Llukalkan aliocranius kon tot 5 meter lang worden, had een krachtige beet en scherpe tanden en enorme klauwen.
Jorge Blanco and Journal of Vertebrate Paleontology

"Hij die angst aanjaagt": maak kennis met een "nieuwe" vleesetende dinosaurus uit Patagonië

Argentijnse paleontologen hebben een nieuwe dinosaurussoort beschreven die ontdekt is in Patagonië. Llukalkan aliocranius leefde zo'n 80 miljoen jaar geleden in het zuidelijk halfrond en was een tijdgenoot van de tyrannosaurussen uit het noordelijk halfrond, waar hij op leek. De vondst is volgens de onderzoekers belangrijk omdat ze wijst op een grotere verscheidenheid dan gedacht onder de Abelisauridae, de familie waar hij toe behoorde, op het einde van het tijdperk van de dinosaurussen.   

Llukalkan was volgens de onderzoekers een geduchte moordenaar en hij behoorde in het Late Krijttijdperk waarschijnlijk tot de toppredatoren in Patagonië, dankzij zijn aanzienlijke omvang, zijn zeer krachtige beet, erg scherpe tanden, enorme klauwen aan zijn achterpoten en zeer goede reukzin. 

Llukalkan aliocranius kon tot vijf meter lang worden en zijn naam Llukalkan betekent "Hij die angst aanjaagt" in de plaatselijke Mapuche-taal. Aliocranius is Latijn en betekent 'andere schedel'. 

Hij had een vreemde korte schedel met ruwe beenderen, wat betekent dat zijn kop bulten en uitsteeksel moet gehad hebben, zoals sommige huidige reptielen als het gilamonster en een aantal leguanen. 

Ook was zijn gehoor anders dan dat van zijn naaste familieleden, de andere leden van de Abelisauridae-familie. 

Het fossiel van de nieuwe soort werd gevonden in Patagonië in Argentinië.
Journal of Vertebrate Paleontology

Gondwana

Llukalkan behoort tot de Abelisauridae, een opvallende familie van theropode dinosaurussen. De Theropoda zijn dan weer een grote groep van voornamelijk vleesetende, op hun achterpoten lopende dinosaurussen, waartoe overigens ook de vogels behoren.  

De Abelisauridae leefden voornamelijk in Patagonië en andere gebieden van het oude zuidelijke supercontinent Gondwana, dat het huidige Afrika, India, Antarctica, Australië en Zuid-Amerika omvatte. Tot nu toe kennen we bijna een twintigtal soorten, waarvan de helft gevonden is in Patagonië.

 Abelisauridae lijken in het algemeen wel op Tyrannosaurus rex met hun grote achterpoten en kleine, stompe armpjes, maar ze hebben ongewoon korte, diepe schedels die vaak kammen, bulten en hoorns hebben. 

Llukalkan bewoog zich voort op zijn achterpoten met enorme klauwen, die hij gebruikt kan hebben om zijn prooien te steken. Met zijn krachtige achterpoten kan hij zeer snel gelopen hebben om een prooi te vangen, die hij dan met zijn krachtige kaken en scherpe tanden in stukken kon scheuren.

Hij leefde in hetzelfde kleine gebied en in dezelfde periode als een andere soort van de furileusauride - hagedis met een stijve rug - Abelisauridae, namelijk Viavenator exxoni, slechts enkele miljoenen jaren voor het einde van het Krijt, meteen ook het einde van het tijdperk van de dinosaurussen.

 Fossiele overblijfselen van Llukalkan en Viavenator zijn op slechts 700 meter van elkaar gevonden in de Bajo de la Carpa-formatie, in de buurt van de beroemde fossielenvindplaats La Invernada in Argentinië. 

"Dit is een bijzonder belangrijke ontdekking omdat ze doet vermoeden dat de Abelisauridae opmerkelijk divers waren en veel voorkwamen, niet enkel in Patagonië, maar ook in meer lokale gebieden tijdens de laatste jaren van de dinosaurussen", zei doctor Federico Gianechini. Gianechini is een paleontoloog aan de Universidad Nacional de San Luis en de eerste auteur van de nieuwe studie over Llukalkan

Een vergelijking van de grootte van een aantal Aubelisauridae (en een mens). Llukalkan zal ongeveer zo groot geweest zijn als Aucasaurus (midden onderaan).
Conty/Wikimedia Commons/CC BY-SA 3.0

Beter gehoor

Een van de gefossiliseerde overblijfselen van Llukalkan is een zeer goed bewaarde en niet verbrijzelde schedelpan. 

Die lijkt in veel opzichten op die van Viavenator, maar ze is onder meer kleiner en de gaten in de schedel waar de bloedvaten door lopen, zijn groter en ze liggen verder van de supraoccipitale kam, een van de beenderen die de schedel vormen. 

Het meest aparte kenmerk van de nieuwe dinosaurus is echter een kleine met lucht gevulde holte in het gebied van het middenoor, iets wat tot nu toe bij geen enkele andere Abelisauride is aangetroffen. 

Dat betekent dat Llukalkan waarschijnlijk op een andere manier hoorde dan de andere leden van de Abelisauridae, hoogstwaarschijnlijk beter en op een manier die gelijkaardig is aan die van de moderne krokodillen, zei mede-auteur doctor Ariel Mendez van het Instituto Patagónico de Geología y Paleontología. 

"Deze ontdekking impliceert een aanpassing van het gehoor die verschilt van de andere Abelisauridae, en waarschijnlijk een scherper gehoor", zei Mendez. 

De fossiele bewijzen voor de aanpassingen van Llukalkan suggereren dat de Abelisaurida een grote bloei kenden net voor de dinosaurussen uitstierven. "Deze dinosaurussen waren nog nieuwe evolutionaire wegen aan het uitproberen en zich snel aan het diversifiëren net voor ze volledig uitstierven", zei Mendez. 

Ondanks de nieuwe ontdekking blijft er nog veel te onderzoeken. "Deze ontdekking suggereert ook dat er waarschijnlijk nog meer Abelisauridae zijn die we gewoon nog niet gevonden hebben, en dus blijven we zoeken naar nieuwe soorten en een beter begrip van de verwantschappen tussen de Furilesauria", zei Gianechini. 

De studie van de Argentijnse paleontologen is gepubliceerd in het Journal of Vertebrate Paleontology. Dit artikel is gebaseerd op een persbericht van Taylor & Francis. 

De schedelpan van Llukalkan is erg goed bewaard.
Journal of Vertebrate Paleontology
De volledige artistieke reconstructie van Llukalkan van bovenaan het artikel.
Jorge Blanco and Journal of Vertebrate Paleontology

Meest gelezen