Feestend protesteren is geen lockdownfeest

Het feestend protest van jongeren in het Ter Kamerenbos in Brussel blijft tot discussies leiden. Zijn ze egoïstische burgers die levens van andere burgers in gevaar brengen, wat ze ook doen tijdens verboden lockdownfeesten? Of zijn het jongeren die een uitlaatklep zoeken voor emoties en ongenoegens tijdens een moeilijke periode in hun jonge bestaan?

Op weg van mijn woning naar het gemeentecentrum kom ik verschillende ‘verboden te skaten’-bordjes tegen. Als volwassenen merken we zulke bordjes vaak niet eens op. Verboden te skaten, rondhangen, of alcohol drinken: ze gaan niet ons maar de jongeren aan. 

Instinctief begrijpen we hun achterliggende logica. Trappen zijn geen zitplaatsen want geven toegang tot openbare gebouwen, oprijhellingen zijn geen ontmoetingsplaatsen voor een vriendengroepje maar zijn er voor rolstoelgebruikers en wandelwagens, marktpleinen zijn geen speelplaatsen. 

Het feit dat we die beperkingen nauwelijks tot niet registreren, zegt veel over hoe volwassenen kijken naar openbare ruimte. Eigenlijk beschouwen we heel wat publieke plaatsen paradoxaal als ‘privaat’ – bekleed met een specifiek doel, toegeëigend door een vooraf bepaald idee over wat er (niet) mag gebeuren. 

De straat, bijvoorbeeld, is geen plaats om (lang) stil te staan en flaneren doen we al lang niet meer. De straat is de eerste lijn naar het werk. Volwassenen gebruiken de openbare ruimte vooral om vlot van locatie A naar B te reizen. 

Eigenlijk beschouwen we heel wat publieke plaatsen paradoxaal als ‘privaat’.

Dat jongeren de straatomgeving soms gebruiken als ontmoetingsplaats, stuit dan op onbegrip (waarmee houden ze zich ledig?) of voedt een onveiligheidsgevoel (wat dóén ze daar toch?). 

Nochtans, door hun gedoe onderstrepen jongeren net het publieke, voor iedereen te gebruiken, karakter van openbare ruimtes. Ze onderstrepen het terwijl we die ruimtes liever geprivatiseerd, af- en begrensd, laten. 

Ter Kamerenbos

Eenzelfde privaat-publieke logica kan, mits enige goede wil, worden doorgetrokken naar de recente gebeurtenissen in het Ter Kamerenbos. ‘Van goede wil’ betekent hier: het punt achter de rechtstreekse en eerste verklaring, namelijk dat de coronageneratie zich niet langer aan de regeltjes wil houden en dan maar uit eigen beweging begint te feesten, ombuigen tot een vraagteken. 

Wat niet wegneemt dat het onze plicht als samenleving is om te reageren op storend, (virus)onveilig, vervelend tot gewelddadig gedrag van onze jongeren. Maar evengoed heeft de nieuwe generatie het recht om te ageren op de wijze waarop hun ouders die samenleving vormgeven.

Het ene (lockdown)feestje is niet de andere (protest)actie. 

Het zou daarom fout zijn jeugdige samenkomsten op Knokke(-Heistse) stranden, de Scheldekaaien, het Sint Katelijneplein en nu twee keer Ter Kamerenbos allemaal over dezelfde kam te scheren. Het ene (lockdown)feestje is niet de andere (protest)actie.

 Bovendien mogen we het gedrag van (feest)vierende jongeren niet eenzijdig begrijpen als onfatsoenlijk, egoïstisch en aanstellerig. Dan dekken we hun gedrag bevoogdend af terwijl hun ontmoetingen net iets interessants blootstellen.  In de eerste plaats maken onze jongeren duidelijk dat hun jeugd geen privat worry maar public issue is, een te lang verwaarloosde kwestie van collectieve zorg en betrokkenheid. Door zich te tonen als groep stellen ze zich bloot aan ons oordeel. In hun samenkomen stellen ze ons de vraag wat we met hen (aan)moeten.

Spelen?

Daarnaast doorbreken hun acties de ingeslepen verbodslogica van de openbare ruimte. Ze herinneren ons eraan dat openbare plaatsen zoals pleinen en grasvlaktes bij uitstek uitnodigen, niet alleen om je als (jong) publiek(je) te tonen, maar ook om iets, in dit geval het gebruik van openbare ruimte, tot publieke zaak te verheffen. 

Net zoals kinderen geen afgelijnd sport- of speelplein nodig hebben om te beginnen spelen (vaak werken die afgrenzingen zelfs contraproductief, weinig is zo aantrekkelijk voor kinderen als een verwaarloosd niemandslandje), zien jongeren de potentie in de openbare ruimte op een manier die wij al lang vergeten zijn. In zekere zin ‘spelen’ ze met de (dis)functie van publieke plaatsen. En is samenleven met jongeren niet precies een spel tussen vasthouden en loslaten?  

VRT NWS wil op vrtnws.be een bijdrage leveren aan het maatschappelijk debat over actuele thema’s. Omdat we het belangrijk vinden om verschillende stemmen en meningen te horen publiceren we regelmatig opinieteksten. Elke auteur schrijft in eigen naam of in die van zijn vereniging. Zij zijn verantwoordelijk voor de inhoud van de tekst. Wilt u graag zelf een opiniestuk publiceren, contacteer dan VRT NWS via moderator@vrt.be.

Meest gelezen