Kankerscreening in coronatijd: "Iets minder kankers opgespoord, maar inhaalbeweging is aan de gang"

Je laten testen op borst-, baarmoederhals- of darmkanker is al bij al nog goed verlopen in het coronajaar 2020, blijkt uit gegevens van het Centrum voor Kankeropsporing. De meeste mensen hebben zich niet laten afschrikken en zijn ingegaan op hun uitnodiging. 

Elk jaar krijgen meer dan 1,6 miljoen mensen in Vlaanderen een uitnodiging om zich preventief en gratis te laten onderzoeken op borst-, dikkedarm- of baarmoederhalskanker, de zogenaamde bevolkingsonderzoeken, met respectievelijk een mammografie, een stoelgangstaal en een vaginaal uitstrijkje. Door de coronalockdown lagen die tests twee tot drie maanden stil in het voorjaar van 2020. Wat is daarvan het effect geweest? Is de achterstand ingelopen? Bleven de mensen weg van de tests? En zijn er hierdoor kankers niet of te laat ontdekt? Het Centrum voor Kankeropsporing (CvKO) heeft cijfers verzameld. 

Wat het aantal uitnodigingen betreft was er weinig verschil. 94 en 98 procent van de mensen die in aanmerking komen voor respectievelijk baarmoederhals- en dikkedarmkankeronderzoek zijn effectief uitgenodigd. Voor de borstkankeropsporing lag het percentage wat lager: 88 procent. Dat heeft met het specifieke onderzoek te maken en het coronaveilig laten verlopen van een mammografie. Meer dan 44.000 vrouwen hebben hun mammografie pas begin dit jaar gekregen in plaats van vorig jaar. 

Zelfs in een heftig jaar zijn mensen bezig met gezond te zijn en gezond te blijven

Ook met de bereidheid om zich te laten testen zat het snor. “Dat was nochtans een bezorgdheid,” zegt dokter Patrick Martens van het CvKO. “De campagnes om mensen aan te moedigen zich ondanks corona toch te laten onderzoeken hebben wel gewerkt.” Wat borstkanker betreft was er 1 procent minder respons binnen de 40 dagen na de uitnodiging, voor dikkedarmkanker 3 procent. 

"Blijkbaar hebben mensen er wel vertrouwen in dat alles veilig verloopt," zegt Patrick Martens. “En dat het nuttig blijft om aan preventie en vroegtijdige opsporing te doen. Dat is het voornaamste: dat mensen ondanks een heftig jaar toch nog bezig zijn met gezond te zijn en te blijven, ook na Covid-19.”

We sporen heel kleine kankers op, daarbij heb je wel even de tijd

Kan het kwaad om een onderzoek enkele maanden uit te stellen? Patrick Martens: “Onderzoek wijst uit dat het effect beperkt is. Bij een uitstel van minder dan zes maanden is er weinig effect in het stadium van de kanker dat wordt opgemerkt.  We sporen heel kleine kankers op, die nog niet zo snel groeien als de grote. Daarom heb je wel even tijd. Het blijft zeker de moeite om deel te nemen aan de onderzoeken." 

Minder kankerdiagnoses, maar een inhaalbeweging bezig

Zijn er kankergevallen ontsnapt aan de medische controle, omdat de screening wat vertraging opliep? Volgens de (federale) Stichting Kankerregister zijn er in 2020 inderdaad 3 procent minder borstkankerdiagnoses gesteld en 9 procent minder dikkedarmkankers opgespoord. 

Patrick Martens van het Vlaamse CvKO nuanceert dat wat, omdat een aantal diagnoses nog niet vervat zit in de cijfers. Die zullen wellicht pas dit jaar worden genoteerd. “Ja, er worden wat minder kankers opgespoord, maar er is een inhaalbeweging aan de gang. Het bevolkingsonderzoek heeft de corona-epidemie en dit vreselijke jaar voor de zorg al bij al goed doorstaan.”

Meest gelezen