Experts pleiten voor oprichting van Belgisch agentschap voor crisismanagement

In hun rapport aan de Bijzondere Kamercommissie COVID-19 pleiten experts voor de oprichting van een Belgisch agentschap voor crisismanagement. Het voorbeeld voor zo'n Belgian Emergency Management Agency (BEMA) is het Amerikaanse Federal Emergency Management Agency (FEMA). Het is de bedoeling dat zo'n BEMA de aanpak van grote gezondheidscrisissen als de coronacrisis efficiënter aanpakt.   

De Bijzondere Kamercommissie COVID-19 is begin dit jaar opgericht en moet de aanpak van de coronacrisis tegen het licht houden. In hun rapport fileren infectioloog Leila Belkhi (UCL), epidemioloog Yves Coppieters (ULB), expert crisis governance Hugo Marynissen (UAntwerpen) en urgentiearts Marc Sabbe (KU Leuven) het coronabeleid van het afgelopen jaar in ons land. Het gaat om een voorlopig rapport dat vrijdag in de bevoegde commissie door de leden voor het eerst wordt besproken. Onze redactie kon het rapport inkijken. De lijst van wat daarbij is misgelopen is lang, al geven de experts toe dat ook in andere Europese landen veel fouten zijn gemaakt.

Veel van de mankementen in ons crisisbeheersingssysteem hebben we al eerder gehoord. Hieronder een beknopt overzicht.

  • Bij het begin van de coronacrisis was er geen echt pandemieplan en oudere plannen waren niet geactualiseerd.
  • Er bestonden geen bijzondere nood- en interventieplannen voor een pandemie (zoals bvb. voor kernrampen).
  • Er is nooit geoefend op een scenario voor een grootschalige virusuitbraak.
  • Het crisisbeleid is vooral afgestemd op kortdurende crisissen.
  • Er was onvoldoende coördinatie tussen de verschillende lijnen in de gezondheidszorg.
  • Door de besparingen in de gezondheidszorg zijn er duizenden verpleegkundigen tekort in ons land.
  • Er was geen strategische stock aan bijvoorbeeld mondmaskers of virusremmers.
  • De onduidelijke verdeling van de bevoegdheden in de volksgezondheids- en welzijnssector bemoeilijkt een samenhangende aanpak.
  • Er is onvoldoende samenwerking tussen de lidstaten van de Europese Unie, waardoor elk land de crisis op zijn eigen manier aanpakt en er verschillende maatregelen worden genomen.
  • Door de aanhoudende politieke crisis in ons land ging te veel aandacht naar de vorming van een nieuwe regering, terwijl de regering in lopende zaken onvoldoende daadkrachtig kon optreden.
  • De corona-app heeft niet gedaan wat ervan was verwacht.
  • Er was een gebrek aan kennis over de pandemie op alle niveaus.
  • Acht ministers bevoegd voor volksgezondheid is weinig efficiënt.
  •  Er is te veel een beroep gedaan op medische experts, en te weinig op bijvoorbeeld psychologen, sociologen of economen.
  • Het op poten zetten van de test- en tracingcapaciteit verliep rommelig.
  • Door "een gebrek aan politiek leiderschap" is het vertalen van politieke beslissingen te vaak overgelaten aan experten. Het gevolg: verwarring, afnemend vertrouwen bij de bevolking en polarisatie over de zin of onzin van bepaalde maatregelen. 
  • Lokale bestuurders werden vaak te laat ingelicht over nieuwe maatregelen, waardoor ze zich onvoldoende konden voorbereiden.
  • Er was geen eenheid van commando.
  • Er is een gebrek aan risicoperceptie, waardoor er geen langetermijnvisie is op hoe we met een grote crisis moeten omgaan.

De experts pleiten voor een crisisnetwerk dat moet worden opgebouwd vóór een crisis begint. Als voorbeeld voor zo'n federaal agentschap voor noodsituaties kan het Amerikaanse FEMA dienen. Zo zouden ministers, kabinetsleden, leidinggevende in de administratie beter kunnen worden voorbereid op crisisbeheer. Het zogenoemde Belgian Emergency Management Agency (BEMA) moet volgens de experts los staan van de FOD Volksgezondheid. 

Het rapport van de experts is een werkdocument dat de komende weken en maanden verder zal worden besproken in de Bijzondere Kamercommissie. Het zal dienen als basis voor het commissierapport met aanbevelingen. Volgens Commissievoorzitter Robby De Caluwé (Open VLD) is het de bedoeling om nog voor het zomerreces te landen.

Meest gelezen