Luchtvaart laat Wit-Russisch luchtruim massaal links liggen: wat is de impact daarvan?

Europese luchtvaartmaatschappijen mijden het Wit-Russische luchtruim nadat vorige weekend een Ryanairvlucht door het regime gedwongen werd te landen in Minsk. Een kritische Wit-Russische journalist werd daarbij opgepakt. Wat is de impact op het vliegverkeer? "Elke week moeten zo’n 3.000 vluchten omvliegen", zegt luchtvaartexpert Riadh Bahri in "De ochtend" op Radio 1. Al is het vooral Wit-Rusland zelf dat de gevolgen voelt.

Europa vraagt luchtvaartmaatschappijen om niet meer over Wit-Rusland te vliegen en er niet meer te landen. De meeste maatschappijen doen dat ook niet meer. "Gisteren hebben een 100-tal vluchten een grote omweg moeten maken", legt Bahri uit. "Elke week gaat het om zo’n 3.000 vluchten die moeten omvliegen."

Beluister het gesprek in "De ochtend" en lees eronder voort:

ONLINER.BY

Om dat wat concreter te maken, haalt hij er een voorbeeld bij. "De vlucht van Vilnius in Litouwen naar Kiev in Oekraïne duurt normaal een uurtje, nu is dat anderhalf uur. Dat verschil klinkt niet gigantisch, maar brandstof is de grootste kost van een luchtvaartmaatschappij, zeker op korte vluchten."

De meeste Europese maatschappijen mijden het luchtruim van Wit-Rusland. Amerikaanse en Aziatische vrachtvliegtuigen vliegen er wel nog over. "Je ziet ook nog Russische luchtvaartmaatschappijen, maar de grote Europese luchtvaartmaatschappijen mijden het luchtruim zoals aanbevolen door Europa."

Overvliegrechten

Dat die vluchten nu massaal andere oorden opzoeken, voelt vooral het regime Wit-Rusland in zijn portemonnee. "Als je over een land vliegt, moet je een soort belasting betalen: overvliegrechten. Voor Wit-Rusland is dat bijna 100 miljoen euro per jaar", zegt Bahri. "Dat is geld dat ze de komende tijd dus niet gaan zien binnenkomen."

Het cynische is trouwens dat de laatste jaren het aantal vluchten boven Wit-Rusland erg was toegenomen, omdat na het neerhalen van MH17 boven het oosten van Oekraïne veel maatschappijen dat land links lieten liggen en omvlogen via Wit-Rusland. "En toen is Wit-Rusland daar dus geld aan beginnen te verdienen."

Dit kun je geen weken volhouden of er komt een faillissement aan

Los van de overvliegrechten doet dit ook hun eigen luchtvaartmaatschappij Belavia pijn. "Die is nergens meer welkom", zegt Bahri. "Dit kun je geen weken volhouden of er komt een faillissement aan. Voor de Europese luchtvaartmaatschappijen is omvliegen - zeker in coronatijden - geen pretje, maar die kunnen dat gerust lange tijd volhouden."

Na Litouwen zal ook Polen geen vliegtuigen uit Wit-Rusland meer toelaten in zijn luchtruim. Dat heeft een woordvoerder van de regering bekendgemaakt. De maatregel gaat donderdag in. 

Vandaag moest een Wit-Russisch passagierstoestel dat de verbinding tussen Minsk en Barcelona zou maken, ook al rechtsomkeer maken omdat het niet in het Franse luchtruim werd toegelaten. Een woordvoerder van het Wit-Russische ministerie van Buitenlandse Zaken sprak van "luchtpiraterij".

Dat het luchtruim van landen zo gemeden wordt, is uitzonderlijk maar niet ongezien. "Het meest frappante voorbeeld is Qatar Airways. Het heeft door een diplomatiek incident jarenlang niet mogen vliegen over Saudi-Arabië en de Verenigde Arabische Emiraten. Daardoor moesten ze ver omvliegen. Dat heeft de luchtvaartmaatschappij miljoenen euro’s gekost."

Meest gelezen