Verkiezingsposters aan een bushalte in Nuuk, de hoofdstad van Groenland.
Ritzau Scanpix

Groenland houdt lokale verkiezingen (en toch kijken grootmachten als de VS, Rusland en China met argusogen mee)

In Groenland vinden verkiezingen voor het regionale parlement plaats. Dat lijkt een lokale aangelegenheid, maar toch kijken grootmachten als de VS, Rusland en China met grote belangstelling toe. Al deze landen hebben immers hun oog laten vallen op de grondstoffen en nieuwe vaarroutes die deze autonome regio van Denemarken te bieden heeft en willen het (economische) laken maar wat graag naar zich toe trekken.

Ruim 40.000 stemgerechtigde inwoners van Groenland kiezen vandaag wie een van de 31 zitjes van het regionale parlement krijgt. Het gaat om vervroegde verkiezingen nadat de coalitie van regeringsleider Kim Kielsen enkele maanden geleden is ineengestort. Dat was het gevolg van een interne machtsstrijd binnen zijn partij Siumut, maar ook van onenigheid over de winning van de grote voorraad zeldzame grondstoffen in de bodem van het grootste eiland van de wereld.

Dat laatste verklaart meteen waarom de internationale gemeenschap deze verkiezingen met argusogen volgt. (Naburige) landen als de VS, Rusland en China hopen dat de separatistische partijen vooruitgang boeken zodat Groenland het pad naar onafhankelijkheid verder bewandelt. Vandaag is het een autonome regio binnen het koninkrijk Denemarken, maar eenmaal onafhankelijk zouden grootmachten wel eens hun slag kunnen slaan en de (economische) dominantie over het gebied overnemen.

Vaarroutes

"Groenland behoort al eeuwen tot Denemarken", legt Godelieve Laureys uit in "De wereld vandaag" op Radio 1. Zij is verbonden aan de Universiteit Gent en volgt Scandinavië op de voet. "Meer dan vroeger is het gebied de speelbal van grootmachten geworden. Vandaar dus die grote internationale belangstelling."

Beluister hier het gesprek met Godelieve Laureys in "De wereld vandaag" op Radio 1 (en lees voort onder de audio):

"In de bodem van Groenland zitten veel zeldzame mineralen die belangrijk zijn voor de productie van batterijen en andere technologische producten, bijvoorbeeld thorium, uranium en lithium. Door het smelten van de ijskappen komt daar nog een heel nieuw element bij: er komen nieuwe vaarroutes in zicht over de Noordpool. Dat is erg interessant voor de VS, Rusland en China."

Dit alles verklaart onder meer waarom oud-president Donald Trump van de VS enkele jaren geleden het idee opperde om Groenland van Denemarken te kopen. "Dat was in augustus 2019. Heel Denemarken stond toen op zijn kop. De verkoop is natuurlijk niet doorgegaan, maar het idee van Trump was wel de trigger voor nog meer internationale belangstelling voor Groenland."

Bekijk hier een reportage uit "Het Journaal" van 16 augustus 2019 toen de eerste geruchten opdoken dat Trump Groenland wou kopen (en lees eronder voort):

Videospeler inladen...

Black Lives Matter

"De inwoners van Groenland zijn zich erg bewust van de grondstoffen waarover ze beschikken. Dit economische discours is erg vervlochten met een identitair, post-koloniaal discours waarbij ze naar zelfstandigheid streven en Denemarken achter zich willen laten."

"Zo heeft de Black Lives Matter-beweging ook in Groenland voet aan de grond gevonden. Afgelopen zomer was er een hele rel over een standbeeld van Hans Egede in de hoofdstad Nuuk. Hij was een missionaris uit Denemarken die in 1721 naar Groenland kwam en het eiland kerstende. Het standbeeld kijkt uit over de haven in de richting van Kopenhagen. Tegenstanders hebben het besmeurd en wilden het weg. Uiteindelijk is het blijven staan."

Bekijk hier een reportage uit "Het Journaal" van 19 augustus 2019 waarin Trump zijn interesse voor de aankoop Groenland bevestigde (en lees eronder voort):

Videospeler inladen...

Deens Gemenebest

De grote vraag is evenwel of Groenland in staat is om economisch op eigen benen te staan. "Denemarken financiert zowat de helft van het bruto nationaal product van Groenland. Die steun zou wegvallen of geleidelijk verdwijnen naarmate Groenland meer autonomie krijgt. Zelf beklemtoont Denemarken dat grootmachten een grote dominantie zullen uitoefenen over een zelfstandig Groenland en dat spreken over onafhankelijkheid eigenlijk een illusie is."

"De meeste partijen volgen dit standpunt. Ze willen wel onafhankelijkheid, maar enkel als het Groenland economisch niks kost. Binnen dat streven bestaan allerlei gradaties. Zo willen sommigen geborgen blijven binnen een soort Deens Gemenebest."

En de inwoners zelf, van wie de meesten Inuit zijn? "Weinig mensen liggen wakker van deze geopolitieke bespiegelingen. In Groenland heerst een grote sociale ellende. Er is een groot probleem van alcoholmisbruik, de werkloosheid is enorm en de zelfmoordcijfers zijn torenhoog. Het zijn microsociale problemen als deze die de mensen bezighouden." 

Meest gelezen