5 redenen om je vrienden weer op te zoeken: vriendschap, zó gezond dat zelfs wetenschappers verbaasd waren

Een sterker lichaam, een beter brein, minder stress: we willen het allemaal, maar hoe pak je dat aan? Er zijn duizenden wetenschappelijke studies over dingen die goed zijn voor lichaam en geest... maar hoe krijg je die gelezen? Om je op weg te helpen, zetten we elke maandag één activiteit in de kijker met 5 wetenschappelijk onderbouwde redenen om iets vaker (of minder vaak) te doen. Vandaag: de effecten van vriendschap... zó heilzaam dat zelfs wetenschappers verrast waren.

Lockdowns, social distancing en contactbubbels beheersten het voorbije jaar ons dagelijks leven. Dat was nodig om het aantal besmettingen terug te dringen. Helaas was het door al die maatregelen vaak moeilijk (of onmogelijk) om zorgeloos af te spreken met vrienden. 

Dat gebrek aan contact met vrienden heeft nadelige gevolgen gehad. Uit onderzoek blijkt immers dat vriendschap erg belangrijk is voor onze mentale en fysieke gezondheid. Sterker nog: volgens psycholoog Robin Dunbar is vriendschap dé belangrijkste factor die ons welzijn en onze gezondheid bepaalt.

Vriendschap heeft veel heilzame effecten.
hilde de windt photography

Het effect is zo groot, dat wetenschappers stomverbaasd waren toen ze het ontdekten. 

Vriendschap beschermt je tegen stress. Het helpt je om beter te slapen. Het is goed voor je immuunsysteem. En misschien nog het meest verrassend: het beïnvloedt je immuunrespons bij vaccinatie.

Dat zijn stuk voor stuk goede redenen om weer af te spreken met vrienden, nu dat stilaan weer mogelijk is. (Op een veilige manier, uiteraard, want het virus is nog niet verdwenen.)  

Contact met vrienden beïnvloedt de werking van het immuunsysteem. Het stimuleert volgens onderzoek de aanmaak van natuurlijke killercellen, de “stormtroopers” van het immuunsysteem. Die killercellen komen in actie wanneer je besmet wordt met een bacterie of een virus. Vrienden zorgen er op die manier voor dat je waarschijnlijk iets beter beschermd bent tegen ziekteverwekkers.

Eenzaamheid ondermijnt het immuunsysteem. “Dat komt doordat eenzaamheid stress veroorzaakt”, zegt eenzaamheidsexpert Luc Goossens (KULeuven). “Die stress activeert het immuunsysteem en dat zorgt voor ontstekingen. Op korte termijn zijn ontstekingen prima, maar niet als ze lang blijven duren. Je beschermingssysteem draait dan overuren en het raakt uitgeput.”

Chronische ontstekingen worden gelinkt aan tal van aandoeningen, van hart-en vaatziektes en kanker tot zelfs depressie en Alzheimer. Eenzaamheid is dus niet alleen onaangenaam, het is ook erg ongezond.

 

Contact met vrienden geeft je immuunsysteem een duwtje.
hilde de windt photography

Kort samengevat: vriendschap geeft je immuunsysteem een sympathiek duwtje, eenzaamheid duwt het over de rand. En eens je over die rand valt, stapelen de gezondheidsproblemen zich heel snel op.

Of contact met vrienden je kan beschermen tegen het coronavirus? Dat is natuurlijk te kort door de bocht. Vriendschap is geen wondermiddel dat je beschermt tegen elk mogelijk gevaar. Maar het helpt dus wel om je immuunsysteem goed in balans te houden. 

De vaccinatiecampagne in ons land draait op volle toeren. Vorige week kregen maar liefst 710.463 mensen een prik.

Of die prik effectief is, hangt vooral af van het vaccin, maar ook andere factoren zijn belangrijk. Zo kunnen roken, alcoholgebruik, gebrek aan beweging en te weinig slaap je immuunrespons bij vaccinatie beïnvloeden. 

