Archiefbeeld louter ter illustratie.

Plaatstekort in heel wat scholen voor buitengewoon onderwijs: "Kinderen dreigen gewoon thuis te moeten zitten"

Op verschillende plaatsen in Vlaanderen is er een nijpend tekort aan plaatsen voor volgend schooljaar voor kinderen in het buitengewoon onderwijs. Vooral in de stad Antwerpen is de druk erg hoog, maar het probleem dijt ook uit naar de omliggende provincies. "Je kunt het buitengewoon onderwijs niet stiefmoederlijk blijven behandelen."

In Het SAS, een Antwerpse school voor buitengewoon basisonderwijs, staan nu maar liefst 68 kleuters en 51 lagere schoolkinderen met een mentale beperking (type 2) op de wachtlijst voor volgend schooljaar. Ook voor kinderen met een motorische beperking (type 4) dreigen tekorten.

En Het SAS is lang geen uitzondering in Antwerpen, waar er door het digitale aanmeldsysteem heel concrete cijfers zijn. In totaal zoeken 418 kinderen nog een plekje in het Antwerpse buitengewoon basisonderwijs. Het gaat vooral over kinderen met een mentale beperking, met een autismespectrumstoornis of met gedragsproblemen.

Het Antwerpse probleem klinkt herkenbaar bij de Centra voor Leerlingenbegeleiding (CLB's). Zeker dit jaar is het in verschillende delen van Vlaanderen opvallend uitgesproken. "In de provincie Antwerpen is het probleem het grootst en daarvoor zijn ook cijfers beschikbaar", zegt Tine Gheysen van Vrij CLB Netwerk, de ondersteunende dienst voor de vrije CLB's. "Maar ook in Vlaams-Brabant, Oost-Vlaanderen en Limburg merken we dat de problemen groter zijn dan andere jaren."

"Terzake" ging langs bij een school voor buitengewoon onderwijs in Antwerpen, waar ze kampen met enorme wachtlijsten. Bekijk hieronder de reportage: 

Videospeler inladen...

We hebben de indruk dat er een grotere druk is van scholen om leerlingen door te verwijzen naar het buitengewoon onderwijs

Tine Gheysen van Vrij CLB Netwerk

Wat er met die kinderen op de wachtlijst gebeurt? "Die dreigen volgend schooljaar thuis te moeten zitten", weet Hilde Joossens, codirecteur van Het SAS. "Een aantal van hen kunnen kiezen voor 4 uur per week onderwijs aan huis. Anderen proberen dagopvang te vinden, maar ook dat werkt met wachtlijsten."

Terugslageffect?

Gheysen ziet verschillende mogelijke verklaringen voor de tekorten. De zware druk van de coronacrisis zou een rol kunnen spelen. "We hebben de indruk dat er een grotere druk is van scholen om leerlingen door te verwijzen naar het buitengewoon onderwijs", vertelt Gheysen. "Wat leerkrachten en scholen extra moeten doen voor kinderen met een beperking, bovenop wat er moet gebeuren voor corona, is vermoedelijk soms de druppel die de emmer doet overlopen." 

Een tweede mogelijke verklaring zou een soort terugslageffect kunnen zijn na de eerste jaren van het Vlaamse M-decreet, dat bepaalde dat leerlingen met een beperking zoveel mogelijk kansen in het gewone onderwijs moeten krijgen. 

"Bij de start van het M-decreet is er bij scholen en CLB's wat terughoudendheid geweest om tot een verslag te komen dat toegang geeft tot het buitengewoon onderwijs", ziet Gheysen. "Daardoor zagen we eerst in de cijfers een daling van het aantal leerlingen dat instapte in het buitengewoon onderwijs. Mogelijk krijgen we nu toch wat een inhaalbeweging van leerlingen die in gewone onderwijs gebleven zijn, maar bij wie het toch niet blijkt te lukken, waardoor ze alsnog de stap zetten."

Flessenhals

Daar komt nog eens bovenop dat er voor kinderen met een verstandelijke beperking bij de overgang van het buitengewoon secundair onderwijs (BUSO) naar meerderjarigenzorg wachtlijsten zijn. Daardoor blijven die kinderen soms nog als twintiger in het BUSO hangen en ontstaat daar een flessenhals die zich overal laat voelen.

"Dat zorgt er natuurlijk voor dat er minder plek is voor andere kinderen om in te stromen", zegt Gheysen. "Dat begin je nu zelfs al te voelen in het lager onderwijs, waardoor ze ook daar kinderen soms al 1 of 2 jaar verlenging moeten geven, omdat er geen plek is in het buitengewoon secundair onderwijs."

Meer steun

Wat moet er nu gebeuren? "In eerste instantie moeten we blijven inzetten op het belang van die inclusieve trajecten in het gewone onderwijs", vindt Gheysen. "We moeten scholen handvatten geven en blijven pleiten om leerlingen daar een kans te geven met de ondersteuning die daar voorzien is. Misschien moet voor bepaalde groepen meer steun voorzien worden, om die druk op buitengewoon onderwijs te verlichten."

Door een onderfinanciering die al jaren aan de gang is, kunnen onze kinderen niet het nodige onderwijs op maat krijgen

Hilde Joossens, codirecteur van de school voor buitengewoon basisonderwijs Het SAS in Antwerpen

Een andere piste is natuurlijk om het buitengewoon onderwijs opnieuw uit te breiden. "Maar dan gaan we weer weg van het hele inclusieverhaal", maakt Gheysen zich de bedenking. "Dat lijkt me niet voor alle doelgroepen de beste manier van werken."

Hilde Joossens ziet dat toch enigszins anders. Zij hamert erop dat het buitengewoon onderwijs al jaren te weinig centen krijgt, waardoor de problemen alleen maar groter worden. "Je kunt het buitengewoon onderwijs niet stiefmoederlijk blijven behandelen ten opzichte van het gewoon onderwijs. Dit zijn allemaal kinderen die recht op onderwijs hebben. Door een onderfinanciering die al jaren aan de gang is, kunnen onze kinderen niet het nodige onderwijs op maat krijgen. De kinderen zijn er, nu staat het zwart op wit: zorg ook voor hen."

Antwerps schepen van onderwijs Jinnih Beels (Vooruit) reageerde vanavond in "Terzake", bekijk hieronder het gesprek: 

Videospeler inladen...

Meest gelezen