Videospeler inladen...

De Wever (N-VA) over PFOS-dossier: "Enige fout is dat er geen grote publiekscommunicatie is gekomen" 

Volgens de Antwerpse burgemeester Bart De Wever (N-VA) is er een fout gemaakt door geen grote communicatie op te zetten over de PFOS-vervuiling. Dat heeft hij gezegd in "De zevende dag". Maar hij stelde ook dat het lang het idee was dat PFOS geen gevolgen inhield voor de mens, en er dus ook geen urgentie was om te communiceren naar de bevolking. De Wever liet ook verstaan dat hij een mail met maatregelen voor mensen die in zones van PFOS-vervuiling wonen, niet heeft gekregen. Die mail (van 2017) zou van toxicoloog Jan Tytgat gekomen zijn. 

Het probleem van PFOS gaat al terug tot in 2004, redeneert De Wever in "De zevende dag". Het probleem van de PFOS-vervuiling was dus al twee decennia gekend. Alleen: de urgentie was er niet, want PFOS werd niet gezien als een gevaar voor de mens, zo stelt hij. "De inzichten zijn verscherpt", aldus De Wever. "Tot 2017 hoorden we altijd dat er geen gevaar was voor de mens (...) In september 2020 zijn de normen pas verstrengd."

De enige grote fout? Er had publiekscommunicatie moeten komen

Bart De Wever (N-VA)

De afgelopen dagen werden in gebieden met (mogelijke) PFOS-vervuiling maatregelen afgekondigd, maar hadden die niet vroeger moeten komen? "Het rapport van toxicoloog Tytgat uit 2017 is overgemaakt aan het stuurcomité van Oosterweel, en bevestigde ook dat in bewoond gebied in Antwerpen de saneringsnorm niet overschreden werd", onderstreept De Wever nog eens.

Maar daarna stuurt de toxicoloog op een vraag nog een verduidelijkende mail met enkele adviserende maatregelen, zoals het niet eten van groenten of eieren van eigen kweek, zegt De Wever. "Het is pijnlijk, maar ik heb die mail nooit gekregen, en daar is het dood gevallen. Ik was net voor communiceren. Die mail is dan doorgeklikt van Lantis naar OVAM. De parlementaire onderzoekscommissie moet nu uitwijzen wat daar is misgelopen."

Bekijk hier het gesprek met De Wever in "De zevende dag" en lees daaronder verder:

Videospeler inladen...

"Ik stel niemand in vraag"

De mail waar De Wever het over heeft, zou wel naar de afvalstoffenmaatschappij OVAM gestuurd zijn. Vorige week kwam naar buiten dat een persbericht (van 2017) van OVAM over de PFOS-vervuiling nooit werd uitgestuurd. OVAM-topvrouw Henny De Baets liet gisterenavond via haar advocaat weten dat het gebrek aan communicatie een "ministeriële beslissing was". Welke minister de communicatie dan "tegenhield", wilde de topvrouw niet zeggen. 

Ook De Wever gaat daar niet op in. "Ik weet daar niets van, ik ben hier niet gekomen om mensen onder de bus te gooien (...) Ik stel niks of niemand in vraag. Er werd van uitgegaan dat er geen gevolgen waren voor de mens, dat is een totaal andere urgentie." Op de vraag of De Wever zelf niet sneller had kunnen handelen, antwoordt hij (later in het gesprek) opnieuw dat de urgentie er lang niet was. "Het strengere normenkader is er pas gekomen in september 2020, en nergens in Antwerpen overschrijden we de saneringsnorm", benadrukte hij.

Er is te weinig juridische positie opgebouwd tegen 3M

Bart De Wever (N-VA)

De CEO van Lantis - de bouwheer van de Oosterweel-werken - liet eerder verstaan dat ze over PFOS "nooit verstoppertje hadden gespeeld" en dat ze de politiek wel degelijk hadden ingelicht over de verontreiniging. Volgens De Wever valt Lantis ook niets te verwijten "Oosterweel is de "good guy" in dit verhaal en heeft de problemen net naar boven gebracht."

Drie vragen

De enige grote fout die gemaakt is in het dossier, is volgens De Wever dat er toch geen communicatie gekomen is. "Men had een enorme publiekscommunicatie moeten opzetten, maar het bewustzijn was er niet om de eenvoudige reden dat we hoorden dat er geen gevolgen waren voor de mens. Als Leefmilieu dat zegt, wie zijn wij dan om iets anders te zeggen?" Geen urgentie toen dus, maar had die er ondertussen toch al niet sneller moeten zijn? Dat moet de parlementaire onderzoekscommissie nu gaan uitwijzen. 

Volgens De Wever moeten in die commissie drie vragen worden beantwoord. "Ten eerste, zijn we niet te makkelijk geweest richting 3M? Ik denk het wel, er is geen juridische positie opgebouwd (...) Ten tweede, volgt men wel voldoende voortschrijdend wetenschappelijk inzicht op, of is dat hier te langzaam gebeurd? Is OVAM te weinig pro-actief geweest? En ten derde, waarom is er vanuit de koker van Leefmilieu geen informatie gegaan naar Zorg en Gezondheid?"

