Voor de regeringsraad vanochtend overlegde premier Sanchez nog met zijn ministers.

Spaanse regering verleent officieel gratie aan opgesloten Catalaanse nationalistische leiders

De Spaanse regering heeft het plan van premier Pedro Sanchez om negen opgesloten Catalaanse leiders gratie te verlenen, nu ook formeel goedgekeurd. Die negen waren opgesloten wegens hun rol in de mislukte afscheuring van Catalonië van Spanje vier jaar geleden. Met de gratie hoopt Sanchez de spanningen te verminderen, maar hij loopt ook grote politieke risico's, want veel nationalistische Spanjaarden zijn boos wegens die gratie.

De sociaaldemocratische premier Sanchez had de maatregel gisteren aangekondigd. Vandaag heeft de Spaanse regering haar fiat gegeven. Koning Felipe VI moet het document nog tekenen en de gratie wordt effectief als ze in het staatsblad verschenen is. 

Wij hopen een nieuw tijdperk van dialoog te starten en nieuwe bruggen te bouwen
De Spaanse premier Pedro Sanchez

Het gaat niet om amnestie, maar gratie voor de negen opgesloten Catalaanse nationalistische leiders. De gratie is gedeeltelijk en voorwaardelijk, zo verduidelijkte premier Sanchez vanmiddag. Ze vervalt als de negen betrokkenen zware misdaden zouden begaan of opnieuw pogingen ondernemen om op illegale wijze Catalonië los te wrikken van Spanje. 

Ook mogen ze geen openbaar ambt bekleden voor de duur van hun veroordeling. Ze mogen wel intern binnen politieke partijen functies bekleden, zoals Oriol Junqueras die voorzitter is van de ERC, de grootste Catalaanse partij. Wel zei Sanchez dat de betrokkenen hun ideeën nog altijd mogen uiten en hij verwacht niet dat ze daarop terugkomen (op hun eis tot onafhankelijkheid).

De gratiemaatregel vereist niet dat deze mensen hun ideeën afzweren en wij verwachten dat ook niet

De Spaanse premier Pedro Sanchez

Die negen mensen zouden dus nu vrijkomen, maar er zijn nog wat struikelblokken. Zo wil Pablo Casado, de voorzitter van de conservatieve oppositiepartij Partido Popular, in beroep gaan tegen de gratie. Hij voelt zich als "doelwit van de Catalaanse nationalisten" betrokken partij. Of Casado dat recht heeft, is nog niet duidelijk.

Premier Sanchez hoopt op die manier de spanningen tussen Catalonië en de rest van Spanje te verminderen. Tegelijk staat hij onder druk van de Raad van Europa en van sommige lidstaten van de Europese Unie om de harde aanpak van de Catalaanse nationalisten af te zwakken. Premier Sanchez neemt wel een politiek risico met de gratie.

De negen Catalaanse politici waren allen betrokken bij het referendum over de onafhankelijkheid van Catalonië. Het gaat onder meer om Oriol Junqueras, voorzitter van de grootste Catalaanse partij ERC, maar ook om een gewezen Catalaans parlementsvoorzitter en leiders van onafhankelijkheidsbewegingen. Die zijn veroordeeld wegens opruiing, secessie en misbruik van publieke fondsen en kregen straffen van 9 tot 13 jaar. Dat lijkt nogal zwaar en in veel Europese landen was er dan ook zware kritiek op de Spaanse aanpak.

Gratie houdt politieke risico's in

In eigen land is de maatregel niet populair. Volgens de (weliswaar conservatief gerichte krant) El Mundo zou meer dan 60 procent van de Spanjaarden tegen gratie of amnestie voor de Catalaanse leiders zijn. De rechtse oppositie met de Partido Popular -die Spanje regeerde tijdens de Catalaanse crisis- en de extreemrechtse partij Vox verwijten Sanchez zwakte en eisen een harde aanpak van Catalonië. De voorbije dagen is ook tegen de beslissing betoogd. (Lees verder onder de foto).

Dit verraad kan niet worden vergeven, zijn (premier Sanchez) dagen zijn geteld

Isabel Diaz Ayuso, minister-president van de regio Madrid en topfiguur van Partido Popular
Sanchez hoopt met de gratie de spanningen binnen zijn land af te zwakken.
AFP or licensors

Ook bij de radicale Catalaanse nationalisten zelf moet Sanchez op niet veel begrip rekenen. Quim Torra, die eerder moest opstappen als minister-president van de autonome Catalaanse regering, spreekt over "propaganda". 

Zijn iets gematigdere opvolger Pere Aragonès verwelkomt de maatregel als een eerste stap naar een dialoog, maar dat is niet voldoende. Aragonès eist dat Sanchez de vervolging van alle betrokkenen staakt -ook die van Puigdemont- en hij blijft erbij dat er een nieuw referendum over onafhankelijkheid moet komen, zij het deze keer wel in onderling overleg en niet eenzijdig. Oriol Junqueras, leider van de links-nationalistische ERC (nu aan de macht in Catalonië) en zelf veroordeeld tot 13 jaar cel wegens poging tot secessie, staat nog altijd achter het idee van een onafhankelijk Catalonië, maar hij geeft nu wel toe dat het fout was om dat eenzijdig te proberen. 

Er is nog een ander aspect: Sanchez leidt een minderheidsregering met zijn sociaaldemocratische PSOE en de radicaal-linkse partij Podemos. Om op nationaal vlak te regeren, heeft hij de steun van regionale partijen in Spanje nodig, en een daarvan is de ERC van Junqueras, nu aan de macht in Catalonië.

Waarover ging het nu ook weer?

De grootste crisis sinds de overgang naar de democratie in Spanje brak in oktober 2017 uit toen de overheid van de autonome regio Catalonië een referendum over onafhankelijkheid organiseerde. Dat werd illegaal verklaard door de toenmalige conservatieve Spaanse regering en die stuurde daar de federale politie op af om hardhandig het referendum te verhinderen (wat slechts deels lukte).

Daarop werd de autonomie geschorst en bracht de regering in Madrid Catalonië tijdelijk onder haar bestuur. De leiders van de regio werden opgepakt en later veroordeeld wegens secessie. Minister-president Carles Puigdemont vluchtte naar ons land. De gratiemaatregel is overigens niet van toepassing op hem. In december 2017 werden nieuwe regionale verkiezingen georganiseerd, maar die leidden opnieuw tot een overwinning van de Catalaanse nationalisten. Enkele maanden later werd de autonomie hersteld, maar het wantrouwen bleef. Sinds Sanchez in Madrid de macht overnam, is het conflict wat minder scherp geworden. 

Catalonië -met Barcelona- is traditioneel een van de rijkste regio's van Spanje. Cultureel en taalkundig is het -net als de Balearen en de regio Valencia- verschillend van de rest van het land met een eigen levende taal, Catalaans of het verwante Valenciaans. Voor de gedwongen eenmaking in het begin van de 18e eeuw was Spanje overigens een dubbelmonarchie met de koninkrijken Castilië-Leon en Aragon (Catalonië, Aragon, Valencia, Mallorca) met vaak dezelfde koningen, maar met aparte wetten en parlementen.

Meest gelezen