China's greep op Centraal-Azië: vluchtende Oeigoeren ook in andere landen niet veilig

China’s grip op Centraal-Azië laat zich steeds meer voelen, ook in de houding die buurlanden Kazachstan en Kirgizië aannemen tegenover Oeigoerse vluchtelingen. Vluchtelingen uit de Chinese provincie Xinjiang worden er steeds vaker teruggedeporteerd naar China. Zo besliste Kazachstan enkele weken geleden nog om 3 etnische Kazachen terug te sturen naar de Chinese provincie Xinjiang, waar ze zullen worden vervolgd.

In China worden moslimminderheden zoals  Oeigoeren en Kazachen streng in de gaten gehouden door de overheid. Volgens mensenrechtenorganisaties zouden zo’n 1 miljoen moslims in de westelijke provincie Xinjiang worden vastgehouden in kampen. De Chinese overheid beweert dat het gaat om “heropvoedingskampen” voor moslimterroristen, maar regelmatig duiken getuigenissen op over folteringen, verkrachtingen en gedwongen sterilisaties. De Verenigde Staten spreken zelfs over een genocide. 

BEKIJK: de Oeigoeren in één minuut uitgelegd. 

(Lees verder onder de video)

Videospeler inladen...

Oeigoeren en andere moslimminderheden uit Xinjiang die aan China willen ontsnappen, vluchten vaak eerst naar buurlanden Kazachstan of Kirgizië, om daarna verder te reizen naar een ander land. Regelmatig duiken berichten op van Oeigoeren die Kazachstan bereiken, maar dan worden teruggestuurd naar China op gevaar voor hun leven. De Kazachse president Kassym-Jomart Tokajev maakt er ook geen geheim van dat hij de rapporten over de moslimminderheden in Xinjiang niet gelooft.

Kazachstan mag geen speelbal worden op het zogenoemde “anti-Chinese slagveld"

Kazachse president Kassym-Jomart Tokajev

Vorig jaar liet Tokajev in een interview met de Duitse krant Deutsche Welle nog weten dat “dit een deel is van de geopolitiek, nu China en de Verenigde Staten elkaar confronteren in een handelsoorlog. Tijd zal uitwijzen of de sancties tegen China zullen worden opgeheven. Maar Kazachstan mag geen speelbal worden op het zogenoemde 'anti-Chinese slagveld'”.

Nieuwe Zijderoute

Nochtans zijn de Kazachen, en ook de Kirgiziërs, nauw verwant aan de Oeigoeren en de andere vervolgde moslimminderheden in Xinjiang. Ze behoren tot de Turks-Mongoolse volkeren en hebben een taal en cultuur die aan elkaar verwant zijn. De Kazachen zijn na de Oeigoeren ook de op een na grootste minderheid in Xinjiang. Ook zij worden opgesloten in de Chinese "heropvoedingskampen".

Waarom reageert Kazachstan dan zo “onverschillig”? Kazachstan bevindt zich op glad ijs wanneer ze zich zouden uitspreken tegenover China. China investeerde de laatste jaren fors in de infrastructuur in Centraal-Azië en door de nieuwe “zijderoute” die er gelanceerd werd, zijn ze afhankelijk van hun grote broer.

Familie over de grens

De Kazachse bevolking organiseert sporadisch wél protest tegen het Chinese beleid dat hun regering voert. Velen hebben familie in China en maken zich zorgen. Er zijn ook getuigenissen van Kazachen die hun familie in Xinjiang bezoeken en niet meer terugkeren van hun reis. 

In Alma-Ata, de grootste stad van Kazachstan, worden af en toe  verschillende protestacties opgezet aan de Chinese ambassade. Kazachse familieleden van mensen die in Xinjiang worden vastgehouden en sympathisanten protesteren er, maar ze maken weinig indruk op de autoriteiten. Vorige maand werden verschillende demonstranten nog gearresteerd. 

Turkije als veilige haven

De meeste vluchtelingen uit Xinjiang proberen echter tot in Turkije te geraken. In tegenstelling tot de Turkse landen in Centraal-Azië, veroordeelt de Turkse president Recep Erdoğan regelmatig de mishandeling van de Oeigoeren in China. Voor veel Oeigoeren is Turkije een veilige haven. 

Wie geluk heeft, raakt dus in Turkije, maar voor sommigen is dit geen optie. Je hebt geld nodig én geldige documenten.  De Chinese autoriteiten staan er immers ook om bekend paspoorten in beslag te nemen. Sommigen vluchten dan te voet naar China’s buurlanden Kazachstan en Kirgizië.

Copyright 2018 The Associated Press. All rights reserved.

Meest gelezen