Oosterweel is de "good guy" in dit verhaal

Bart De Wever (N-VA)

De Wever (van N-VA) haalde in het gesprek ook uit naar de burgemeester van Zwijndrecht (van Groen). "Zwijndrecht was wel op de hoogte, het woord PFOS stond 56 keer in de bouwaanvraag", stelde De Wever. Alleen was dus ook daar het idee dat er geen gevaar was voor de mens. Voor het feit dat Groen in Antwerpen een extra gemeenteraad bij elkaar roept, heeft hij geen begrip.

Groen reageert verontwaardigd op uitspraken De Wever

De partij Groen reageert in een persbericht verontwaardigd op de uitspraken van Bart De Wever in "De Zevende Dag" en noemt ze "een partijvoorzitter onwaardig". Groen wil met kracht uit de wereld helpen dat iedereen – ook de gemeente Zwijndrecht – op de hoogte was van de gezondheidsrisico’s en daarnaar had moeten handelen. 

Meer dan 1 miljoen burgers zijn getroffen door de PFOS-vervuiling. Deze mensen verdienen duidelijkheid en antwoorden, geen politieke spelletjes.

Meyrem Almaci, voorzitter Groen

Groen-voorzitter Meyrem Almaci: “Er zijn meer dan 1 miljoen burgers getroffen door de PFOS-vervuiling. Deze mensen verdienen duidelijkheid en antwoorden, geen politieke spelletjes. Met Groen staan we aan hun kant. De aanvallen op Groen zijn pure stemmingmakerij, en zijn er enkel om de aandacht af te leiden. Laat de onderzoekscommissie de onderste steen bovenhalen.”

Eigen metingen

De grote bezorgdheid was altijd grondwater en verspreiding via grondwater, zegt Groen.  Dat het ook in de toplaag van de bodem vol PFOS zit, heeft Zwijndrecht zélf moeten meten, hoewel het rapport Tytgat uit 2017 al wees op de gevaren van consumptie van groenten en eieren van eigen kweek. 

Wat de voltallige Vlaamse regering en het Antwerpse stadsbestuur dus al wist in 2017, heeft Zwijndrecht door eigen metingen zelf moeten ontdekken. Zodra dat bekend was, heeft het gemeentebestuur volgens de partij alle bevoegde instanties verwittigd, en is de bal aan het rollen gegaan.

Wat De Wever doet, is de geschiedenis herschrijven.

André Van de Vyver, burgemeester Zwijndrecht (Groen)

Zwijndrechts burgemeester André Van de Vyver (Groen): “Wat De Wever doet, is de geschiedenis herschrijven. Dit is zwart op wit traceerbaar, en ook toegelicht vorige week op de gemeenteraadscommissie. Pas in 2019 werd de gemeente Zwijndrecht gewezen op enig verspreidingsrisico in verband met grondwaterverontreiniging, evenwel zonder gevaar voor de volksgezondheid. Het college heeft dan ook niet nagelaten in haar advies voor de vergunning strengere voorwaarden op te leggen.”

Dat moeten blijken uit een advies van het schepencollege van Zwijndrecht dat al dateert van 5 november 2019. Daarin vroeg het om de verontreiniging  op de site van 3M en de mogelijke verspreiding buiten de werfzone in kaart te brengen, te onderzoeken en te monitoren. Gezien de techniciteit van het dossier, liet het schepencollege zijn advies afhangen van het gunstige advies van de VMM en departement Omgeving (AGOP), vermits zij zich specifiek over de normering van lozingswater uitspreken.

Burgemeester Van de Vijver: “De gemeente heeft dus niet, zoals De Wever beweert, gunstig geadviseerd. Zij heeft voorwaarden opgelegd over het verspreidingsrisico van verontreinigd grondwater, waarvan tot op dat moment door de Vlaamse administraties telkens werd verzekerd dat er geen risico voor de volksgezondheid was. Waarom de Vlaamse regering deze voorwaarden niet heeft meegenomen in de vergunning, is voor ons onbegrijpelijk. De volksgezondheid zou onze grootste bezorgdheid moeten zijn.”

Het PFOS-dossier in een notendop

In de bodem in een grote omgeving rond de 3M-fabriek in Zwijndrecht zitten enorm hoge concentraties van PFOS, ver boven de toegestane norm. PFOS is een chemische afvalstof die gevaarlijk kan zijn als je er langdurig aan blootgesteld wordt. De vervuiling werd blootgelegd bij de werken aan de Oosterweel-verbinding.

De vervuiling rond Zwijndrecht was al bekend, maar de kritiek is dat het te lang geduurd heeft voor de verschillende politieke niveaus zich realiseerden hoe groot het probleem was. Na politiek gekrakeel binnen de Vlaamse regering werd vorige week beslist om een parlementaire onderzoekscommissie op te starten. Die moet nu gaan onderzoeken waarom en bij wie de communicatie over het dossier stokte, en hoe het kan dat de bevolking niet was ingelicht over de vervuiling. 

In gebieden in de buurt van vervuilde zones werden de afgelopen dagen maatregelen genomen. Zo wordt mensen er afgeraden om zelfgekweekte groenten, eieren van eigen kippen en grondwater te gebruiken of te eten.

Meest gelezen