Ook andere parlementsleden vinden dat dit echt niet kan. "Want het is niet de taak van een verkenner om te gaan over individuele posities binnen een kabinet", zegt Marleen de Rooy, politiek journalist bij de Nederlandse omroep NOS. "De regeringsvorming moet gaan over inhoud, niet over wat doen we met dit lastige Kamerlid? Vooral niet in dit prille stadium van de verkenningen."

Beluister hier het gesprek met Marleen de Rooy in "De wereld vandaag" (de tekst gaat hieronder door):

Ook voor de linkse partijen zijn de gelekte notities vervelend. In de aanwijzingen staat namelijk dat zij "elkaar niet echt vasthouden", terwijl ze in het openbaar het tegendeel beweren. 

"De partijen zijn slechts één keer bij de verkenners geweest en hebben daar gezegd hoe ze aankijken tegen de regeringsvorming. Als dat al zó snel publiekelijk wordt, dan schaadt dat de onderhandelingspositie van een partij", zegt De Rooy. "Dit is écht een blunder te noemen." 

Tamara van Ark (VVD) en Wouter Koolmees (D66), ministers in de ontslagnemende regering, worden nu de nieuwe verkenners voor de formatie. "Dit is een stukje crisismanagement", om zo snel mogelijk door te gaan. Daarna moet zo snel mogelijk een informateur worden aangesteld om een eerste poging tot een nieuwe regering te ondernemen.

Meest gelezen