Foto ter illustratie.

Justitieminister Van Quickenborne wil 800 nieuwe magistraten en assistenten aanwerven, maar gaat hij die wel vinden?

Minister van Justitie Vincent Van Quickenborne (Open VLD) gaat de komende jaren maar liefst 800 vacatures uitschrijven binnen de parketten en rechtbanken. Hij wil zo 100 nieuwe magistraten en enkele honderden ondersteunende werknemers aanwerven. Maar gaat hij die wel vinden? Want justitie had de afgelopen jaren net moeite om alle plekken ingevuld te krijgen. 

Minister van Justitie Vincent Van Quickenborne (Open VLD) gaat de komende jaren maar liefst 1.400 vacatures uitschrijven binnen justitie. Het grootste deel daarvan - 827 - komt er voor de rechtbanken en parketten. Van Quickenborne wil 100 nieuwe magistraten en enkele honderden ondersteunende werknemers (zoals griffiers) aanwerven. Ook in de gevangenissen komen er ongeveer 200 vacatures. Dat heeft de justitieminister aangekondigd op een gezamenlijke persconferentie van de verschillende diensten van justitie. "We hebben de ambitie om justitie de komende jaren een nieuwe start te geven", klinkt het. "We kiezen voor een historische investering. (...) en willen justitie sneller, menselijker en straffer maken. Dit is een transformatie die een heel decennium in beslag zal nemen."

Die nieuwe personeelsleden wil Van Quickenborne inzetten op verschillende domeinen. Zo wil hij bijvoorbeeld de verkeersveiligheid verhogen door flitscamera's en trajectcontroles voortdurend actief te maken, tolerantie­marges voor boetes worden afgeschaft. "In Brussel bijvoorbeeld wordt nu pas vanaf 47 kilometer per uur geflitst in een zone 30, dat zal niet meer mogen." Alleen een kleine marge om technische fouten op te vangen, blijft nog mogelijk. "Om deze toename aan te kunnen worden de verkeersparketten en politierechtbanken versterkt." Tegen eind volgend jaar moeten er alleen al daarvoor 70 extra mensen ingeschakeld worden. 

In totaal krijgt Justitie er tegen 2024 bijna een half miljard euro aan extra middelen bij. Bekijk in deze reportage het voorstel van van Quickenborne en de reactie van de magistraten: (lees eronder verder)

Videospeler inladen...

Een ander punt dat de minister wil aanpakken, zijn de korte straffen die nu niet uitgevoerd worden. Wie nu een straf tot 6 maanden krijgt, moet in de praktijk niet naar de gevangenis. Mensen die tot een straf tussen 6 maanden en 3 jaar veroordeeld worden, krijgen bijna automatisch een enkelband, om die straf thuis uit te zitten. Vanaf 1 december 2021 zullen al die veroordeelden onder de bevoegdheid van de strafuitvoeringsrechter vallen. Dat lag al langer vast - het had zelfs al lang een feit moeten zijn. Volgens de minister betekent het dat er wellicht 400 tot 600 extra gevangenen zullen zijn, bovenop de ongeveer 10.500 gedetineerden die ons land nu telt. Om daar plaats voor te creëren, wordt er met verschillende steden onderhandeld over de oprichting van kleine detentiehuizen, waar mensen hun straf kunnen uitzitten.

Gezocht: magistraat

Justitie werkt te traag, krijg je wel eens te horen. En ook in het regeerakkoord staat dat "straffeloosheid moet worden aangepakt". De aangekondigde nieuwe magistraten en hun ondersteunend personeel moeten daar nu bij gaan helpen.  Nu, vacatures uitschrijven is één ding, maar dan blijft de vraag ... krijgt justitie die plekken wel ingevuld? Het meest recente jaarrapport van de Hoge Raad voor Justitie (van 2019) stemt niet erg hoopvol. Door de vergrijzing is justitie elk jaar op zoek naar nieuwe magistraten,  maar het rapport toont aan dat justitie de afgelopen jaren zelfs niet alle vacatures ingevuld kreeg

Hoe komt dat? Waarom wil niemand magistraat worden? De Hoge Raad deed een rondvraag en daaruit bleek dat jonge juristen onder andere worden afgeschrikt door het moeilijke examen voor de magistratuur. Ook de werkomstandigheden schrikken af, wijzend op de soms gebrekkige fysieke en digitale infrastructuur waar sommige parketten en rechtbanken in moeten werken. En die infrastructuur staat soms in schril contrast met de voorzieningen binnen advocatenkantoren, die daardoor aantrekkelijker worden.

Een laatste persbericht van de Hoge Raad liet verstaan dat het aantal inschrijvingen voor het examen wel gestegen was afgelopen jaar, maar ook het jaarrapport van 2020 (dat er binnen enkele weken zou aankomen) schuift opnieuw het pijnpunt van de aantrekkelijkheid naar voren. Wat minister Van Quickenborne wil doen om het beroep van magistraat ook aantrekkelijker te maken - en dus zijn vacatures zeker ingevuld te krijgen - is niet helemaal duidelijk. 

