Deze maanboom staat in de buurt van Tallahassee in de Amerikaanse staat Florida.
AP2005

Britten zijn op zoek naar hun 15 "maanbomen", gegroeid uit zaadjes van de Apollo-14-missie in 1971

De Britse omroep BBC steunt een zoektocht naar 15 bomen in het land die gegroeid zouden zijn uit zaadjes die in 1971 door een Amerikaanse astronaut werden meegenomen naar de maan. Wereldwijd zouden er enkele honderden bomen uit die zaadjes gegroeid zijn, maar vele zijn zoek geraakt.

Het is Christine Walkden, journaliste van de BBC met groene vingers die u misschien kent van haar programma's over planten en tuinieren, die zich achter de zoektocht heeft geschaard, alhoewel niet helemaal zeker is dat die 15 bomen ooit in het Verenigd Koninkrijk zijn geraakt, aldus Koen Geukens, educatief medewerker van de volksterrenwacht Urania in Hove nabij Antwerpen. (Lees verder onder de foto).

De bemanning van Apollo-14: Edgar Mitchell, commandant Alan Shepard en Stuart Roosa.

De zaadjes waaruit die bomen komen, zouden begin 1971 een reis naar de maan hebben gemaakt aan boord van het Amerikaanse ruimteschip Apollo-14. Ze zaten in de persoonlijke bagage van astronaut Stuart Roosa, die de commandocabine van de Apollo bestuurde. Roosa had die zaadjes -met toestemming van de NASA uiteraard- meegenomen op vraag van de Forrest Service, de dienst Bosbeheer in de VS waarvoor hij vroeger gewerkt had als "smoke jumper", brandweermannen die per parachute in bosgebieden gedropt worden om vuurhaarden te bestrijden.

Roosa nam tussen de 400 en 500 zaadjes mee in zijn bagage, maar die zijn nooit op de maan zelf geweest, evenmin als hijzelf. Roosa was tijdens zijn enige ruimtevlucht immers de piloot die in zijn commandomodule rondjes rond de maan moest blijven draaien terwijl zijn collega's Alan Shepard en Edgar Mitchell beneden mochten rondhuppelen in de Fra Mauro-vlakte. Roosa deed dus hetzelfde als de onlangs overleden Michael Collins bij de eerste maanlanding van Apollo-11: er vlak bij zijn, maar niet helemaal.

AP2007

"Maanvlucht deerde de zaadjes niet"

Datzelfde gold dus ook voor de maanzaadjes. Die moesten toen net als de astronauten wekenlang in quarantaine om eventuele besmettingen te voorkomen. De zaadjes werden nadien bestudeerd om het effect van gewichtloosheid te bekijken, maar veel leverde dat niet op: ze kwamen alle normaal uit en werden boompjes. Het ging onder meer om platanen, allerlei soorten dennen en de beroemde sequoia's of mammoetbomen (redwood trees in de VS) die enorm groot kunnen worden.

Enkele jaren later werden die boompjes verspreid geplant in een aantal staten in de VS, maar er werden er cadeau gedaan aan Brazilië, Zwitserland en Japan. Volgens Koen Geukens is dan ook niet duidelijk hoe die 15 "maanbomen" in het Verenigd Koninkrijk beland zijn. Mogelijk gaat het om bomen die voortgekomen zijn uit zaden van de eerste generatie. 

Het was overigens geen primeur: in 1946 schoten de Amerikanen ook al zaden in de ruimte met een raket. Die gingen niet in een baan om de aarde, maar raakten wel 100 kilometer hoog. Ook die zaden ontkiemden nadien normaal. Voor zo ver bekend zouden er geen "maanbomen" of hun afstammelingen in België verzeild geraakt zijn.

Apollo-14 met de astronauten Shepard, Mitchell en Roosa voerde in februari 1971 de derde maanlanding uit en de eerste na de bijna rampzalige vlucht van Apollo-13. Dat was in een periode dat de grote belangstelling voor de maanvluchten bij het grote publiek begon te tanen. Dat verklaart wellicht waarom een aantal van die "maanbomen" nadien zoek zijn geraakt. 

De vlucht ging overigens gepaard met tal van technische problemen, al keerden de astronauten wel veilig terug met 43 kilogram maanstenen. Alan Shepard tekende ook een primeur op: hij speelde als eerste golf op de maan met "illegaal" meegesmokkelde apparatuur. 

Meest gelezen