Nederland winkelt al bijna maand op afspraak: "Voor ondernemers is deze situatie als ademen door een rietje"

Vanaf vandaag kan winkelen in niet-essentiële winkels in ons land alleen nog op afspraak. Uit verschillende hoeken klinken er bezorgdheden over de haalbaarheid ervan. De Nederlandse regering heeft het "winkelen op afspraak" eerder deze maand al ingevoerd, maar ook daar zijn er voor- en tegenstanders.

Nederland was ons al voor: iedereen moet er al sinds begin maart op afspraak shoppen in niet-essentiële winkels. De maatregel in ons buurland is, in tegenstelling tot bij ons, een versoepeling en geen verstrenging. Winkels waren daar sinds eind december volledig gesloten door de slechte coronacijfers.

Door de economische druk en ondanks de toch nog hoge coronacijfers besloot de Nederlandse premier Mark Rutte dat het eind februari, na een sluiting van twee maanden, toch tijd was voor een lichte versoepeling. “Het moet wel vol te houden zijn”, zei de premier. “Daarom komen we nu in een fase waarin we bereid moeten zijn om iets meer risico te nemen.” 

Sinds begin deze maand kunnen Nederlanders dus weer naar de winkel, als ze minstens vier uur voor hun winkelbezoek een afspraak maken. De maatregel wordt aan economische kant niet in dank afgenomen, maar volgens de Nederlandse virologen zijn meer versoepelingen zeker nog niet aan de orde. 

Winkeliersvereniging: "Huidige situatie is als ademen door een rietje”

Volgens INretail, de Nederlandse vereniging voor non-foodretail, zitten Nederlandse ondernemers op het randje van een val. De vereniging pleit ervoor winkels weer volledig te openen. “Duizenden ondernemers met non-foodwinkels zitten in een financiële wurggreep door de coronapandemie”, zegt INretail. "Uit een impactstudie blijkt dat een op de vijf winkels uit het straatbeeld dreigt te verdwijnen door de aanhoudende coronamaatregelen terwijl bewezen is dat winkels veilig kunnen openen.”

56 procent van de ondernemers gebruikt eigen spaargeld om met de zaak te kunnen overleven

INretail, winkeliersvereniging

“Ondernemers spreken pensioenreserves aan, laten levensverzekeringen en lijfrentepolissen uitkeren, sluiten persoonlijke leningen bij commerciële aanbieders en nemen een extra hypotheek op woon- of winkelpand”, zegt INretail. “56 procent van de ondernemers gebruikt eigen spaargeld om met de zaak te kunnen overleven.”

De winkeliersvereniging trok naar de rechtbank om de maatregel aan te klagen, maar verloor het kort geding. “Een enorme teleurstelling. De huidige situatie is voor ondernemers als ademen door een rietje en volstrekt onvoldoende om op een rendabele manier te kunnen ondernemen.”

Bekijk hieronder de reportage van "Het Journaal" (en lees verder onder de video)

Videospeler inladen...

Viroloog: "In harde lockdown gaan om over twee maanden te openen"

“Het gaat niet goed met de ziekenhuisopnames”, zegt de Nederlandse viroloog Ab Osterhaus. Volgens hem zijn maatregelen, zoals winkelen op afspraak, dan ook nog broodnodig. “Het is onmogelijk om in te schatten welke maatregel welke invloed heeft gehad, maar elke maatregel is een belangrijke bijdrage om het virus onder controle te krijgen."

Osterhaus begrijpt wel dat de winkels de coronamaatregelen beu zijn. “Het is natuurlijk waar dat de economische sector een klap heeft gekregen”, zegt Osterhaus. “We hebben al een jaar slappe maatregelen waardoor we de situatie niet onder controle krijgen. We blijven dweilen met de kraan open.”

Er is een beetje een attitudeprobleem

Ab Osterhaus, viroloog

Hij pleit dan ook al lang voor een harde lockdown. “Als we tijdelijk alles dichtdoen, kunnen we over een maand of twee geleidelijk aan weer naar een normaal leven en de economie weer op gang trekken.” Hij benadrukt daarbij wel het belang van een brede vaccinatiebereidheid, een goede contacttracing, quarantaineperiodes en het gebruik van sneltests, ook nadat er weer versoepeld wordt.

