Videospeler inladen...

Lore Baeten werd als 15-jarige verkracht: "Drempel om aangifte te doen is voor veel slachtoffers nog te hoog"

Negentig procent van de slachtoffers van seksueel geweld doet geen aangifte. Daarom moeten we absoluut stoppen de schuld van zulke misdrijven bij het slachtoffer te leggen, zegt Lore Baeten in "Laat". Zij werd zelf verkracht toen ze vijftien was. Bij de politie kunnen gespecialiseerde zedeninspecteurs helpen om slachtoffers op de best mogelijke manier op te vangen.

Het 14-jarig meisje uit Gavere dat uit het leven stapte nadat vijf tieners haar zouden hebben verkracht en aangerand in Gent, deed geen aangifte bij de politie. Pas na haar dood kwam de politie de feiten op het spoor, via een vriendinnetje aan wie de 14-jarige wel had verteld wat er was gebeurd.

"Toen ik zelf vijftien was – niet veel ouder dus – ben ik ook seksueel misbruikt geweest", vertelt Lore Baeten, die in Sint-Niklaas CD&V-gemeenteraadslid is, in het late journaal. De verkrachting is ondertussen tien jaar geleden. En ook van haar werden toen zonder haar toestemming beelden gemaakt.

De eerste vraag die mensen stellen is vaak: waar was het? Wat had je aan? Zulke vragen leggen een enorme druk op het slachtoffer.

"Bij wat ik heb meegemaakt, is er gefilmd geweest toen ik buitenkwam, met heel veel hilariteit",  vertelt Baeten. "Ik heb toen als een bezetene het internet afgeschuimd en de meest rare sites bezocht om te zien of die beelden online waren beland. Maar gelukkig is daar nooit iets van opgedoken."

Bekijk het volledige gesprek met Lore Baeten over omgaan met seksueel geweld en verkrachting uit het late journaal en lees daaronder voort. 

Videospeler inladen...

Van de feiten die zich afspeelden op de  Westerbegraafplaats in Gent, zouden de verdachten beelden hebben gemaakt, die ze vervolgens ook zouden hebben verspreid via sociale media. Het meisje zou die beelden ook gezien hebben.

Beelden van misbruik circuleren tegenwoordig steeds vaker en vlotter online. Hoe komt dat? Bekijk dit fragment en lees daaronder voort. 

Videospeler inladen...

"Seksueel misbruik verwoest altijd levens. Het tast je volledige veiligheid en integriteit als mens aan", stelt Baeten. "De weinige controle die je dan misschien nog hebt, is dat het 'jouw' verhaal is, en je op je eigen tempo aangifte kunt gaan doen en er op je eigen tempo met mensen over kunt beginnen te praten. Maar als je kwetsbaarheid en naaktheid dan ook nog eens op de gsm van eender wie kan terechtkomen, dan kan ik snappen dat dit meisje helaas geen uitweg meer zag. Ze zag de dood misschien als de enige uitweg om geen slachtoffer meer te zijn."

Wat kan onze maatschappij doen om verkrachtingen en andere vormen van seksueel geweld te voorkomen? Bekijk het antwoord van Lore Baeten en lees daaronder voort.

Videospeler inladen...

In het onderwijs moeten de lessen seksuele opvoeding anders, vindt Baeten. "Dat moet echt meer zijn dan een condoom over een banaan trekken en wat uitleg geven over soa's. Leg in die lessen uit wat 'toestemming geven' juist betekent bij seks, en wat jongeren kunnen doen als iemand uit hun omgeving seksueel geweld meemaakt.

Wie zulke feiten meemaakt, moet ook absoluut altijd klacht indienen, benadrukte Minister van Justitie Vincent Van Quickenborne (Open VLD) ondertussen.

Maar volgens Lore Baeten ligt de drempel om aangifte te doen voor veel slachtoffers nog te hoog. Lees voort onder het fragment.

Videospeler inladen...

Slachtoffers durven vaak niet naar buiten komen met hun verhaal omdat ze bang zijn dat mensen hen niet zouden geloven, hen zouden uitlachen, of hen zelf mede de schuld zouden geven voor wat hen is overkomen.

