CHECK: Kan coronavaccin menstruatiecyclus tijdelijk veranderen? "Geen bewijs tot nu toe, sowieso ongevaarlijk"

Al enkele weken getuigen mensen op sociale media over hoe een coronavaccin hun menstruatiecyclus zou hebben veranderd. Ze zouden pijnlijkere en fellere krampen ervaren en zouden later of vroeger dan normaal hun maandstonden krijgen. Voorlopig is er geen wetenschappelijk bewijs voor een link met coronavaccins. Als je het ervaart, is het ook maar tijdelijk en onschadelijk. 

Op 24 februari gaat een tweet van de Amerikaanse Kate Clancy, hoofddocent antropologie aan de Universiteit van Illinois en gespecialiseerd in menstruatiecyclussen, viraal op het internet. Een collega had haar verteld hoe verschillende mensen na hun coronaprik hevigere maandstonden ervaarden. Clancy stelde zelf na haar eerste dosis van het Moderna-vaccin vast dat ze feller bloedde dan normaal.  

Sindsdien blijft Clancy’s tweet circuleren op sociale media en deelden al meer dan 1.000 mensen hem op Twitter met hun eigen ervaringen. Ook op videoplatform TikTok duiken momenteel gelijkaardige getuigenissen op van Amerikaanse vrouwen en meisjes. Op de redactie van VRT NWS en van het Instagramkanaal @nws.nws.nws kwamen de afgelopen weken eveneens vragen erover binnen. 

Maar is er wel een verband te leggen tussen verstoorde menstruatiecyclussen en coronavaccins?

Beperkte meldingen in ons land

Het Federaal Agentschap voor Geneesmiddelen en Gezondheidsproducten verzamelt alle gemelde bijwerkingen na vaccinatie in België. Volgens woordvoerder Ann Eeckhout zijn er tot nu toe slechts een paar meldingen geweest van menstruatiestoornissen na een coronavaccin. "Maar we kunnen er geen concreet cijfer opplakken." De mogelijke bijwerking wordt door het beperkte aantal niet als een prioriteit behandeld. 

Het Europees Geneesmiddelenagentschap (EMA) laat weten dat er tijdens de klinische testen van de vier goedgekeurde vaccins geen menstruele veranderingen zijn opgemerkt bij de testpersonen. Ook kunnen ze uit de gerapporteerde cases in EudraViligance – het systeem waarmee landen uit de Europese Unie opvallende bijwerkingen van coronavaccinaties kunnen melden – niet afleiden dat er ernstige menstruele problemen voorkomen. "Ze worden daarom niet opgenomen als neveneffect van de vaccins", stelt het EMA. 

Ze worden daarom niet opgenomen als neveneffect van de vaccins.

Europees Geneesmiddelenagentschap (EMA)

Uit een belronde naar Vlaamse gynaecologen en vaccinlogen blijkt dat ze nog geen patiënten ontvingen met dergelijke klachten. "De vaccinatiecampagne in ons land heeft natuurlijk nog niet de menstruerende bevolking bereikt, op het zorgpersoneel na dan", merkt gynaecoloog Hendrik Cammu (UZ Brussel) op. "Dus als we dit willen onderzoeken, moeten we kijken naar gevaccineerde vrouwen tussen bijvoorbeeld 25 en 35 jaar."

Geen, indirect of direct verband?

Momenteel is er nog geen wetenschappelijke studie die een eventueel verband tussen coronavaccins en menstruatiestoornissen onderzoekt. Gynaecologen en vaccinologen zijn daarom voorzichtig en zien verschillende mogelijke verklaringen. 

Een eerste verklaring is dat er helemaal geen verband is tussen de twee. "We leven in ongeziene tijden waarin we op korte termijn de wereldbevolking vaccineren", stelt Isabel Leroux-Roels, hoofdonderzoeker voor het Centrum voor Vaccinologie aan het UZ Gent. "Het ligt in de aard van de mens om alles dat enkele weken na vaccinatie voorvalt, daaraan toe te schrijven." Vrouwen die opmerken dat ze hevigere maandstonden hebben na hun vaccin, zullen waarschijnlijk ook op andere momenten er last van hebben, stelt haar collega aan de KU Leuven, Corinne Vandermeulen.  

Het ligt in de aard van de mens om alles dat enkele weken na vaccinatie voorvalt, daaraan toe te schrijven.

Isabel Leroux-Roels, vaccinoloog

Als er wel een verband zou zijn, zou het te maken kunnen hebben met de reactie van je immuunsysteem na vaccinatie. De coronavaccins zorgen ervoor dat je cellen antistoffen aanmaken die je beschermen als je besmet raakt met het virus. De Britse immunoloog, Victoria Male, legt in een artikel van BBC uit dat het baarmoederslijmvlies deel is van het immuunsysteem. Immuuncellen spelen een belangrijke rol bij het opbouwen, onderhouden en afbreken van dat vlies in de baarmoeder. Na vaccinatie zouden die cellen er misschien voor kunnen zorgen dat de menstruatie heviger is of dat het baarmoederslijmvlies sneller afbreekt dan normaal.  

"Dat lijkt me vergezocht", reageert vaccinoloog Corinne Vandermeulen. "Het vaccin blijft ter plaatse en ook het immuunantwoord speelt zich hoofdzakelijk af in de klieren ter hoogte van de arm die gevaccineerd wordt. De antistoffen zijn gemaakt om aan het virus te binden en binden in principe niet met hormonen of eierstokken. Ik zie niet in hoe dat zou kunnen."

Je menstruatie kan door heel wat dingen, zoals stress en intensief sporten, tijdelijk veranderen.

