Grote witte haai Nukumi mogelijk onderweg naar Europa: gaat ze echt tot bij ons geraken? En moeten we bang zijn?

Nukumi, een vrouwelijke witte haai van ruim 5 meter lang, is mogelijk onderweg naar Europa nadat ze op zee "een verkeerde afslag" heeft genomen. Dat blijkt uit traceergegevens van de Amerikaanse onderzoeksorganisatie Ocearch. Dat een haai de oversteek over de Atlantische Oceaan maakt, is heel uitzonderlijk, zegt Frederik Mollen, coördinator van de Vlaamse onderzoeksgroep voor haaien en roggen.

Ze is 5,2 meter lang, 1.600 kilogram zwaar, zo’n 50 jaar oud en normaal trekt ze baantjes langs de Amerikaanse kusten. Maar begin maart lijkt de witte haai Nukumi het ruime sop richting Europa en Afrika te hebben gekozen. Dat blijkt uit de locatiegegevens van de transponder die Ocearch in oktober op het dier heeft aangebracht. 

Bekijk hier een filmpje dat Ocearch maakte toen de transponder werd aangebracht (lees verder onder de video):

Ocearch heeft tientallen haaien over de wereld zo’n transponder gegeven om te weten hoe de dieren migreren. Wanneer de haaien boven water komen, maakt hun transponder contact met een satelliet en zo kunnen onderzoekers de hele route van de haaien volgen. 

Vaak zijn die routes vrij voorspelbaar, maar de afgelopen maanden heeft de haai Nukumi een opvallende route genomen. "In zo’n 120 dagen tijd heeft ze tocht van 9.000 kilometer gemaakt", zegt haaienkenner Frederik Mollen in "De ochtend" op Radio 1. 

"Eerst zwom ze van de grens tussen de VS en Canada naar Florida. En nu is ze helemaal oostwaarts aan het trekken, over de Mid-Atlantische Rug, dus richting Afrika en het Europese continent." (Lees verder onder de kaart.)

“Dat is toch wel heel speciaal”, volgens Mollen. “Meestal migreren witte haaien wel, maar blijven ze rond de kust van Amerika. Er zijn wel een aantal gevallen bekend die ergens een grote oversteek hebben gemaakt, maar het is toch wel heel uitzonderlijk. 

Ocearch heeft in 2014 nog een andere haai, Lydia, gehad die ook de oversteek heeft gemaakt. Zij is toen tot aan de Azoren geraakt, maar de echte Europese kust heeft zij toen niet bereikt.”

Nukumi is te volgen via deze online kaart van Ocearch.

Tot in Europa?

Hoe groot is de kans dat de haai Nukumi de komende tijd wél tot bij ons geraakt? “Die kans is toch wel heel klein”, schat Mollen in. “Via de Atlantische Oceaan is de volledige oversteek nog nooit eerder vastgesteld, maar zeg nooit nooit.” 

Wat hierbij meespeelt is de temperatuur van het zeewater, merkt Mollen op. “De witte haai kan niet echt tegen koude temperaturen. Maar door de klimaatopwarming zien we de laatste jaren dat de warmte van de Oceaan zich verder tot bij ons trekt en zien we ook vaker tropische haaien aan onze kusten opduiken.”

Waarom afgeweken?

Waarom Nukumi deze uitzonderlijke route heeft genomen, is nog een raadsel. Het is weinig waarschijnlijk dat de temperatuur van het zeewater heeft meegespeeld, omdat het nog te vroeg op het jaar is. 

Onderzoekers hebben wel een andere hypothese. “Misschien is het omdat het dier zwanger is en dat zij op zoek is naar een plek om haar jongen te baren.” Het valt namelijk op dat grote witte haaien die dergelijke grote afstanden afleggen allemaal vrouwelijke dieren zijn.

Beluister hier het gesprek met haaienkenner Frederik Mollen en lees eronder verder:

Moeten we bang zijn?

Moeten we dan bang zijn dat bij ons binnenkort witte haaien opduiken, als Nukumi haar jongen baart? Niet meteen, stelt Frederik Mollen gerust. Want ook in Europa zit een belangrijke populatie van witte haaien en die leveren geen gevaar op, namelijk in de Middellandse Zee. 

“De Middellandse Zee is echt een kraamkamer van witte haaien.” Maar die witte haaien blijven daar braaf rondzwemmen. “Dus als je eens in het water springt op Corsica of Malta, heb je ook een kans om een witte haai tegen te komen.” Maar schrik moeten we daarvoor ook niet hebben, besluit Mollen. “Want de laatste decennia zijn er geen dodelijke ongevallen geweest met haaien in de Middellandse Zee. Witte haaien zijn weinig of niet gevaarlijk.”

Nukumi?

Waar komt de naam Nukumi nu vandaan? Het woord betekent “grootmoeder” in de taal van de Mi'kmaq, een indianenvolk dat in Noord-Amerika leeft. In de overlevering van het volk was Nukumi ook een wijze oude grootmoeder. Ocearch heeft deze haai Nukumi gedoopt omdat de onderzoekers hopen heel wat van haar te kunnen leren. 

Meest gelezen