“Het probleem is dat een groot deel van de mensen zich niet houden aan de maatregelen”, zegt Osterhaus. “Het is een beetje een attitudeprobleem. Als je kijkt naar andere landen die het echt goed gedaan hebben, zijn dat de landen die strenge maatregelen hebben genomen en die goed hebben gehandhaafd."

Gezondheidseconoom: "Afweging tussen risico en rendement"

Volgens Marcel Canoy, gezondheidseconoom aan de Vrije Universiteit Amsterdam, is deze situatie niet zo zwart-wit zoals de verschillende stemmen laten blijken.

"Als we nu een ding hebben geleerd van de coronacrisis, is dat we de situatie niet kunnen bekijken vanuit één discipline, met één focus", zegt Canoy. "De coronamaatregelen zijn altijd een balansoefening tussen gezondheid en economie. Uiteindelijk is dit een afweging tussen risico en rendement."

Als je elk risico moet uitsluiten, heb je geen leven meer
Marcel Canoy, gezondheidseconoom

"Als het risico relatief beperkt is, maar het rendement hoog is, moet je niet twijfelen om iets te versoepelen omdat er misschien een klein risico zou zijn", legt Canoy uit. "Want dat zou betekenen dat je elk risico moet uitsluiten en dan heb je geen leven meer. Maar het omgekeerde geldt natuurlijk ook. Winkels moeten niet doen alsof openen zonder enig risico is, zeker nu het eigenlijk niet zo goed gaat met de cijfers."

"Dat gezegd zijnde, geloof ik op dit moment wel dat winkelen op afspraak best te verdedigen is. Langs de ene kant bied je wat economische activiteit. Voor de ene winkel zal deze situatie rendabel zijn, en voor de andere niet, maar niemand dwingt een winkel om te openen. Langs de andere kant is het medische risico dat je als consument hebt miniem. Winkelen onder gecontroleerde omstandigheden, als dat op een virologisch verantwoorde manier kan, lijkt mij dan niet zo gek", besluit Canoy.

Handelaar: "Deze week maar twee klanten die afspraak maakten"

"Winkelen op afspraak" moet funshoppen onmogelijk maken. Voor veel shoppers is het door de maatregel niet de moeite waard om zich te verplaatsen. “Ik doe daar niet aan mee,” klinkt het bij een shopper in Maastricht. “Ik wacht gewoon tot we weer naar de winkel kunnen.” Ook voor Liliane Oskam hoeft het zo allemaal niet. “Ik wil gewoon een winkel in- en uit kunnen lopen. Nu moet ik vooraf bedenken dat ik naar een bepaalde winkel wil. Dan ga ik liever gewoon even wandelen.” 

Je riskeert een boete van 4.000 euro als je mensen zomaar binnenlaat zonder afspraak

Nicole Schins, winkeluitbater

Nicole Schins van "Nicole Exclusieve Damesmode" in Maastricht had liever een volledige lockdown gehad. Dat vertelde ze in "De ochtend" op Radio 1. "Deze week hebben twee klanten een afspraak gemaakt. Dat is voor ons gewoon niet haalbaar. De extra klanten die je normaliter hebt, voelen zich op het moment dat ze een afspraak maken een beetje bezwaard. Stel dat ze bijvoorbeeld niks kunnen vinden. Die groep maakt dus geen afspraak. Ze lopen wel langs de etalage, maar je mag ze niet binnenlaten. Anders riskeer je een boete van 4.000 euro."

"Je hebt zeker mensen die langskomen zonder afspraak en vragen of ze toch niet snel binnen mogen", zegt winkelbediende Naomi Souren in Maastricht. "En dan verzoeken we hen heel vriendelijk om een afspraak te maken. Dat is heel moeilijk, maar de meeste mensen weten het ondertussen wel."

Meest gelezen