Muzieklegende Bob Dylan wordt 80 (!): ongewilde held of humorloze verkouden kraai?

Op deze Pinkstermaandag wordt muzieklegende Bob Dylan 80 jaar. De Amerikaanse singer-songwriter wordt als een van de grootsten ooit beschouwd, en daarbovenop heeft hij ook nog eens de Nobelprijs voor Literatuur gekregen. In zijn lange carrière heeft hij zichzelf als zanger, tekstschrijver en performer verschillende keren heruitgevonden, en of zijn publiek hem daarin kon volgen zou hem worst wezen. 

Hij zal het zelf nauwelijks kunnen geloven, maar Bob Dylan wordt vandaag zowaar 80 jaar. Hij wordt beschouwd als een van de grootste singer-songwriters van de Verenigde Staten ooit. En omdat je maar één keer 80 wordt, zet Radio 1 de levende legende deze Pinkstermaandag de hele dag in het zonnetje.

Maandag is Bob Dylan-dag op Radio 1 en de Radio 1 app:

Elk uur begint met een song van Bob Dylan

Dylan 80 : tussen 9 en 11 uur brengt Vincent Byloo een Dylan-special

Dylankwis : op de site van Radio 1 kan je online meespelen met een quiz waarmee je een pakket van 10 Dylanvinyls kan winnen

Classics : tussen 16 en 19 uur lezen Dylanfans Marc Didden, Saskia De Coster en Stijn Tormans hun verjaardagsbrief aan Bob Dylan voor.

• In Time Out tussen 22 en 23 uur sluit Gertjan Van Hellemont zich in de radiostudio op met Jan de Smet en zijn unieke collectie Dylancovers. Dat uur is daarna ook als podcast te beluisteren.

Dubbeltalent

Bob Dylan begon als protestzanger in de jaren zestig, en kwam bijvoorbeeld op tegen de Vietnamoorlog en tegen de discriminatie van zwarten in Amerika. Maar elke poging om hem als boegbeeld voor een beweging naar voren te duwen heeft hij altijd afgeslagen. 

In zijn lange carrière heeft hij zich ontelbare keren heruitgevonden, en het laatste wat hij zich daarbij afvroeg was of zijn fans wel mee waren. Hij is dan ook vaak uitgejouwd en verketterd, bijvoorbeeld toen hij plots van akoestische nummers overschakelde naar elektrische gitaarmuziek. 

Maar door zijn enorme dubbeltalent als tekstschrijver en muzikant blijft hij alle stormen overleven en kan hij de meest diverse genres aan: folk, blues, country, rock, pop, en zelfs als crooner blijft hij overeind. 

Er zijn maar twee mensen op de hele wereld die zowel een Oscar als een Nobelprijs voor Literatuur gewonnen hebben: de Ierse toneelschrijver Georges Bernard Shaw en Bob Dylan. De Oscar kreeg hij voor de titelsong in de film “Wonder Boys”, de Nobelprijs "voor het scheppen van nieuwe poëtische uitdrukkingsvormen in de grote Amerikaanse liedtraditie". Hij is de eerste schrijver van songteksten aan wie deze prijs wordt toegekend.

Onterechte clichés

Voor elke Dylan-liefhebber is er ook een Dylan-hater, dus vond Vincent Byloo het een goed idee om een paar vooroordelen en onterechte clichés over Bob Dylan uit de wereld te helpen. Als daar zijn: de man kan niet zingen, hij schrijft alleen maar moeilijke teksten, en hij heeft geen gevoel voor humor. In het Radio 1-programma Classics weerlegt Vincent Byloo die misvattingen.

Bob Dylan kan niet zingen

Au contraire, zegt Vincent Byloo. Elk vogeltje zingt zoals het gebekt is, of in het geval van Dylan, zoals het “beneusd” is. Want Dylan is wellicht de enige mens op aarde die door zijn neus kan zingen. En ja, soms klonk hij al eens als een verkouden kraai, geeft Byloo toe.

Maar hij kan ook jodelen. En wie hem “Knockin’ On Heaven’s Door” hoort zingen, hoort zelfs een ontroerende stem. En het magazine “Rolling Stone” heeft hem ook eens geprezen vanwege zijn “soft country croon” op het country-album “Nashville Skyline”.

Bob Dylan schrijft alleen maar moeilijke teksten

Het helpt natuurlijk niet dat hij de Nobelprijs voor Literatuur gekregen heeft, zegt Vincent Byloo, want dan gaan de mensen denken dat hij de zoveelste auteur is die teksten schrijft die eigenlijk alleen de hooggeleerde literatuurkenners van het Nobelprijscomité begrijpen. 

En toegegeven, hij heeft ook teksten geschreven waar eigenlijk niemand een touw aan kan vastknopen. Maar ook veel gewone liefdesliedjes, of liedjes met filosofische gedachten en tegeltjeswijsheden. En hij zingt zelfs al eens gewone lalala-meezinger. 

Bob Dylan heeft geen gevoel voor humor

Dylan is niet echt een lachebekje, en dan ontstaat al snel de indruk dat hij een norse man is, opgetrokken uit niets dan sérieux en artistieke pretentie. Een afstandelijke, nukkige brompot. Maar hij heeft wel degelijk gevoel voor humor. 

