HANS PUT

Sneller versoepelen in Vlaanderen als vaccinatiegraad eerder behaald is? Idee botst op "non" en roept vragen op

PS en MR verwerpen het voorstel van Vlaams minister-president Jan Jambon (N-VA) om eventueel in Vlaanderen de coronamaatregelen sneller te versoepelen als de vaccinatiegraad er hoger is. Het idee roept ook juridische vragen op, want kan Vlaanderen wel op eigen houtje versoepelen?  Daarom kijken we naast de reacties ook even naar het juridische luik en - niet onbelangrijk - de vaccinatiecijfers.

Eerst even terug naar gisteren: Vlaams minister-president Jan Jambon in ons tv-programma "De zevende dag" dat de politiek zich op een bepaald moment zal moeten buigen over het verschil in vaccinatiegraad in Vlaanderen enerzijds en in Wallonië en Brussel anderzijds, zeker als het gaat over het beslissen over verdere versoepelingen. "Als die spreidstand groter wordt, zal dat een element worden waar we beslissingen over gaan moeten nemen", aldus Jambon.

Bekijk hier het fragment waarin Jambon dit poneert en lees verder onder de video:

Videospeler inladen...

Het idee kwam ook aan bod in een interview met Vlaams minister van Gezondheid Wouter Beke (CD&V) in de Standaard van dit weekend. "Franstalig België voelt de schaduw van de antivaxcampagnes in Frankrijk. Ik heb begrip voor die extra complicatie, maar daar mogen wij in Vlaanderen niet het slachtoffer van worden. Wij zullen ons huiswerk gemaakt hebben. Dan verdient de Vlaming daar ook wel iets voor." In het interview met Jambon was daarvan gisteren een echo te horen.

Hoe wordt er gereageerd?

In verschillende Franstalige media reageerden federale regeringspartijen MR en PS vanochtend afwijzend op de uitspraken van de Vlaamse bewindslieden Jambon en Beke.

"Dat is niet de juiste invalshoek", zei Waals minister van Lokale Besturen Christophe Collignon (PS), op Bel-RTL. België zit in oorlog met het virus, niet in een getallenoorlog, zei hij. De minister benadrukte ook dat België bijzonder klein is en dat er heel wat uitwisselingen zijn. 

Collignon noemt de uitspraken van Jambon "onbezonnen" en wijst er op dat "Wallonië het beter doet wat betreft de tweede dosis". (Lees verder onder de tweet van Bel-RTL-presentator Fabrice Grosfilley.)

MR-voorzitter Georges-Louis Bouchez noemde vanochtend op de Franstalige nieuwszender LN24 "het communautariseren van de gezondheidscrisis nogal betreurenswaardig". "Ons land is zo klein, de bevolkingsdichtheid is zo groot" dat we moeten proberen om op het hele grondgebied dezelfde regels na te leven. 

Andere regels vastleggen, zoals dat het geval was bij de avondklok, kan alleen maar "onze medeburgers verwarren" en leiden tot spot tegenover de politiek. (Lees verder onder de tweet van LN24.)

Als er andere regels zouden komen, zou dat eerder op het niveau van een stad of een gebied moeten zijn, maar niet per gewest, zegt Bouchez. Die relativeert ook de verschillen in vaccinatie tussen het noorden en het zuiden van het land. "Het is eigenlijk de slakkenrace, maar je kunt niet zeggen dat het de helft scheelt." 

Bouchez ontkent echter niet dat er moeilijkheden zijn bij de vaccinatie. "We moeten dat groep per groep analyseren en bij doelgroepen waar het ingewikkelder ligt, aan pedagogiek en onderwijs doen." Zulks had Bouchez ook al gezegd in ons tv-programma "De afspraak op vrijdag". 

Bekijk hier het fragment waarin Bouchez dit vrijdag al zei en lees eronder verder voor de vaccinatiecijfers:

Videospeler inladen...

Wat zeggen de cijfers?

Als je hieronder naar de grafiek kijkt van de vaccinatiegraad per regio, dan zie dat in Vlaanderen 30,2 procent van de volwassen bevolking een eerste prik heeft gekregen, Wallonië volgt op 29 procent en Brussel zit op 22,7 procent. 

Als je kijkt naar het percentage van de volwassen bevolking dat al volledig gevaccineerd is, loopt Wallonië met 8,6 procent iets voor op Vlaanderen, waar 8,1 procent volledig ingeënt is. Brussel zit qua volledig gevaccineerden op 6,1 procent. (Lees verder onder de grafiek.)

