Een munt die in 1693 geslagen werd in Jemen en die in Rhode Island in de VS gevonden werd.
Copyright 2021The Associated Press. All rights reserved

Oude Arabische munten werpen mogelijk nieuw licht op het mysterie van een bloeddorstige 17e eeuwse piraat

Een handjevol oude munten die door een metaaldetectoramateur gevonden zijn in de Amerikaanse staat Rhode Island en op een aantal andere plaatsen in New England, kunnen een van de oudste onopgeloste misdrijven ter wereld helpen oplossen. De zaak in kwestie is die van een moordzuchtige Engelse piratenkapitein die de meest gezochte misdadiger ter wereld werd, nadat hij een rijk beladen schip met pelgrims op de terugweg vanuit Mekka naar India overvallen had. De oude munten wijzen erop dat kapitein Henry Every in de Amerikaanse kolonies geleefd heeft en ze kunnen helpen verklaren hoe hij spoorloos wist te verdwijnen.  

Op 7 september 1695 lokte het piratenschip Fancy, onder het bevel van kapitein Henry Every, de Ganj-i-Sawai in een hinderlaag en maakte het schip buit. De Ganj-i-Sawai was een koninklijk schip van Aurangzeb, de heerser van het Mogolrijk in India, die op dat ogenblik een van de machtigste mannen ter wereld was. 

Aan boord van het schip, dat deel uitmaakte van een konvooi, waren pelgrims die terugkeerden van Mekka naar India, en ook een enorme schat aan goud, zilver en juwelen. 

Dat leidde tot een van de meest afschuwelijke en lucratieve berovingen uit de geschiedenis: Henry en zijn piraten zouden een schat van 600.000 pond buitgemaakt hebben, wat nu meer dan 100 miljoen euro zou zijn. Maar volgens historische verslagen martelden en vermoordden de piraten ook de mannen aan boord van het Indiase schip en verkrachtten ze de vrouwen, waarna ze met hun buit ontsnapten naar de Bahama's, een toevluchtsoord voor piraten. 

Maar het nieuws over hun misdaad verspreidde zich snel en de Engelse koning Willem III kwam onder enorme druk te staan van zowel de geschokte Mogolkoning als van de gigantische handelsmaatschappij de Britse Oost-Indische Compagnie, zodat hij een grote prijs op het hoofd van de piraten zette, iets wat de Britse Oost-Indische Compagnie ook deed. 

"Als je op Google 'eerste wereldwijde mensenjacht' opzoekt, krijg je 'Every' als antwoord", zei Jim Bailey, de metaaldetectoramateur en amateurgeschiedkundige die de eerste Arabische munten gevonden heeft. 

'Proclamatie voor de aanhouding van Henry Every, alias Bridgeman, en verschillende andere piraten', in 1696 uitgevaardigd door de Privy Council of Scotland.
Public domain/National Library of Scotland

Arabische munt

Tot nu toe wisten geschiedkundigen enkel dat Every in 1696 naar Ierland gezeild is, waar het spoor dood loopt. Maar Bailey zegt dat de munten die hij en anderen hebben gevonden, het bewijs vormen dat de beruchte piraat en andere bemanningsleden eerst tot in de Amerikaanse kolonies zijn geraakt, waar ze hun buit gebruikt hebben voor hun dagelijkse uitgaven terwijl ze op de vlucht waren. 

De eerste volledige munt vond Bailey in 2014 op de Sweet Berry Farm, een fruitkwekerij in Middletown in Rhode Island. Die plaats had zijn belangstelling gewekt omdat hij er eerder oude koloniale munten, een 18e eeuwse schoengesp en musketkogels had gevonden. 

En dus keerde hij er terug met zijn metaaldetector. Toen hij een signaal hoorde, begon hij te graven en hij vond een donkere kleine zilveren munt waarvan hij oorspronkelijk dacht dat het ofwel een Spaanse munt zou zijn of geld dat geslagen was door de Massachusetts Bay Colony. 

Maar toen hij beter keek, zag hij de Arabische tekst op de munt en dat deed zijn hartslag versnellen. "Ik dacht, 'O mijn god'", zo zei hij aan het persbureau AP. 

Onderzoek bevestigde dat de exotische munt in 1693 in Jemen gemunt was en dat riep onmiddellijk vragen op, zei Bailey, aangezien er geen aanwijzingen zijn dat de Amerikaanse kolonisten die in de Nieuwe Wereld moeite hadden om een degelijk bestaan op te bouwen, naar waar dan ook in het Midden-Oosten reisden om er handel te voeren in deze tijd. Dat gebeurde pas tientallen jaren later. 

Sinds die eerste vondst hebben archeologen en andere amateurs met metaaldetectoren in hetzelfde gebied nog 15 bijkomende Arabische munten gevonden - nog drie in Rhode Island, 10 in de staat Massachusetts en twee in Connecticut. Nog een munt werd gevonden in North Carolina, waar volgens verslagen een aantal van Everys mannen het eerst aan wal zijn gegaan.

