Afrika vaccinatie Oeganda
Copyright 2021 The Associated Press. All rights reserved.

Van een VIP-ziekte naar een grotere verspreiding? Onrust over coronasituatie in Afrika neemt toe

In een week tijd is het aantal coronabesmettingen in Afrika gemiddeld met de helft gestegen. In sommige landen zoals Congo, Zuid-Soedan en Zimbabwe zijn de cijfers zelfs verdubbeld. De Wereldgezondheidsorganisatie is erg ongerust en zegt dat de vaccins die voor volgend jaar zijn beloofd veel te laat zullen komen voor wie nu gevaar loopt, ziek wordt of sterft.

De Wereldgezondheidsorganisatie trekt aan de alarmbel over de covidsituatie in heel het Afrikaanse continent. Daar zijn nu meer dan 5 miljoen besmettingen geteld. Maar dat absolute cijfer is een onderschatting en op zich niet relevant, zegt de WHO. Het aantal besmettingen groeit met de week en ook het aantal doden neemt toe, met 15 tot 30 procent. Dat kan verschillende oorzaken hebben, zegt de WHO: het winterseizoen in zuidelijk Afrika, waardoor meer mensen binnen blijven, de nieuwe varianten en de coronamoeheid. (lees verder onder situatieschets)

Case study Kinshasa

De voorbije twee golven was het plaatje in Afrika erg verscheiden en vielen er in absolute cijfers weinig doden. Vooral de elite werd getroffen. Professor volksgezondheid van de Universiteit Antwerpen en het Tropisch Instituut Wim Van Damme volgt de crisis al maanden op de voet in de Congolese hoofdstad Kinshasa. Daar zijn enkele weken geleden de eerste mensen besmet geraakt met de deltavariant of Indiase variant. 

"Het ging om Indiase handelaars, die men eerst nog heeft proberen te isoleren. Maar nu lijkt het virus zich steeds meer te verspreiden, en dat zien we ook in andere Afrikaanse landen", zegt hij. 

Van Damme is erg ongerust omdat de ziekenhuizen vol geraken met zieken die zuurstof nodig hebben." De ziekenhuizen hebben al ernstige problemen. De covidafdelingen liggen al volledig vol, waardoor mensen ook worden overgebracht naar de algemene afdelingen, waar de voorzieningen zeker onvoldoende zijn en er te weinig zuurstof is. "

Videospeler inladen...

Van VIP-ziekte naar grotere verspreiding?

In het Sint-Jozefsziekenhuis in Limete kwamen er eind mei elke dag 3 of 4 covidpatiënten binnen, nu zijn er dat een twintigtal per dag. 

Tot nog toe is vooral de elite getroffen, zegt professor Wim Van Damme. Het zijn -  precies door hun rijke leven - risicopatiënten, die vaker lijden aan zwaarlijvigheid en suikerziekte, leven in gebouwen met airco en minder geïnfecteerd raken door micro-organismen zoals bacteriën en malaria dan de armere bevolking. In Kinshasa alleen al zijn al 20 parlementsleden en 40 professoren overleden aan covid. 

"De armere en jonge bevolking heeft op een of andere manier een graad van immuniteit opgebouwd waardoor ze minder vatbaar was voor de verschijnselen van covid. Maar de vrees is dat ze ditmaal niet zal bestand zijn tegen deze gevaarlijker deltavariant", zegt professor Van Damme. (lees verder onder video)

Videospeler inladen...

Wantrouwen en weinig vaccins

De Congolese regering heeft onlangs een aantal maatregelen genomen, zoals een avondklok en minder volk in de kerken. Maar dat is volgens professor Van Damme onvoldoende. "De minibusjes zitten vol, de mensen dragen vaak geen mondmasker en de religieuze bijeenkomsten gaan nog altijd door met veel aanwezigen." 

Bovendien is er een groot wantrouwen tegen de vaccins. Er zijn nog maar 30.000 mensen gevaccineerd, terwijl er 1.300.000 vaccins van Astra Zeneca niet zijn gebruikt en weggegeven aan andere landen. "Er is weinig bereidheid om zich te laten vaccineren. De Congolezen hebben allerlei fake news verzameld over de vaccins en ook zijn er geen toonaangevende Congolezen die zich laten vaccineren, ook de president niet. "

De minibusjes zitten vol, de mensen dragen vaak geen mondmasker en de religieuze bijeenkomsten gaan nog altijd door met veel aanwezigen

Wim Van Damme

Maar de opmerking van de Wereldgezondheidsorganisatie over het gebrek aan vaccins, geldt ook voor Congo en maakt dat dit land, net als een aantal andere landen, in een "catch-22" zit. "Als de president nu zou oproepen om je massaal  te laten vaccineren, maar er zijn maar 300.000 vaccins voor 100 miljoen inwoners, dan kan zelfs de grootste bewustmakingscampagne nooit lukken." De regering heeft volgens Van Damme wel strategisch ingezet op de vaccinatie van de elite en risicopatiënten in de grootste steden. Maar zelfs daar was er weinig vaccinatiebereidheid. 

Te weinig en te laat

Ook voor Afrika in zijn geheel is er veel ongerustheid. De Wereldgezondheidsorganisatie ziet enkele goede voorbeelden, zoals Angola en Rwanda. Zeven landen hebben al hun geschonken vaccins gebruikt, en zeven andere 80 procent ervan. Maar WHO-baas Tedros blijft erop hameren dat het gebaar vanuit het noorden moet komen. Het belangrijkste signaal vandaag is volgens hem dat een kwetsbare bevolking voor een groot gezondheidsrisico staat terwijl nog geen twee procent is gevaccineerd. Zijn conclusie is duidelijk: te weinig en te laat. 

Vaccins die volgend jaar worden gegeven komen veel te laat voor wie vandaag aan het sterven is, besmet wordt of een risico loopt
Dokter Tedros Ghebreyesus, Hoofd Wereldgezondheidsorganisatie
AFP or licensors

Meest gelezen