5 redenen om meer te lachen: een natuurlijke pijnstiller die ook werkt tegen angst, stress en zelfs eenzaamheid

Een sterker lichaam, een beter brein, minder stress: we willen het allemaal, maar hoe pak je dat aan? Er zijn duizenden wetenschappelijke studies over dingen die goed zijn voor lichaam en geest... maar hoe krijg je die ooit gelezen? Om je op weg te helpen, zetten we elke maandag één activiteit in de kijker: 5 wetenschappelijk onderbouwde redenen om iets vaker (of minder vaak) te doen. Vandaag: 5 redenen om meer te lachen... zélfs na een moeilijk coronajaar.

Februari 2021. Advocaat Rod Ponton uit Texas logt in op zijn computer voor een virtuele zitting van een rechtszaak.

Wat Ponton op dat moment niet weet: iemand heeft een filter geactiveerd in Zoom, een programma voor videovergaderingen op zijn computer. Wanneer de zitting begint, zien de andere aanwezigen Ponton als een droevig kijkend katje. 

Rechter Roy Ferguson wijst Ponton op het probleem, maar die krijgt de filter niet uitgeschakeld.

Het grappige filmpje belandde op het internet en ging viraal. Het zorgde voor een zeldzaam moment van lichtheid in een coronajaar met veel gemopper en geklaag.  En Ponton kon er gelukkig goed om lachen. 

Covid maakt ons niet bang of boos, het maakt ons apathisch

Michael Van Peel, standup-comedian

Dit soort momenten was de voorbije maanden helaas schaars. “Het is moeilijk om goede moppen te vinden over Covid”, zegt standup-comedian Michael Van Peel. “Covid maakt ons niet bang of boos, het maakt ons apathisch. Covid is meh. En het is moeilijk om te lachen met dingen die meh zijn.”

Dat we het voorbije jaar zo weinig gelachen hebben, is jammer. Lachen heeft immers heel wat heilzame effecten. We zetten de vijf belangrijkste effecten op een rij. 

Tientallen studies tonen dat lachen goed is voor je gezondheid. Het heeft een ontstekingsremmend effect. Het helpt bij allergieën. Het stimuleert de activiteit van je natuurlijke killercellen, de “stormtroopers” van het immuunsysteem. En het is goed voor je bloeddruk.

“Het gaat vaak om kleine studies met een beperkt aantal deelnemers”, zegt professor arbeidsgeneeskunde Lode Godderis (KULeuven). “Er is nog veel onderzoek nodig, maar één ding is nu al duidelijk: lachen zorgt ervoor dat we gezond blijven van lichaam en geest. Het maakt ons fitter.”

Dat mag je gerust letterlijk nemen. Lachen is een workout voor je hart, je spieren en je bloedvaten.

Voor Amerikaans onderzoek uit 2009 keken proefpersonen naar fragmenten uit twee verschillende films: de openingsscène kijken van oorlogsfilm Saving Private Ryan en een scène uit Kingpin, een komische film over een bowlingkampioen die zijn hand verliest in een ongeval.

Bij het kijken naar de oorlogsfilm daalde de bloeddoorstroming met gemiddeld 35 procent, in vergelijking met een baseline-meting. Bij het kijken naar de komische film steeg de bloeddoorstroming met maar liefst 22 procent. Het effect was volgens de onderzoekers vergelijkbaar met dat van een looptraining. Lachen stimuleert dus de bloeddoorstroming.

Als je hard moet lachen, dan verbrand je ook meer calorieën dan wanneer je niet lacht. Een studie in International Journal of Obesity schat dat 10 à 15 minuten lachen goed is voor 10 tot 30 calorieën. Dat is natuurlijk te weinig om gewicht te verliezen, maar alle beetjes helpen. 

Lachen zorgt er ook voor dat je buik- en borstspieren hard moeten werken. “Ik kan daar inkomen”, zegt Michael Van Peel. “Als ik naar een zaalshow van een collega ga, dan kom ik soms buiten met buikpijn van het lachen en stijve buikspieren. Ik voel dat fysiek. Dus ja, voor mij voelt lachen als een workout.”

Zwitsers en Koreaans onderzoek tonen dat lachen helpt op momenten van stress en angst.

Voor een ander onderzoek werden studenten vastgekoppeld aan een elektrode. Daarna moesten ze 12 minuten wachten op een pijnlijke  elektrische schok.