Ook je relaties spelen een verrassend grote rol. Mensen met goede relaties maken meer antilichamen aan wanneer ze gevaccineerd worden. En omgekeerd: wie zich eenzaam voelt, maakt minder antilichamen aan. Dat blijkt uit studies waarbij mensen ingeënt werden met het griepvaccin, het meningitisvaccin en het hepatitisvaccin.

Vriendschap beïnvloedt het immuunsysteem.
hilde de windt photography

Amerikaanse wetenschappers gebruikten voor hun onderzoek eerstejaarsstudenten als proefkonijn. Eenzame studenten met een klein sociaal netwerk maakten minder antilichamen aan wanneer ze ingeënt werden met het griepvaccin. Sociale isolatie leek dus de werkzaamheid van het vaccin wat te verminderen.

Een gelijkaardig effect werd opgetekend in onderzoek bij ouderen. Mensen die het jaar voor vaccinatie hun partner verloren, maakten minder antilichamen aan na inenting met het griepvaccin.  Ouderen met een goed huwelijk hadden een sterkere immuunrespons één maand na vaccinatie.

Warme contacten met vrienden kunnen een vaccin misschien iets werkzamer maken

Lode Godderis, prof. arbeidsgeneeskunde

Of dat ook bij de Covid-vaccins het geval is, werd nog niet onderzocht.  Het is dus opletten met overhaaste conclusies. En nee, dit betekent zeker niet dat je vaccin niet zal werken als je je eenzaam voelt. 

"Toch is het relevant in het licht van de vaccinatiecampagne”, zegt professor arbeidsgeneeskunde Lode Godderis (KULeuven). “Warme contacten met vrienden kunnen een vaccin misschien iets werkzamer maken. Dat is een goede reden om je vrienden niet te verwaarlozen, zeker als je binnenkort zelf geprikt wordt.”

Vriendschap beschermt je tegen de negatieve effecten van stress. Dat blijkt uit labo-onderzoek waarbij proefpersonen een stresserende taak kregen. Ze moesten zes minuten speechen voor een jury over de voor- en nadelen van euthanasie.

Een eerste groep proefpersonen werd tijdens die speech ondersteund door een onbekende, een andere groep door een vriend. De deelnemers in de “vriend-groep” ervaarden minder stress tijdens de taak. Dat was vooral te merken aan hun bloeddruk.

De onderzoekers besluiten dat “social support” van een vriend je beschermt op moeilijke momenten.

Vrienden zijn een veilige haven waar je altijd terecht kan

Marlies Maes, onderzoeker KUL
Vriendschap is als een buffer tegen de negatieve effecten van stress.
hilde de windt photography

“Je merkt dat effect ook op kleine, alledaagse momenten”, zegt Luc Goossens. “Stel bijvoorbeeld dat je op doktersbezoek gaat en je bent een beetje zenuwachtig. In het gezelschap van een vriend die je ondersteunt zal die stress minder hard binnenkomen.”

“Vrienden zijn een veilige haven waar je altijd terecht kan”, bevestigt onderzoeker Marlies Maes (KULeuven). “Als er een stresserende situatie is, dan zorgen vrienden ervoor dat je daar beter mee om kan."

Wetenschappers spreken in dat verband over de “stress-buffering hypothese”. Vrienden zijn als een dijk die je beschermt als de golven hoog zijn. Achter die dijk zit je veilig, ook wanneer het stormt. 

Uit wetenschappelijk onderzoek blijkt dat we minder goed slapen sinds het begin van de pandemie. Experts spreken zelfs over “COVID-somnia" of “coronasomnia”.

Er zijn veel verklaringen voor die slaapproblemen, maar één verrassende factor speelt zeker een rol: in een tijd van social distancing en contactbubbels hebben we minder contact met onze vrienden dan vroeger… en vriendschapsrelaties, zo blijkt uit onderzoek, helpen ons om beter te slapen.

Het lijkt misschien vreemd, maar de tijd die je overdag doorbrengt met je vrienden zorgt ervoor dat je ’s nachts beter slaapt.