Duiken we dieper in de vaccinatiecijfers, dan valt wel iets op: de vaccinatiegraad in de hoogste leeftijdsgroepen is beduidend lager in Wallonië en Brussel dan in Vlaanderen. Dat wijst erop dat er minder mensen zich laten vaccineren tegen het coronavirus.  (Lees verder onder de tabel.)

Doordat minder Brusselaars en Walen zich laten vaccineren, schakelt men er sneller dan in Vlaanderen over naar jongere leeftijdsgroepen bij de vaccinatie.

Op die manier houdt Wallonië in de globale vaccinatiegraad nog gelijke tred met Vlaanderen. Op termijn dreigen Wallonië en Brussel dus wel met een beduidend lagere vaccinatiegraad te eindigen dan Vlaanderen. 

Deze tendens is overigens niet nieuw: in het verleden lieten minder mensen in Wallonië en Brussel zich bijvoorbeeld inenten tegen HPV en baarmoederhalskanker, merkt Gudrun Briat, woordvoerder van de Taskforce Vaccinatie  op. 

Dat Franstalige Belgen zich minder laten vaccineren, wordt toegeschreven aan het feit dat ze meer naar (sociale) media uit Frankrijk kijken, waar een sterke antivaxbeweging leeft. 

Kan het juridisch?

Kan Vlaanderen zomaar op eigen houtje de coronamaatregelen? Daarvoor moeten we kijken naar bevoegdheidsverdeling tussen de federale overheid en de Vlaamse overheid. Er zijn heel wat exclusieve bevoegdheden, waar het andere niveau niet aan kan raken zegt Patricia Popelier, professor grondwettelijk recht aan de universiteit van Antwerpen in het Radio 1-programma “De wereld vandaag”.

Over federale bevoegdheden zoals de avondklok, het samenscholingsverbod en de opening van de horeca en de winkels heeft Vlaanderen bijvoorbeeld niets te zeggen. Maar de gemeenschappen hebben dan weer alles te zeggen over bijvoorbeeld onderwijs en cultuur. Vlaanderen zou dus kunnen beslissen om de cultuurhuizen weer te openen, maar dat kan niet zonder eerst te overleggen. 

Beluister hier de inschatting van professor Popelier en lees eronder verder:

Maar in een recent advies over de pandemiewet (pdf) die er zit aan te komen heeft de Raad van State gesteld dat de federale overheid in uiterste omstandigheden ook kan ingrijpen in domeinen waar gemeenschappen en bevoegdheden voor bevoegd zijn. De gemeenschappen kunnen dan alleen nog verstrengen maar niet versoepelen.

“Maar daar zijn wel voorwaarden aan verbonden”, merkt professor Popelier op. “Zo moet je eerst overleggen. Ook moet de federale regering virologisch advies inwinnen en de effecten op de getroffen sectoren in rekening brengen.” 

De overheid moet goed motiveren waarom het federaal geregeld moet blijven.
Professor grondwettelijk recht Patricia Popelier (Universiteit Antwerpen)

“Dit betekent dat de overheid goed moet motiveren waarom het federaal geregeld moet blijven worden en waarom de verschillen in de gemeenschappen niet relevant genoeg zijn om daar rekening mee te houden. Als de federale overheid dat niet naar behoren kan, kunnen de gemeenschappen wel optreden”, en dus wel degelijk versoepelen.

Als het uiteindelijk tot een clash zou komen tussen de federale en de Vlaamse overheid, zal een rechter het geschil moeten beslechten. “Maar zover moet het niet komen, want bij beide overheden ligt een verplichting om te overleggen”, besluit professor Popelier. Ze denkt dan ook dat minister-president Jambon een waarschuwingsschot wilde lossen voor het volgende Overlegcomité.

De Vadder: "Elke week nieuwe discussies"

“Het is alsof het coronavirus ons bij elke etappe die we bereiken ons voor nieuwe vraagstukken plaats en dit is er één van”, analyseerde wetstraatwatcher Ivan De Vadder vanmorgen in “De ochtend” op Radio 1.

“Je voelt élke week opnieuw dat er nieuwe discussies opduiken. De nieuwe ethische kwestie is nu: wat doen we met mensen die volledig gevaccineerd zijn? Krijgen ze dan een ander leven of zal het veel langer duren voor we in het “rijk van de vrijheid” - zoals minister van Volksgezondheid Frank Vandenbroucke (Vooruit) ooit zei - zijn aanbeland?”

Beluister hier de analyse van Ivan De Vadder uit "De ochtend":

©2018 - Neil Van Craeynest

Meest gelezen