Archiefbeeld louter ter illustratie.
2016 Photothek

Vlaamse peuters opvallend vaker te dik: is corona de boosdoener? "Moeilijker om gezonde levensstijl te garanderen" 

Ruim 1 op de 9 peuters in Vlaanderen heeft last van overgewicht. Dat blijkt uit cijfers van Kind en Gezin. Die groep wordt al 10 jaar groter, maar de toename van het aandeel kinderen met overgewicht is pas recent echt versneld. Experten vermoeden dat ook hier de coronacrisis wel eens een nefaste rol zou kunnen hebben gespeeld.

VRT NWS Live om 12 uur: stel uw vragen

Om 12 uur is er een VRT NWS Live met de directeur van het Zeepreventorium, waar al 25 jaar lang kinderen met obesitas behandeld worden. Heb jij vragen over onderstaand artikel, stuur ze dan naar vragen@vrtnws.be

Eerst het goede nieuws: zowat 88 procent van de kinderen van 2 jaar oud heeft een compleet normaal gewicht. Ook het aandeel kinderen dat met ondergewicht kampt, ligt gelukkig erg laag: slechts 0,6 procent, of ongeveer 1 op de 170 kinderen. 

Het zijn vooral de cijfers over overgewicht die Kind en Gezin een beetje zorgen baren. Intussen is 11,4 procent - ongeveer 1 op de 9 - van de tweejarigen te zwaar. 1,8 procent van de kinderen heeft zelfs last van obesitas (lees: ernstig en chronisch overgewicht). Ter vergelijking: 10 jaar geleden was nog maar 6,7 procent van de peuters te dik, 1,3 procent kampte toen met obesitas.

De toename van het aandeel kinderen met overgewicht zet zich door in elke provincie en komt zowel voor bij kinderen met een moeder met Belgische origine als bij een moeder met een andere origine. Maar de stijging is volgens Kind en Gezin de laatste 3 jaar wat versneld, "en dan vooral in 2020".

Inge Gies, diensthoofd van het kinderziekenhuis van het UZ in Brussel merkte dit  ook in de praktijk. "Het laatste jaar zien we heel jonge kinderen met een heel snelle gewichtstoename. Concreet gaat het over een paar kilogram. Op een periode van 2 à 3 maanden zijn kinderen van 1 à 2 jaar zo’n 3 tot 4 kilogram verdikt. Dat is veel op zo’n korte termijn."

Coronacrisis als boosdoener?

De hamvraag is hier natuurlijk: hoe komt dat? Daarop kunnen experten geen eenduidig antwoord geven. Toch wijzen analyses onder meer op een impact van de coronacrisis. 

"We zien dat er onder de tweejarigen die op consult kwamen na de uitbraak van corona meer overgewicht voorkomt dan bij de tweejarigen die de eerste maanden langskwamen" , zegt wetenschappelijk adviseur Diederik Vancoppenolle van Kind en Gezin. "Die cijfers lijken dus te suggereren dat corona daarvoor gezorgd heeft."

Tijdens de coronacrisis hadden veel gezinnen het allicht ook moeilijker om een gezonde levensstijl te garanderen voor hun jonge kinderen

Diederik Vancoppenolle, Kind en Gezin

Diederik Vancoppenolle, adviseur Kind & Gezin, en An De Meyer, kinderdiëtiste, werden geïnterviewd in "Het journaal": Bekijk hieronder hun verklaringen voor de stijgende trend:

Videospeler inladen...

Dat klinkt best aannemelijk, denkt Vancoppenolle. "Heel wat gezinnen stonden in die periode onder druk en hadden het moeilijk om gezin met werk - en al zeker met thuiswerk - te combineren. Daardoor hadden ze het allicht ook moeilijker om een gezonde levensstijl met gezonde voeding, veel beweging en voldoende slaap te garanderen voor hun jonge kinderen."

Kinderarts Inge Gies bevestigt dat vermoeden. "In die omstandigheden werd een kind vaak iets sneller gepaaid met wat eten en er was vaak ook minder tijd om met de kinderen activiteiten te doen. "

Beluister hier een gesprek met Inge Gies, kinderarts en diensthoofd van het kinderziekenhuis van het UZ Brussel, in het Radio 1-programma "De ochtend" (lees verder onder de audio): 

Co de Kruijf/HH

Vancoppenolle en co hebben ook geprobeerd te achterhalen of er ook andere zaken een rol hebben kunnen spelen. "We hebben zeker vastgesteld dat er geen vertekening is qua profiel van de tweejarigen: dat lijkt heel hard op dat van de voorgaande jaren." 

"Ook hebben we vastgesteld dat de kinderen die vorig jaar 2 werden niet van bij het begin van hun leven systematisch veel zwaarder waren dan kinderen die voordien geboren waren, dus dat kan het ook niet zijn. Daarom nemen we aan dat het vooral met corona te maken heeft."

Niet onschuldig

Kinderarts Inge Gies zegt dat de snelle gewichtstoename van een kind niet onschuldig is. "Veel mensen zien babyvet als iets schattigs en iets dat je baby’tje beschermt, maar dat is een misconceptie. We weten dat het net schadelijk is voor een baby."  

Daarom zegt ze dat het tijd is voor actie en dat ouders hun levensstijl moeten bijsturen. Daarbij zit het vaak in de kleine dingen: "Fruitsapjes vervangen door water en puddingkjes vervangen door een stukje fruit.  Dat heeft al een grote impact op de evolutie van het gewicht van een kind."

Ontdek hier hoe de situatie is in uw gemeente voor kinderen die in 2018 geboren zijn:

Belangrijk om weten bij dit kaartje: 

  • De cijfers zijn berekend voor kinderen die op consult kwamen bij Kind en Gezin op een leeftijd van 23-24 maanden en mogen dus niet beschouwd worden als cijfers voor alle 2-jarigen in een gemeente.
  • In gemeenten met een beperkt aantal kinderen geven kleine wijzigingen in de aantallen soms aanleiding tot grote schommelingen. Grote schommelingen moeten dus voorzichtig geïnterpreteerd worden.

Meer baby's aan de borst

Nog uit de cijfers van Kind en Gezin blijkt dat almaar meer baby's net na hun geboorte borstvoeding krijgen. Dat is nu het geval bij ruim 8 op 10 baby's (81,4 procent). "Die cijfers stijgen nu al meer dan 5 jaar op rij." Op 6 dagen na de geboorte is dat nog altijd 77 procent: meer dan vorig jaar en liefst 4 procent meer dan in 2014.

Wel groeit ook de groep baby's die naast die borstvoeding al snel ook (af en toe) andere voeding krijgen. Maar dat is vooral een cijfertechnische kwestie: "In de cijfers over kinderen die uitsluitend borstvoeding krijgen, zijn sinds eind 2019 de kinderen weggelaten die bijvoorbeeld eenmalig een flesje kunstvoeding gekregen hebben. Daardoor zien we een daling in het aandeel kinderen dat uitsluitend moedermelk krijgt en een stijging in het aandeel kinderen dat borstvoeding combineert met andere voeding."

Meest gelezen