Copyright 2021 The Associated Press. All rights reserved

G7 belooft 1 miljard vaccins voor armere landen: "Dank je wel, maar is dit alles wat jullie kunnen doen?"

Na de G7-top van rijkste industrielanden hebben de rijkste landen ter wereld 1 miljard vaccins beloofd aan armere landen. Volgens de Verenigde Naties is dat niet voldoende. Dat zegt ook Stefaan Van Bastelaere, gezondheidsexpert bij het Belgische ontwikkelingsagentschap Enabel. "1 miljard, dan denk ik, iets is beter dan niets, dank je wel, maar konden jullie niet meer doen?" Humanitair chirurg Réginald Moreels wijst erop dat de vaccinatiebereidheid in bijvoorbeeld Congo niet erg hoog is. "Er is een grote sensibilisering nodig."

De G7, de top van de zeven rijkste industrielanden, heeft op de laatste dag van zijn bijeenkomst in Cornwall beloofd om 1 miljard dosissen van het coronavaccin te verdelen in armere landen. "Ik heb mijn ambtgenoten gevraagd om te helpen bij het voorbereiden en leveren van de nodige dosissen om de wereld tegen eind 2022 te vaccineren", zei de Britse premier Boris Johnson tijdens een persconferentie. De leiders hebben zich geëngageerd voor meer dan een miljard dosissen. Ze zullen zowel door de landen zelf verdeeld worden, als via het verdeelprogramma Covax.

Welke landen zitten er precies in de G7 en wat doen ze? Deze video legt het in 1 minuut uit:

Videospeler inladen...

1 miljard, maakt dat nu een verschil of niet? "Iets is beter dan niets... Als je kijkt naar de totale nood, 10 miljard dosissen, en een productiecapaciteit waarmee je tot eind dit jaar 11 miljard dosissen kan produceren, dan denk ik: dank je wel, maar konden jullie niet meer doen?" Dat zegt Stefaan Van Bastelaere, expert public health bij het Belgische ontwikkelingsagentschap Enabel. Dat beheert ontwikkelingsprojecten voor rekening van de Belgische regering en andere donoren.

"De G7-landen zijn dit aan hun status verplicht", zegt Van Bastelaere. "Als je kijkt naar de kostprijs voor het maken van 1 dosis vaccin, dan is de rekening snel gemaakt denk ik. 1 miljard dosissen, dat is een investering van 2 tot 20 miljard, dat is eigenlijk peanuts voor hen." (De G7 bestaat uit Groot-Brittannië, Duitsland, Frankrijk, Italië, Japan, Canada en de Verenigde Staten. Ook de Europese Unie maakt er deel van uit, red).

Het hoofd van de Verenigde Naties, Antonio Guterres, liet eerder al weten dat 1 miljard dosissen niet genoeg is. "Als mensen in minder ontwikkelde landen niet snel genoeg gevaccineerd worden, kan het coronavirus verder muteren en resistent worden tegen nieuwe vaccins", luidde het.

Beluister hier het volledige gesprek met Stefaan Van Bastelaere, waarin hij het ook heeft over de logistieke vraagstukken. Het artikel gaat daaronder voort:

AFP or licensors

"Discussie over opheffen van patenten naar de achtergrond"

Door de schenking van 1 miljard dosissen is de discussie over het opheffen van de patenten naar de achtergrond verschoven. "Daar is het helemaal niet over gegaan, en dat is een spijtige zaak", zegt Van Bastelaere. "Minister van Ontwikkelingssamenwerking Meryame Kitir had enkele weken geleden bij de Wereldgezondheidsorganisatie (WHO) aangegeven dat ons land wil dat die patenten tijdelijk opgeheven worden. Er zijn maar een 40-tal landen die die kaart trekken. Maar het debat daarover is met de schenking van 1 miljard gratis dosissen van tafel geveegd."

De Amerikaanse president Joe Biden had eerder aangegeven dat hij een voorstel daarover binnen de WHO en de Wereldhandelsorganisatie (WTO) wilde ondersteunen. "Biden heeft dat inderdaad gezegd, maar de Verenigde Staten hebben tot op vandaag de zogenoemde Costa Rica-verklaring niet ondertekend. Geen enkele van de G7-landen heeft dat trouwens al gedaan", zegt Van Bastelaere.

Die Costa Rica-verklaring, officieel de "COVID-19 Technology Access Pool (C-TAP)" is een initiatief, ondersteund door de WHO, dat alle technologie om het coronavirus op te sporen, te bestrijden en te voorkomen (lees: vaccins) wil samenbrengen en toegankelijk maken voor iedereen. "Ik denk dan, als je het écht meent, Joe, teken dan die verklaring, je maakt een wereld van verschil. Niet met gratuite beweringen die je niet koppelt aan daden."