Contact met vrienden overdag helpt je om 's nachts beter te slapen.
hilde de windt photography

“Mensen met veel vriendschappelijke sociale contacten zijn overdag meer alert”, zegt neuroloog en slaapexpert Inge Declercq. “Ze slapen ’s nachts langer en ook hun slaapkwaliteit is beter."

Dat komt doordat we in gezelschap van vrienden het hormoon oxytocine aanmaken. “Oxytocine werkt angst- en stressverlagend. Het vermindert de hoeveelheid cortisol, één van de belangrijkste stresshormonen. En wie minder gestresseerd is, slaapt natuurlijk beter."

Bij mensen die zich eenzaam voelen, zie je het omgekeerde effect. “Zij worden veel vaker wakker dan gemiddeld, waardoor hun slaap in korte stukjes gehakt wordt", zegt Luc Goossens. "Hun nachtrust is niet korter, maar minder hun slaapkwaliteit is wel slechter."

Een goede nachtrust is ook noodzakelijk voor je mentale en fysieke gezondheid. “REM- en diepe slaap zijn erg belangrijk voor je vermogen om je emoties te reguleren en om empathie te voelen”, zegt Inge Declercq. “Het is een vicieuse cirkel: vrienden helpen je om beter te slapen… en een goede nachtrust helpt je om je relaties te onderhouden.”

Het is een geruststellende gedachte voor mensen die al een paar maanden slechter slapen: als je binnenkort weer zorgeloos kan afspreken met vrienden, dan zal misschien ook je slaapkwaliteit weer verbeteren. 

Vriendschap is tenslotte ook goed voor je algemene gezondheid. De invloed van vriendschap op je gezondheid is volgens studies zelfs groter dan die van gezonde voeding en beweging. 

Voor een Amerikaans onderzoek werden 267 jongens decennialang opgevolgd. Jongens met een goed sociaal netwerk op zesjarige leeftijd hadden dertig jaar later een lager gewicht en een gezondere bloeddruk. Er was dus een verband tussen vriendschappen als kind en gezondheid vele jaren later. 

De titel van de studie vat het mooi samen:  “Friends With Health Benefits”. Vertaald: “Vrienden met gezondheidsvoordelen”.

Voor een andere studie werd gekeken naar het verband tussen relaties en gezondheid bij 308.000 mensen. Kwaliteitsvolle relaties waren duidelijk gelinkt aan een lagere risico om vroegtijdig te overlijden. Eenzaamheid had het omgekeerde effect.

Contact met vrienden is goed voor je algemene gezondheid.
hilde de windt photography

“Mensen die zich eenzaam voelen, hebben inderdaad een hoger risico om vroegtijdig te sterven”, zegt Marlies Maes. “Het gezondheidsrisico van eenzaamheid is zelfs vergelijkbaar met dat van het roken van 15 sigaretten per dag.”

Maar ook het omgekeerde is dus waar: kwaliteitsvolle relaties zijn erg goed voor je gezondheid. Dat wordt helaas vaak vergeten. We krijgen het advies van veel te sporten en gezond te eten, maar zelden hoor je dat ook vriendschap belangrijk is voor je gezondheid.

In Ierland en in het Verenigd Koninkrijk begint die boodschap wel al door te dringen. Artsen doen daar steeds vaker aan "social prescribing": geen pilletje voorschrijven, maar sociaal contact. Dat is goed, want achter veel gezondheidsproblemen schuilt eenzaamheid. Vriendschap en warm sociaal contact zijn dan het beste medicijn.

• Vriendschap speelt een belangrijke rol in de literatuur. Denk maar aan de vriendschap van Pepijn en Merijn in In de ban van de ring of aan de vriendschap van Harry Potter met Ronald Weasle en Hermione Granger. In dit korte artikel vind je 10 grote romans over vriendschap.

• Psycholoog Robin Dunbar publiceerde recent een boek over de prille wetenschap van de vriendschap, "Friends: Understanding the Power of our Most Important Relationships"

• In deze korte TED-talk legt onderzoekster Julianne Holt-Lunstad uit waarom het effect van eenzaamheid even groot is als het effect van roken:

Meest gelezen