Russische soldaat vlak bij Nagoerskaja, de meest noordelijk gelegen Russische militaire basis.
Copyright 2021 The Associated Press. All rights reserved

Wie zal over het noordpoolgebied regeren? Arctische Raad komt vandaag samen in Reykjavik

Vandaag komt de Arctische Raad samen in de IJslandse hoofdstad Reykjavik. De Raad bestaat uit landen die aan de Noordpool grenzen, zoals Rusland, de VS, Denemarken en Canada en enkele waarnemende leden. Samen denken ze na over het beleid dat wordt gevoerd rond het Arctische gebied. Nu door klimaatopwarming de Noordpool steeds toegankelijker wordt, komt het bij almaar meer landen hoger op de agenda te staan.

Het smeltende ijs aan de Noordpool zorgt voor een groeiende interesse in de grondstoffen die er zitten, zoals olie, en de mogelijkheden die dat kan hebben op het vlak van handel en visserij. Meer toegankelijkheid betekent meer opties, maar tot nu werd er nog weinig nagedacht over de Noordpool.

Groeiende belangen leiden ook tot een mogelijk groeiend conflict. Naar aanloop van de Raad uitte de Amerikaanse minister van Buitenlandse Zaken Antony Blinken al zijn bezorgdheid over de stijgende militaire aanwezigheid van Rusland in het Noorden. Ze zouden onder meer oude legerbasissen uit de Koude Oorlog moderniseren.

"We zijn bezorgd over de stijgende militaire activiteit in het Arctische gebied. Het kan leiden tot meer gevaren, mogelijke incidenten of misrekeningen en het ondermijnt het gezamenlijke doel van een vredevolle en duurzame toekomst van de regio."

Bekijk hier de beelden van de Russen in het Arctisch gebied (lees verder onder de video):

Videospeler inladen...

De VS zegt vooral te willen samenwerken over de belangen in het Noorden en benadrukt dat het voor hen vooral een klimaatzaak is. "Het gaat over actie tegen de klimaatverandering. Over goede wetenschap en de vrede in de regio bewaren", zegt Jim de Hart, de Amerikaanse gezant voor de Noordpool, in een interview met Reuters. 

De Noordelijke Zeeroute

Voor Rusland is het om meer dan het klimaat te doen. Het noordpoolgebied en de Noordelijke IJszee zijn er al langer van groot belang, aangezien het de enige uitweg is naar de zee voor Rusland. Het smeltende ijs kan nieuwe mogelijkheden voor de zeehandel betekenen voor de Russen. 

Nu kan de Noordelijke IJszee alleen in de zomer zonder hulp van ijsbrekers worden bevaren via de Noordelijke Zeeroute, maar wanneer dit verandert door de opwarming van de aarde kan het een zeer interessant alternatief worden voor het Suezkanaal op weg naar Europa. Niet alleen voor Rusland, maar ook voor andere landen zoals China. De Noordelijke Zeeroute zou voor China tot 40 procent korter zijn dan de route via het Suezkanaal.

De Noordelijke Zeeroute in het blauw aangeduid en de klassieke route via het Suezkanaal in het rood. Schepen die vanuit Rusland of China via de Noordelijke Zeeroute varen besparen tot twee weken vaartijd, maar de passage is maar drie maanden per jaar toegankelijk door het ijs.

Er bestaat nog veel onduidelijkheid over de Noordelijke IJszee, aangezien die door de grote ijsmassa nog niet als een "oceaan" gezien werd en er dus ook onduidelijkheid is over de internationale spelregels. Rusland beschouwt het gebied al als een deel van zijn grondgebied, maar die claim, en het feit dat Rusland die wateren kan controleren, leidt tot onenigheid tussen de NAVO en Rusland.

Het is al lang duidelijk voor iedereen dat dit tot ons territorium behoort, dat het ons land is

Russische minister van Buitenlandse Zaken Sergej Lavrov

"Het is al lang duidelijk voor iedereen dat dit tot ons territorium behoort, dat het ons land is. We zijn verantwoordelijk voor de veiligheid van het Arctische kustgebied. Alles wat ons land doet, is volledig legaal en legitiem", verklaarde de Russische minister van Buitenlandse Zaken Sergej Lavrov maandag.

De Amerikaanse minister van Buitenlandse Zaken Antony Blinken is niet opgezet met Ruslands claim: "We hebben gezien hoe Rusland onwettige maritieme aanspraken maakt, onder andere over de regelgeving ten aanzien van buitenlandse schepen die de Noordelijke Zeeroute bevaren. Deze zijn in strijd zijn met het internationale recht. En dat is iets waarop we zullen reageren". (lees verder onder de foto)

Een ijsbreker maakt de baan vrij voor een vrachtschip vlak bij de meest noordelijke Russische legerbasis Nagoerskaja.
Copyright 2021 The Associated Press. All rights reserved

Voorlopig is Rusland alvast de enige met de nodige middelen, zoals ijsbrekers en militaire apparatuur die tegen die extreme omstandigheden bestand zijn, om in het gebied te navigeren. Ze hebben er dus een strategisch voordeel. Ook voor de visserij en grondstoffen, want ook dat is voor Rusland interessant.

Ontmoeting Blinken en Lavrov

Het is ook de eerste keer dat er een ontmoeting face to face plaatsvindt tussen Rusland en de VS sinds de Amerikaans president Joe Biden aan de macht kwam. De twee ministers van Buitenlandse Zaken spreken elkaar niet alleen over de Noordpool, maar ook over een mogelijke ontmoeting deze zomer tussen de Amerikaanse president Joe Biden en de Russische president Vladimir Poetin. 

Het voorzitterschap over de Raad roteert en wordt nu van IJsland overgedragen aan Rusland. De kans bestaat dat Rusland het voorzitterschap zal gebruiken om zijn agenda in de Arctische gebieden door te drukken.

Beluister hier het gesprek met Geert Groot Koerkamp, onze correspondent in Rusland: 

Meest gelezen