"Het lijkt alsof een aantal van zijn bemanningsleden in staat zijn geweest zich in New England te vestigen en zich te integreren", zei Sarah Sportman, de staatsarcheoloog van Connecticut, waar een van de munten in 2018 gevonden werd bij de opgraving van een 17e eeuwse boerderij. "Het lijkt bijna op een plan om geld wit te wassen", zei ze.  

New England is een gebied in het noordoosten van wat nu de Verenigde Staten zijn. Het omvat de staten Connecticut, Maine, Massachusetts, New Hampshire, Rhode Island en Vermont en het was na Virginia het tweede gebied in Noord-Amerika waar de Engelsen kolonies stichtten.

Jack Avery, 'De inname van het schip van de Grootmogol', een prentje dat bij sigaretten zat uit 1888, uit de reeks 'Pirates of the Spanish Main series' (N19) voor Allen & Ginter Cigarettes.
Photography by Hyla Skopitz, The Photograph Studio, The Metropolitan Museum of Art. Copyright 2014

Slavenhandelaar

Hoewel het nu moeilijk voorstelbaar lijkt, was Every in staat zich te verbergen in het volle zicht door zich voor te doen als een slavenhandelaar - een beroep dat in de jaren 1690 in New England in opkomst was. Op weg naar de Bahama's stopte hij zelfs op het Franse eiland Reunion om een aantal zwarte gevangenen aan boord te nemen zodat hij geloofwaardiger zou overkomen, zei Bailey. 

Tamelijk onduidelijke verslagen tonen aan dat een schip dat de Sea Flower heette, gebruikt werd door de piraten nadat ze de Fancy afgedankt hadden, en dat het langs de oostkust vaarde. Het kwam in 1696 aan met bijna vier dozijn slaven in Newport in Rhode Island, een plaats die een groot centrum zou worden van de Noord-Amerikaanse slavenhandel in de 18e eeuw. 

"Er zijn uitgebreide primaire bronnen die tonen dat de Amerikaanse kolonies basissen vormden van waaruit piraten opereerden", zei Bailey, die een diploma antropologie heeft en die in de late jaren 80 gewerkt heeft als archeologisch assistent bij het onderzoek van het wrak van het piratenschip Wydah Gally voor de kust van Cape Cod.   

Jim Bailey onderzoekt eerder deze maand met zijn metaaldetector een veld in Warwick in Rhode Island.
Copyright 2021The Associated Press. All rights reserved

Het verhaal

Bailey, die overdag werkt als veiligheidsanalist, heeft zijn bevindingen gepubliceerd in het wetenschappelijk tijdschrift van de American Numismatic Society. 

Archeologen en geschiedkundigen die bekend zijn met zijn werk maar er niet bij betrokken zijn, zeggen dat het intrigerend is en denken dat het nieuw licht werpt op een van de langst meegaande misdaadmysteries ter wereld. 

"Het onderzoek van Jim is onberispelijk", zei Kevin McBride, professor archeologie aan de University of Connecticut. "Het is cool. Het is echt een mooi, interessant verhaal."

Mark Hanna, een hoogleraar geschiedenis aan de University of California-San Diego en een expert in piraterij in het vroege Amerika, zei dat hij bijna gek werd toen hij voor het eerst foto's zag van Bailey's munten.  

"De vondst van die munten was voor mij iets geweldigs", zei Hanna die een boek geschreven heeft over piraten en de opkomst van het Britse rijk. "Het verhaal van kapitein Every heeft een wereldwijde betekenis. Dit materiële object - dit kleine ding - kan me helpen het te verklaren"

Jim Bailey, die zijn meest waardevolle vondsten in een kluis in de bank bewaart, zegt dat hij zal blijven zoeken. "Het is mij altijd te doen geweest om de opwinding van de zoektocht, niet om het geld", zo zei hij. "Het enige wat beter is dan het vinden van deze objecten, zijn de verloren gegane verhalen die er achter zitten." 

Hoewel Henry Every's 'carrière' als piraat maar twee jaar geduurd heeft, heeft hij toch een grote indruk nagelaten. Zijn tijdgenoten noemden hem de 'Aartspiraat' en de 'Koning van de piraten' en hij was berucht omdat hij een van de weinige piratenkapiteins was die nooit gearresteerd is of gedood in een gevecht. En omdat hij de uitvoerder was van wat de meest winstgevende daad van piraterij uit de geschiedenis genoemd wordt, die bovendien nog met zijn buit wist weg te komen ook. 

Zijn wapenfeiten als piraat vormen de inspiratie voor een boek uit 2020, 'Enemy of All Mankind' door Steven Johnson, van de populaire 'Uncharted' reeks van videogames van Playstation en van een filmversie van 'Uncharted' met Tom Holland, Mark Wahlberg en Antonio Banderas, die Sony Pictures begin 2022 wil uitbrengen. 

Bron: Associated Press.   

Een van de Arabische munten uit 1693 (bovenaan), een Oak Tree Shilling die in 1652 geslagen werd door de Massachusetts Bay Colony (onderaan) en een Spaanse halve reaal (rechts).
Copyright 2021The Associated Press. All rights reserved
Een gravure van Every uit de 18e eeuw met op de achtergrond een gevecht tussen zijn schip, de Fancy, en een ander schip.
Public domain

Meest gelezen