Foto DEME

Probleem met Belgische diepzeerobot die mangaanknollen raapt: "Dood en blind op de oceaanbodem"

Er is een technisch probleem opgedoken met de  diepzeerobot Patania II, die ruim 4.000 meter diep op de bodem van de Stille Oceaan staat. De 25 ton zware Patania doet er proeven voor diepzeemijnbouw voor GSR, een dochterbedrijf van baggeraar DEME, maar er is een probleem met de kabels die naar het moederschip lopen. "Dit is een uitermate complex project", weet David Van Rooij, professor marinegeologie aan UGent. "Momenteel ligt de robot dood en blind op de zeebodem"

De robot is actief in de Clarion Clipperton Zone, een groot gebied in de Stille Oceaan ver voor de westkust van Mexico. In die internationale wateren zijn op de oceaanbodem veel zogenoemde mangaanknollen te vinden. Die bevatten kostbare metalen zoals kobalt die gebruikt worden in onder meer batterijen. 

Bekijk hier de reportage van "Het journaal" en lees voort onder de video:

Videospeler inladen...

Verschillende landen zijn momenteel met verkenningen op de zeebodem bezig, want mogelijk worden over een vijftal jaar effectief concessies verleend. In dat geval zou België een gebied zo groot als de Benelux mogelijk voor een deel kunnen ontginnen. Met het oog daarop is GSR (Global Sea Mineral Resources) momenteel met tests bezig. 

Het bedrijf heeft daarvoor de Patania II ontworpen, een nieuwe prototype van robot dat als een soort aardappelmachine de mangaanknollen op de diepe zeebodem zou gaan rooien. Maar evident is dat allerminst, op ruim 4.000 meter diepte. En nu is dus een probleem opgedoken. (lees door onder de kaart)

Wat maakt het zo moeilijk?

Dat alles niet van een leien dakje loopt, is te begrijpen, vertelt David Van Rooij aan VRT NWS: "Deze oefening is uiterst complex. Op dieptes van 4.000 meter en meer zijn er sowieso niet veel duikboten of onbemande toestellen actief. Deze gigantische tank heeft dan ook nog eens camera's en sensoren en heel wat andere componenten aan boord. Daar zit een enorme druk op, reken op 400 bar, of ongeveer 400 kilogram per vierkante centimeter. Het gaat hier om een van de meest uitdagende omgevingen op aarde. Toen de VS naar de maan wou, zijn er ook raketten gecrasht."

DEME doet dit niet onbezonnen, en is al een tiental jaar bezig met dit project, zegt Van Rooij nog, maar in deze moeilijke omstandigheden kan er eigenlijk bij elke duik iets mislopen. 

Of GSR dit gemaakt krijgt? "Het is niet helemaal duidelijk wat het exacte probleem is, en hoe zwaar het probleem met de kabels is. Het zou gaan om de stroom- en communicatiekabel, een staalkabel met glasvezel. De robot ligt nu dood en blind op de oceaanbodem. Ze gaan dit proberen te herstellen. Als dat lukt en als ze de Patania kunnen recupereren, dan was dit slechts een 'hiccup' (een kleiner probleem)."

"Maar als er ook een probleem is met de kabel om de Patania naar boven te trekken, en ze de robot niet kunnen recupereren, dan zou dit toch een enorm verlies betekenen. Al zullen ze wellicht wel verzekerd zijn." (DEME heeft al tientallen miljoen euro's geïnvesteerd in het onderzoek naar diepzeemijnbouw, red.) 

Als ze dit kunnen herstellen, dan was het maar een kleine tegenslag

David Van Rooij, professor marinegeologie

Professor Van Rooij was ook te gast in "De wereld vandaag". Luister hier naar het gesprek:

Foto DEME

Hoe ver staat België?

Van Rooij wijst op de pioniersrol die België in dit verhaal speelt. Er zijn nog verschillende landen bezig met de zoektocht naar het "nieuwe goud" of de "truffels van de oceaan" zoals de mangaanknollen ook worden genoemd. China en Japan bijvoorbeeld, maar ook Duitsland, Nederland en de Britten.  

Toch speelt België een voortrekkersrol in dit verhaal, en zelfs meer. "In ondiepere wateren heb je nog wel meer exploitatie. Maar op deze dieptes, met dit type toestel, zijn we de eerste. Op wereldvlak staan we hierin aan de top." 

Op deze dieptes, en met dit type toestel, zijn we de eerste

David Van Rooij

Welk potentieel heeft de Belgische zone?

Dat GSR er al zoveel geld tegenaan gooide, is geen toeval. Het gaat om schaarser wordende metalen die kunnen worden gewonnen. Als de International Seabed Authority (ISA) in Jamaica over enkele jaren het licht op groen zou zetten voor commerciële exploitatie, dan kan dit wel wat betekenen.

België heeft een gebied in concessie toegewezen gekregen dat ongeveer 2,5 keer zo groot is als ons land. "Welke gebieden landen toegewezen krijgen, hangt niet af van hun eigen oppervlakte", schetst Van Rooij. "De Belgische zone is veelbelovend." Wat dit economisch zou kunnen betekenen, is nog moeilijk in te schatten en hangt af van heel wat factoren, maar Van Rooij zegt dat het "significant" kan zijn voor België. 

Economisch gezien zou dit "significant" kunnen zijn voor België

David Van Rooij

Welke impact heeft diepzeemijnbouw?

Tegen de tests voor ontginning van de verlaten zeebodem, een ecologisch ongerept gebied en op dat vlak een van de laatste in de wereld, is protest van milieuorganisaties zoals Greenpeace. Zij stuurden vandaag een persbericht uit met de eis tot onmiddellijke stopzetting van de activiteiten. "Diepzeemijnbouw moet begraven worden", zegt An Lambrechts van Greenpeace. "Deze industrie is te risicovol." Greenpeace voelt zich in haar eis gesterkt door het incident. 

Ook de Britse documentairemaker David Attenborough is bezorgd. De ecologische impact is nog voor een groot deel onbekend, zegt hij, we weten bijna niks over diepzeemijnbouw. (lees door onder de foto) 

Diepzeemijnbouw moet begraven worden. Dit is te risicovol

Greenpeace
Greenpeace is bij de tests aanwezig om te protesteren.
© Marten van Dijl / Greenpeace

Het experiment met de Patania II wordt gevolgd door onafhankelijke wetenschappers van 29 Europese instellingen, die gaan bekijken welke impact diepzeemijnbouw kan hebben. David Van Rooij zegt dat als de Belgische overheid meestapt in dit project, dit op een ethisch correcte manier gebeurt. "DEME wil het spel fair spelen en werken met zo min mogelijk risico's." 

Greenpeace hekelt dan weer de houding van de Belgische overheid: "Enerzijds sponsort ze dit project, anderzijds profileert ze zich wereldwijd als een 'Blue Leader' die meepleit voor een Globaal Oceanenverdrag. Deze dubbelzinnige houding moet stoppen"  

Van Rooij denkt ook niet dat er bij een mogelijke exploitatievergunning onbeperkt zal mogen worden 'gerooid': "Ik vermoed dat de ISA niet gaat zeggen 'je mag alles weghalen'. Wellicht zullen enkel bepaalde stroken mogen worden ontgonnen. De zone volledig leegschrapen kan niet de bedoeling zijn." GSR zegt dat het enkel van start zal gaan met diepzeemijnbouw als aangetoond is dat het een minder grote impact heeft dan mijnbouw op het land. 

Ik denk niet dat er bij een exploitatievergunning onbeperkt gerooid zal mogen worden

David Van Rooij

Meest gelezen