Een eerste groep studenten werd gevraagd gewoon te wachten, zonder afleiding. Een tweede groep luisterde tijdens het wachten naar saaie geluidsfragmenten uit een handboek geologie. Een derde groep luisterde naar optredens van Robin Williams en Bill Cosby. (Het onderzoek dateert van 1990, lang voor Cosby in opspraak kwam.)

De studenten in de “lach-groep” voelden zich minder angstig tijdens het wachten dan de studenten in de andere twee groepen. Lachen beschermt je volgens de onderzoekers tegen “angst geïnduceerd door een dreiging”. 

Lachen beschermt tegen angst en stress.
Hilde De Windt

Dat is ook de conclusie van een grote overzichtsstudie uit 2019. Therapieën waarbij mensen aan het lachen gebracht worden, hebben een “medium tot groot effect” bij angstproblemen. Ze zijn geen volwaardig alternatief voor psychotherapie, maar ze kunnen zeker helpen als bijkomende ondersteuning.

Humor is ons beste wapen in de strijd tegen angst

Michael Van Peel

“Humor is ons beste wapen in de strijd tegen angst”, zegt Michael Van Peel. “Als je erin slaagt te lachen, dan neem je de angst weg. Om die reden heb ik na de aanslagen in Zaventem in 2016 vaak grappen gemaakt over Islamitische Staat tijdens mijn zaalshows. Het was mijn verdomde plicht die terroristen eens goed uit te lachen.”

In dit fragment toont Van Peel hoe je met scherpe humor angst kan bestrijden (bron: YouTube-kanaal Michael Van Peel):

Videospeler inladen...

Tijdens zijn begindagen als standup-comedian trad Michael Van Peel soms op voor zalen met weinig publiek. De organistoren plaatsten de tafels dan ver uit elkaar, om te verbergen dat er weinig volk was.

“Dat werkte totaal niet”, zegt Van Peel. “Mensen lachen veel harder wanneer ze dicht bij elkaar zitten.  Ze  steken elkaar dan aan, net zoals je anderen kan aansteken met een virus. Mensen moeten elkaar kunnen rieken om goed te lachen.

Onderzoek bevestigt dat mensen veel meer lachen in gezelschap dan wanneer ze alleen zijn. Het werkt ook in de andere richting: samen lachen brengt mensen dichter bij elkaar. 

Mensen lachen vaker in gezelschap van anderen.
hdw

Amerikaans onderzoek toont dat humor ook goed is voor de relatie met je partner. 71 koppels werden gefilmd terwijl ze vertelden over hun eerste ontmoeting. De beelden werden daarna geanalyseerd, om te onderzoeken hoe vaak gelachen werd tijdens het ophalen van herinneringen. Ook de kwaliteit van de relaties werd in kaart gebracht.

De conclusie? Koppels die vaak lachten tijdens het videogesprek, hadden gemiddeld een betere, stabielere relatie.  

Een grote overzichtsstudie bevestigt dat humor en liefde hand in hand gaan. Voorwaarde is wel dat het niet gaat om negatieve humor, waarbij partners elkaar onderuit halen. En het helpt als je het gevoel van humor van je partner waardeert.

Samen lachen is ook de basis van “lachyoga”. Dat is een vorm van yoga die ontwikkeld werd door de Indische arts Madan Kataria. Het is een combinatie van ademhalingsoefeningen, lichaamsoefeningen en vooral: veel en hard lachen. Het ziet er gek uit, maar studies tonen een positief effect bij angst en depressie.

Het gebruik van humor als pijnstiller is van alle tijden. Griekse artsen in de Oudheid stuurden artsen hun patiënten wel eens naar komedies, als onderdeel van hun behandeling. De veertiende-eeuwse chirurg Henri de Mondeville gebruikte humor om de pijn te verzachten na operaties. Hij vroeg aan familieden van de patiënt om zoveel mogelijk grappen te vertellen.

Recent onderzoek toont aan dat lachen inderdaad een pijnstillend effect heeft.

Voor een studie keken proefpersonen naar grappige en niet-grappige filmfragmenten. Daarna werden ze op ingenieuze manieren gepijnigd. Zo moesten ze met hun rug tegen een muur zitten, met hun benen in een hoek van negentig graden. Na een minuut wordt dat zo pijnlijk en vermoeiend dat je uitgeput neervalt. 

