Wist je dat ze in Wetteren "een schelleke schijt mij duud" zeggen als ze een peperkoek benoemen?

Hoe goed kent burgemeester Alain Pardaen (CD&V) het dialect van Wetteren? Behoorlijk goed, zo blijkt. Hij scoorde maar liefst 8 op 10 bij de dialectenquiz van Radio 2 Oost-Vlaanderen. Wat "een schellewieps" of "een schelleke schijt mij duud" betekent, wist hij niet. Veronique de Tier van het Instituut der Nederlandse Taal ontleedt het Wetterse dialect.

Dialecten durven te verdwijnen, maar Radio 2 Oost-Vlaanderen gaat regelmatig op zoek naar dialectwoorden uit de provincie om die een beetje in ere te houden. De oorsprong en betekenis van die woorden zijn soms heel verrassend. In Wetteren is dat niet anders. Daar hebben ze een heel bijzondere uitdrukking als ze een peperkoek benoemen. Dan hebben ze het over een schelleke schijt mij duud. "Het verwijst naar het laxerende effect van peperkoek. Een andere naam die je wel eens hoort in Oost-Vlaanderen is schijtkoek", zegt Veronique de Tier van het Instituut der Nederlandse Taal.

Beluister het interview met Radio 2 Oost-Vlaanderen hieronder, of lees verder:

Nicolas Maeterlinck

Een ander dialectwoord uit Wetteren is een schellewieps. "Eigenlijk betekent het ‘schuin’, maar intussen wordt het ook al gebruikt in andere betekenissen. Het eerste deel schelle heeft niets met ‘plakje, snede’ te maken. Het is een vervorming van het woord 'scherle'."

'Schellewieps' betekent 'schuin'

Veronique de Tier van het Instituut der Nederlandse Taal

"Dat scherle gaat terug op schrede, net zoals schrijlings teruggaat op schrijden. Een schrede is een grote stap, en als je een grote stap maakt, dan spreid je je benen. Net die spreidstand wordt in de betekenis weergegeven. Wieps is een vervorming van wies, wijds. Met wijde stap is dus het onderliggende idee. In Wetteren is uiteindelijk de betekenis ‘schuin’ overgebleven."

Dialectwoorden voor dierennamen

Ook dieren krijgen soms unieke dialectnamen in Wetteren. "De Wetterse floremuis is hetzelfde als vleermuis, alleen is de ee gerond tot een o. De oorspronkelijke betekenis is muis met vleugels", zegt de Tier. "

Een urs is dan blijkbaar een egel. "Het is een vervlaamsing van het Franse woord hérisson, dat zelf van het Latijnse ericius ‘egel’ afstamt", legt de taalexperte uit. "In de Vlaamse mond verschoof het woordaccent naar de eerste lettergreep, waardoor de tweede verzwakte tot alleen de -s nog overbleef, zoals in urs."

Het woord 'smokkelen' heeft in Wetteren een andere betekenis

Veronique de Tier van het Instituut der Nederlandse Taal

Er zijn ook woorden die voor verwarring zorgen in het Wetterse dialect. In het algemeen Nederlands is de betekenis van smokkelen dat je iets illegaal over grens brengt. In Wetteren verwijst het naar motregen. "Het is afgeleid van smoken, smuiken, en daarin herken je het Middelnederlandse smook of het Engelse smoke (‘rook, damp’). Als het motregent, lijkt het soms alsof er mist hangt. Smokkelen is een werkwoord op '-elen' dat herhaling uitdrukt."

Meest gelezen