Anne Delbaere, hoofd van de afdeling gynaecologie, Erasmusziekenhuis Anderlecht

Dat brengt ons bij de derde en volgens experten meest plausibele optie: de menstruatiecyclus kan door tal van factoren tijdelijk onregelmatiger worden. Anne Delbaere, hoofd van de afdeling gynaecologie van het Erasmusziekenhuis in Anderlecht: "Het is niet onmogelijk dat er een kleine verstoring is na vaccinatie, maar je menstruatie kan door heel wat dingen, zoals stress en intensief sporten, tijdelijk veranderen." Stress voor het krijgen van een vaccin bijvoorbeeld, stelt de Canadees-Amerikaanse gynaecoloog Jennifer Gunter in een artikel.  

Gebrek aan data

Gynaecoloog Carla Tomassetti (UZ Leuven) benadrukt dat we momenteel geen harde conclusies kunnen trekken: "Hoewel er theoretische verklaringen kunnen bedacht worden, begint alles bij het zo objectief mogelijk vaststellen of er al dan niet een probleem is. We hebben geen concrete cijfers over hoeveel vrouwen dit zouden ervaren na vaccinatie. Zolang die er niet zijn, kan je helaas geen wetenschappelijk gefundeerde uitspraak doen."

Kate Clancy – met wiens tweet alles begon – heeft ondertussen een vragenlijst opgesteld om te onderzoeken of en hoeveel gevaccineerde vrouwen en transmannen hun menstruatiecyclus hebben zien veranderen. "Zo’n survey vertrekt natuurlijk van een zekere bias", reageert Leroux-Roels, "Er zullen vrouwen zijn die zeggen "Nu je het zegt, bij mij was dat ook!" Het is dus de vraag hoe betrouwbaar de resultaten zullen zijn. Eigenlijk zou je het systematisch aan een reeks vrouwen moeten vragen."

"Kortstondig en ongevaarlijk"

Zeker is wel dat de klachten maar kortstondig en ongevaarlijk zijn, zo blijkt uit de getuigenissen online. "Het is sowieso niet verontrustend", stelt gynaecoloog Delbaere gerust. "Veel patiënten komen naar mij toe om te praten over een cyclus die plots langer of korter is, ongeacht of ze een vaccin kregen."

Het is sowieso niet verontrustend.

Anne Delbaere, gynaecoloog

Ook Isabel Leroux-Roels vindt dat belangrijk om te onderstrepen: "Het is duidelijk geen blijvend fenomeen, als het al voorvalt. Het is een observatie die sommige vrouwen maken, maar het herstelt zich vrijwel meteen na een of twee cycli. Het is niet zo dat het een volledige ontregeling is van de menstruele cyclus voor een lange tijd."

Bovendien is het belangrijk om mogelijke neveneffecten van de coronavaccins in perspectief te plaatsen. "Besmet raken met Covid-19 kan daarentegen wel je menstruele cyclus overhoophalen via verschillende mechanismen", schrijft Jennifer Gunter, verwijzend naar een Chinese studie.

Andere vaccins

Ook bij andere vaccins zijn in het verleden geen opvallende menstruatieproblemen opgemerkt. In 2010 werd een studie uitgevoerd naar de impact van het HPV-vaccin, tegen het humaan papillomavirus, op vrouwen in de Japanse stad Nagoya. De onderzoekers vonden een licht verhoogde kans op een "abnormale hoeveelheid menstruatiebloeding" of "onregelmatige menstruatie". Maar dat resultaat was niet significant.

Mochten we in het verleden signalen erover hebben opgevangen, dan zouden we dat wel opgepikt hebben.

Corinne Vandermeulen, vaccinoloog (KU Leuven)

Vaccinologen Isabel Leroux-Roels en Corinne Vandermeulen zijn in hun carrières alleszins amper in aanraking gekomen met zo'n neveneffecten. "In 25 jaar heb ik tijdens mijn studies rond andere vaccins slechts beperkte meldingen erover gekregen en altijd bij meisjes en vrouwen die hier al last van hadden buiten de vaccinatie. Mochten we in het verleden signalen erover hebben opgevangen, dan zouden we dat wel opgepikt hebben", besluit Vandermeulen. 

Conclusie

Het is momenteel dus niet bewezen dat coronavaccins je maandstonden kunnen beïnvloeden. Zeker is dat ook heel wat andere factoren zoals stress de menstruatiecyclus tijdelijk kunnen veranderen. Als je na je vaccin toch zo’n veranderingen ervaart, zal dit normaal tijdelijk en vooral onschadelijk zijn voor je lichaam. 

Complottheorieën 

De invloed die coronavaccins zouden hebben op vrouwen zijn vaak een voedingsbodem voor complotdenkers en antivaxers. In een vorig Check-artikel legde VRT NWS al uit dat je niet onvruchtbaar kan worden door die vaccins.

Een andere complottheorie die de ronde doet, is dat gevaccineerde mensen de menstruatiecyclus van niet-gevaccineerden kunnen beïnvloeden. Er wordt daarvoor verwezen naar het concept "shedding", oftewel dat gevaccineerden een ziekte of eiwitten verspreiden die andere mensen ziek maken als ze in contact komen. Bij ongevaccineerde vrouwen zou dit bijvoorbeeld tot vaginale bloedingen leiden, aldus de complottheorie. In werkelijkheid is zo’n overdracht onmogelijk. Zo bewees een artikel van Factcheck Vlaanderen al eerder.

Op de website van Artsen Voor Vrijheid verscheen onlangs een artikel over "shedding". Bron: Artsen Voor Vrijheid.

Dit artikel is geschreven in samenwerking met Johanne Montay (RTBF).

Meest gelezen