Lachen heeft een pijnstillend effect.
hdw

Na het kijken naar grappige filmpjes bleken de proefpersonen in staat om de pijn langer te verdragen. Het lachen had, letterlijk, hun pijndrempel verhoogd. Het effect bleek het grootst als mensen samen lachten om een grappige film. Wetenschappers noemen dat “social laughter” of “sociaal lachen”.

Het is nog niet duidelijk hoe hard je moet lachen voor dat pijnstillend effect. Moet je hard bulderlachen of volstaat een glimlach? Dat moet nog verder onderzocht worden.

“Wel is duidelijk dat lachen een soort medicijn is”, zegt Lode Godderis. “Het heeft geen bijwerkingen, er zijn geen contra-indicaties en het is gratis. Het enige dat je nodig hebt is een goed humeur en een glimlach."

Het pijnstillend effect van lachen en humor heeft te maken met de aanmaak van endorfines in de hypofyse, een gebied onderaan de hersenen. 

Endorfines worden aangemaakt wanneer we in gezelschap zijn van vrienden en geliefden, tijdens een orgasme, wanneer we dansen, bij het eten van pikant voedsel… en dus ook wanneer we lachen. En dat heeft blijkbaar een pijnstillend effect.

Endorfines werken in op dezelfde receptoren in de hersenen als pijnstillers op basis van morfine. Het woord "endorfine" betekent zelfs letterlijk "lichaamseigen morfine", al is er een belangrijk verschil: morfine is fysiek verslavend, endorfines zijn dat niet. 

Endorfines verzachten overigens niet alleen de pijn. Ze zorgen ook voor een gelukzalig, euforisch gevoel. Een natuurlijke high, legaal en zonder risico’s. Het fijne gevoel dat je ook ervaart na een half uurtje joggen of sporten. 

Jonge kinderen beseffen dat lachen deugd doet, zij lachen voortdurend. Volgens een schatting lacht een vierjarig kind ongeveer 300 keer per dag. 

Pijnlijke vaststelling: een gemiddelde veertiger heeft ongeveer 2,5 maanden nodig om evenveel te lachen als een vierjarig kind op één dag. (Die cijfers mag je met een korrel zout nemen. Het punt is: kinderen lachen véél meer dan volwassenen.)

Volgens een Gallup-peiling in 169 landen verliezen mensen vanaf hun 23ste hun gevoel voor humor. Ze vallen in een soort “humor-klif”.

Gelukkig kan je veel doen om uit dat ravijn te klimmen. Je hoeft niet passief te wachten op een volgende poesjesfilter-video in de tijdslijn van je sociale media om meer te lachen. Hieronder volgen vier tips om meer te lachen.

Omring jezelf met humor. Kijk naar grappige films en naar Youtube-video's die je grappig vindt. Bewaar cartoons en grappen en  ga regelmatig naar een zaalshow. “Er zijn ook heel funny podcasts”, zegt Michael Van Peel. “Ik denk bijvoorbeeld aan Welcome to the AA!” van Alex Agnew en Andries Beckers."

Probeer af en toe hard te lachen, ook zonder dat daar een reden voor is. De achterliggende gedachte: als je lacht, dan volgen de blije gevoelens vanzelf. Onderzoek toont dat ook dit soort "gesimuleerd lachen" effectief is, al is meer onderzoek nodig. “Niks voor mij”, zegt Van Peel. “Ik vind het als seks met een opblaaspop.” Maar het wérkt dus wel.

Onderzoek toont dat mensen met een gevoel voor humor competenter overkomen.
Hilde De Windt

Durf humor te gebruiken, ook op je werk. "Mensen zijn soms bang om te lachen op het werk”, zegt Lode Godderis. “Ze vrezen dat collega’s hen niet ernstig zullen nemen als ze grappen maken. Onderzoek toont echter dat mensen met humor gezien worden als competenter. "

De laatste tip is misschien wel de belangrijkste. “Neem jezelf vooral niet te ernstig”, zegt Michael Van Peel. “En vooral: neem tijd om rond te hangen met zwanzers. Pintje drinken in den hof en gewoon lachen en plezier maken met de maten. Meer moet dat niet zijn.”

Meest gelezen