Drugs, conflict en geïnterneerden

Van Quickenborne werd op de persconferentie vanmorgen geflankeerd door onder andere de topmagistraten van het Openbaar Ministerie, het college van hoven en rechtbanken en het Hof van Cassatie. Ook de vertegenwoordiging van de FOD Justitie was aanwezig. 

Zowat heel justitie was dus op de persconferentie vertegenwoordigd. En da's niet toevallig. Want Van Quickenborne nam ook uitgebreid de tijd om een oplijsting te maken van andere investeringen (buiten de 827 vacatures) binnen justitie, waarvan hij er sommige al had aangekondigd.

Welke andere investeringen komen er zoal?

  • Er komt een drugsbehandelingskamer in elk arrondissement. Da's een kamer waarin drugsverslaafden die kleine feiten (zoals diefstal) plegen een persoonlijk traject krijgen van de rechter. Als ze afkicken, kunnen ze strafvermindering krijgen. Van Quickenborne kondigde vorige week nog maar aan dat hij er 4,6 miljoen euro voor zal vrijmaken de komende jaren. "Elke rechtbank die zo'n kamer wil opstarten kan rekenen op een extra magistraat en griffier", liet de minister toen optekenen.
  • Er komen cursussen conflict- en agressiebeheersing in alle gevangenissen, zo kondigde de minister half februari aan. In vier gevangenissen worden zo'n cursussen aangeboden, maar de minister kondigde half februari aan dat hij het budget daarvoor zou optrekken.
  • Er komen 50 extra zorgverleners voor geïnterneerden in gevangenissen. In ons land zijn enkele honderden geïnterneerden opgesloten in gewone gevangenissen, uit plaatsgebrek in gesloten psychiatrische instellingen. De regering maakte 2,5 miljoen euro vrij om de zorgteams in de gevangenissen met geïnterneerden uit te bereiden met zo'n 50 mensen.
  • Er komt extra personeel in de strijd tegen cybercriminaliteit. Eind april liet Van Quickenborne bij "De Inspecteur" op Radio 2 verstaan dat hij er in de strijd tegen cybercriminaliteit (zoals phishing) 33 mensen worden aangeworven. "Tegelijkertijd komen er ook bij de gespecialiseerde politie 125 mensen IT-profielen bij", aldus Van Quickenborne toen.
  • Het aantal Zorgcentra voor Seksueel Geweld wordt uigebereid, van 3 naar 10.
  • Justitie wordt toegankelijker voor iedereen. De inkomensgrenzen om beroep te doen op een pro-deoadvocaat zullen verhogen. 
  • Er komt ook een verdubbeling van het personeel bij Staatsveiligheid. Nog maar vorige week kondigde de minister aan dat er nu zo'n 500 mensen werken bij Staatsveiligheid, en dat het er tegen eind 2024 1.000 moeten zijn. Hij maakte ook 7 miljoen vrij voor de ICT-diensten van Staatsveiligheid.
  • Er komen ook nieuwe laptops voor het personeel bij justitie. Eind april werden alvast 3.500 nieuwe laptops geleverd aan het Justitiepaleis in Brussel, en er komen er nog meer. De gebrekkige digitale infrastructuur binnen justitie is een oud zeer, de regering maakt er de komende jaren 100 miljoen euro extra voor vrij. Tegen eind volgend jaar moeten er al 18.000 nieuwe laptops geleverd zijn. Ook aan de digitale databanken en de digitale dossiers wordt (verder) gewerkt. Met de digitale transformatie hoopt Van Quickenborne ook te besparen, op bijvoorbeeld papier. Dat zou 10 miljoen euro per jaar moeten opleveren. 
  • Er wordt alvast ook extra geïnvesteerd in de Brusselse justitie, voor het proces rond de aanslagen van 22 maart 2016. Er wordt 5,9 miljoen euro extra vrijgemaakt om dat proces in goede banen te leiden, het geld gaat naar de aanwerving van enkele tientallen werknemers.

Hoe wordt dat betaald?

Bovengenoemde investeringen vallen grotendeels binnen de 500 miljoen euro die justitie deze legislatuur extra - bovenop de 2 miljard - kreeg toebedeeld. Ook komt er 137 miljoen euro uit het Europees Relancefonds bovenop. Om dat geld goed te besteden, deed het kabinet-Van Quickenborne een rondvraag binnen de diensten van justitie, en nu is dus duidelijkheid over waar het geld precies naartoe gaat.

De 500 miljoen wordt uitgesplitst over een jaarlijkse verhoging Zo gaat er dit jaar 125 miljoen euro naar personeels- en werkingsmiddelen en verhoogt dat de komende jaren tot 250 miljoen in 2024. Dat geld wordt besteed aan bovengenoemde projecten. Veelal gaat het dus om personeel, maar er is ook geld voor laptops, en ook voor bijvoorbeeld nieuwe uniformen van cipiers.

Meest gelezen