"De eerste vraag die mensen stellen is vaak: waar was het? Om hoe laat? Had je iets gedronken? Wat had je aan?", merkt Baeten op. "Ik heb begrip voor dat soort vragen, omdat de mensen die ze stellen zichzelf ermee willen beschermen. Ze proberen zich te sussen met de gedachte dat als zij die bewuste kledij niet aandoen, niet op die bewuste plaats komen, dat dat seksueel geweld hen dan ook niet zal overkomen."

Maar dit soort vragen zijn voorbeelden van "victim blaming" en leggen een enorme druk op het slachtoffer. “Dat slachtoffer denkt daardoor meteen: zie je wel, ik had niet naar die plek mogen gaan, ik had me niet zo mogen kleden, dan was het mij niet overkomen. Maar dat klopt simpelweg niet. Seksueel geweld is nooit jouw schuld: het is iemand anders die zijn macht misbruikt."

Maar liefst 68 procent van de slachtoffers die naar een Zorgcentrum na Seksueel Geweld gaat, dient klacht in bij de politie, versus slechts 10 procent van de rest van de slachtoffers.

Een zogenaamde 'zedeninspecteur', die specifiek is opgeleid om op de juiste manier om te gaan met seksueel geweld, kan een wereld van verschil maken na zo'n traumatische ervaring. Ze stellen de juiste vragen, maken tijd en oordelen vooral niet.  Ze blijven slachtoffers ook lang na de feiten zo goed mogelijk bijstaan.  In Sint-Niklaas, waar Lore Baeten gemeenteraadslid is, zijn zedeninspecteurs vandaag al het eerste aanspreekpunt bij de politie als slachtoffers aangifte besluiten te doen. "Als er toen zedeninspecteurs waren geweest, had dat voor mij de drempel om aangifte te doen enorm verlaagd", zei Baeten daarover eerder tegen Het Laatste Nieuws.

Sinds 2017 kunnen slachtoffers van seksueel geweld ook terecht in drie Zorgcentra na Seksueel Geweld, meer bepaald in Gent, Luik en Brussel. Deze centra zijn verbonden aan ziekenhuizen, en slachtoffers kunnen er 24 uur op 24 terecht voor medisch en forensisch onderzoek, traumaverwerking, advies, en bijstand van politie en parket. Opvallend: maar liefst 68 procent van de slachtoffers die naar zo'n Zorgcentrum gaat, dient klacht in bij de politie. Uit onderzoek blijkt dat buiten de Zorgcentra slechts 10 procent van de slachtoffers klacht indient.

Slachtoffers van seksueel geweld bevinden zich vaak ook al in een kwetsbare situatie voordat het geweld heeft plaatsgevonden, stelt professor seksueel strafrecht Liesbet Stevens in "De Afspraak". Ook dat maakt het niet gemakkelijker om nadien aangifte te doen. "We weten uit onderzoek dat zulke jongeren vaak het doelwit worden. Daders gaan specifiek op zoek naar een kwetsbaar slachtoffer, omdat ze denken dat ze zo iemand makkelijker ongestraft kunnen aanranden of verkrachten.”

Bekijk het volledige gesprek met professor seksueel strafrecht Liesbet Stevens uit "De Afspraak" en lees daaronder voort. 

Videospeler inladen...

Stevens drukt slachtoffers van seksueel geweld op het hart dat het enorm belangrijk is om iemand te vinden met wie ze durven praten over wat er is gebeurd.  "Als je minderjarig bent, probeer het dan te bespreken met een meerderjarige. Weet dat het niet jouw fout is. Jij hebt er geen verantwoordelijkheid aan. De daders zijn verantwoordelijk. Samen met de mensen rondom je kan je hulp en steun vinden. Je moet dit niet alleen verwerken."

Wie slachtoffer is geweest van seksueel geweld, kan ook anoniem bellen naar 1712, chatten op nupraatikerover.be of surfen naar seksueelgeweld.be voor meer info.

Wie met vragen zit rond zelfdoding, kan bellen naar het gratis nummer 1813 of surfen naar www.zelfmoord1813.be.

Heb je nood aan een gesprek? Dan kan je terecht bij Tele-Onthaal op het nummer 106 of via chat op www.tele-onthaal.be. Jongeren kunnen terecht bij Awel op telefoonnummer 102, of via awel.be.

Meest gelezen