Er zijn maar een 40-tal landen die de patenten willen opheffen. Het debat daarover is met de schenking van 1 miljard gratis dosissen van tafel geveegd.

Stefaan Van Bastelaere, Enabel

"Wij willen met Enabel meer structureel denken, aan de kar trekken van oplossingen", zegt Van Bastelaere. "Nu gaat het vooral telkens in één richting, het sturen van vaccins naar armere landen. Dat moet eens stoppen. We willen die landen vroeg of laat in de situatie krijgen waarbij ze het zelf gaan doen. Dat er bijvoorbeeld productiehubs komen in Afrika, en waarbij je toekijkt dat aan de randvoorwaarden voldaan wordt. We moeten overgaan naar een situatie waarin ze hun eigen boontjes kunnen doppen, zeg maar."

Réginald Moreels: "Vaccinatiebereidheid is niet zo groot"

Topdokter Réginald Moreels werkt als humanitair chirurg geregeld lange periodes in Congo en is pas terug van opdrachten in Beni en Kinshasa. "Er wordt gevaccineerd, maar vrij weinig", zegt hij. "Het grootste probleem dat ik in Kinshasa ervaren heb, is dat de bereidheid om zich te laten vaccineren er niet is. Dat komt enerzijds doordat het nieuws over de bijwerkingen van bijvoorbeeld AstraZeneca ook hier de vaccinatie in twijfel heeft doen trekken. Anderszijds zeggen mensen: het virus heeft hier niet zo'n ongelofelijke schade aangericht als in de rijkere landen, is het wel de moeite om je te laten vaccineren?"

Beluister hier het volledige gesprek in "De ochtend", het artikel gaat daaronder voort:

Copyright 2020 The Associated Press. All rights reserved.

De donatie van 1 miljard vaccins zal een goede proef zijn, zegt Moreels. "Het belangrijkste volgens mij is het opzetten van een goede campagne om de mensen te informeren en te sensibiliseren, uitleggen waarom het belangrijk is om te vaccineren. Dat kan op allerlei mogelijke manieren, ook via sociale media, dat heeft een impact. Ik sprak ook de minister van Volksgezondheid en gaf aan dat het heel belangrijk is dat mensen als de president of de kardinaal zich publiekelijk laten vaccineren. Mensen luisteren naar hun leiders en als een leider zoiets toont, dan gaat dat vlotter."

Het virus lijkt minder toe te slaan bij de middenklasse en de armere klassen. Ze noemen het hier soms de VIP-disease, een ziekte voor belangrijke personen, de rijkere klassen.

Réginald Moreels

Bij een coronavaccin denkt Moreels meer aan een vaccin waar maar 1 dosis van nodig is, zoals het Janssen-vaccin van Johnson & Johnson, "maar dat is hier nog niet erkend. Ze lijken meer te wachten op het Russische Sputnik V-vaccin of het Chinese vaccin. Waarom weet ik niet, misschien spelen daar ook diplomatieke belangen mee." Een vaccin met twee dosissen, zoals Pfizer/BioNTech en AstraZeneca, dat is "een enorme handicap, zeker in een land waar een zekere argwaan bestaat tegenover vaccinatie. Dan moet je mensen meerdere keren oproepen en sensibiliseren."

Positief is dat ernstige ademhalingscomplicaties en bloedproblemen bij COVID-19 bij de meeste mensen die ziek worden, afwezig blijven, zegt Moreels. "Het virus lijkt minder toe te slaan bij de middenklasse en de armere klassen", zegt hij. "Ze noemen het hier soms de VIP-disease, een ziekte voor belangrijke personen, de rijkere klassen. Als uitleg hoor je dan dat die meer binnen zijn en zich in slecht geventileerde ruimtes bevinden, waar het virus zich makkelijker kan verspreiden dan bij mensen die meer buiten leven."

Bekijk de reportage uit Terzake over het vaccinatieprogramma in Senegal en lees hieronder verder: 

Videospeler inladen...

Coronacijfers stijgen in Afrika

Intussen heeft de Wereldgezondheidsorganisatie (WHO) haar bezorgdheid geuit over de stijgende coronacijfers in Afrika. Er zijn zo’n 88.000 besmettingen in een week tijd bijgekomen, dat is een stijging van ongeveer 19 procent . Vooral in landen als Congo, Oeganda en Zuid-Afrika is er opnieuw een sterke stijging te merken.

Volgens WHO-dokter Thierno Blade baren de verschillende varianten, waaronder de Delta-variant (de Indiase variant), de organisatie zorgen. Slechts twee procent van de Afrikaanse bevolking heeft een eerste vaccindosis ontvangen, er is dus nog een lange weg te gaan om op dit continent het coronavirus onder controle te krijgen. 

Bekijk de video over de labo's in Senegal waar men zelf coronavaccins zou kunnen produceren. 

Videospeler inladen...

Meest gelezen