Dat mag blijken uit verschillende interviews waarin hij domme vragen van journalisten met een kwinkslag pareert. En hij kan ook zichzelf relativeren: zo laat hij een valse start van een liedje omdat hij zijn lach niet kan inhouden gewoon op de plaat staan. En hij maakt zelfs lachen-gieren-brullen-songs, op een Kerstplaat nota bene.

De Dylan top-5 van Vincent Byloo

Als je Vincent Byloo vraagt wat hij de beste nummers van Dylan vindt, kiest hij uit 500 songs de volgende top-5 (in willekeurige volgorde):

1. My back pages (1965)

“Eigenlijk vind ik de cover van The Byrds nog beter, maar het gaat mij hier vooral om de tekst, en dan vooral de centrale zin: "I was so much older then/I'm younger than that now". ("Ik was zoveel ouder toen, ik ben nu jonger dan toen"). Dat gaat voor mij over hoe je als jongvolwassene je principes moet durven loslaten. Loskomen van de dogma’s waar je je als adolescent nogal gemakkelijk aan vastklampt, durven je mening te herzien." 

"Durven inzien dat de wereld niet zo zwart-wit is, en niet zo opgedeeld in goed en kwaad. En dat vind ik, echt waar, een van de grootste levenslessen die ik ooit heb gekregen En anno 2021, waar heel veel mensen nog altijd opgesloten zitten in hun eigen grote gelijk, nog altijd relevant eigenlijk.”

2. Love minus zero no limits (1965)

"Uit de lp “Bringing it all back home”. Dat is eigenlijk rechttoe rechtaan een liefdesliedje, één grote liefdesbetuiging aan zijn eerste vrouw Sara Lownds. Het is een soort van wiegeliedje. Ik heb een persoonlijke reden om dit in mijn top-5 te zetten: het is het nummer waarmee ik alle drie mijn dochters toen ze nog baby waren altijd in slaap kreeg, op momenten dat ze niet in slaap te krijgen waren."

"De tekst gaat over de grote bewondering die hij had voor zijn vrouw. En ook weer een hele mooie zin, vind ik: “She knows there's no success like failure, and that failure's no success at all.” Waar je eigenlijk uit kunt halen dat zelfs in falen vaak succes verscholen ligt, en dat je leert uit dat falen.” 

3. Stuck inside of Mobile with the Memphis blues again (1966)

"Uit de plaat "Blonde on Blonde", veruit mijn favoriete Dylan-plaat, qua sound de meest perfecte plaat die er ooit gemaakt is. Hij noemt het zelf de thin white mercury sound, een soort kwikzilveren geluid. Ik zou je met de beste wil van de wereld niet kunnen uitleggen waar het nummer over gaat, het is uit de periode van de beat dichters, hij was de tijd van de vrije associatie en van de stream of consciousness."

"Het is vooral een talig nummer: spelen met woorden en betekenissen. Puur muzikaal is het een plaat die een grote invloed heeft gehad tot nu, in 2021. Ik denk dat bands als The War on Drugs hier goed naar geluisterd hebben, of dichter bij huis Balthazar. De manier waarop Maarten Devoldere zingt, is heel hard geïnspireerd door hoe Dylan op “Blonde on Blonde” zingt."

4. Not dark yet (1997)

Uit de plaat "Time out of Mind", de Dylan die terug in bloedvorm verkeert nadat hij muzikaal een aantal jaren de weg was kwijtgeraakt. Hij was typisch een wat ouder geworden man, zijn stem was veel rauwer geworden. Dat nummer gaat over iemand die zich voor het eerst bewust wordt van zijn eigen vergankelijkheid. Hij was toen 56: little did he know dat hij vlotjes de 80 zou halen!"

5. Like a Rolling Stone (live versie 1966 Manchester)

"Toen hij protestsongs maakte wilden zijn fans van hem een boegbeeld maken. Daar kreeg hij het geweldig benauwd van. Alle sympathie, maar hij wilde niet voor iemands kar gespannen worden. En toen hij ineens met een elektrische gitaar ging spelen werd hij uitgejouwd, want voor de folkliefhebbers was dat per definitie de klank van de duivel." 

"Dus hij werd uitgespuwd door zijn eigen fans, wat in de geschiedenis van de popmuziek echt niet zo vaak gebeurd is. In een concert in de Manchester Free Trade Hall riep er zelfs iemand uit het publiek “Judas”! Waarop Dylan zich omdraaide en tegen zijn band zei: “Play fuckin’ loud!” (zie beeldfragment hieronder.) 

"En dat vind ik het allercoolste aan Bob Dylan. Hoe hij gewoon denkt: fuck off allemaal, ik doe gewoon mijn eigen zin. Hij heeft altijd de vrijheid genomen om zichzelf heruit te vinden en zich geen lor aan te trekken van wat zijn fans daar zouden van vinden."

Bekijk hieronder een fragment uit de documentaire "No direction home" (2005) van Martine Scorsese: de Judas-scène begint vanaf minuut 2:

Meest gelezen