Het 3D-model van het gebit van de mummie van Osirmose.

CT-scan levert bewijs: Oude Egyptenaren deden al aan kaakchirurgie

Onderzoekers van de Koninklijke Musea voor Kunst en Geschiedenis in Brussel hebben ontdekt dat de Oude Egyptenaren al aan kaakchirurgie deden. Dat blijkt uit een scan en een 3D-reconstructie van de bovenkaak van één van de mummies die in het museum worden bewaard. 

Eén van de medewerksters van de Koninklijke Musea voor Kunst en Geschiedenis in het Jubelpark werkt aan haar doctoraat. In het kader van haar werk onderzocht ze vijftien menselijke mummies en een aantal mummies van dieren met een CT-scan. Dat gebeurde 's nachts in de Universitaire Ziekenhuizen Saint-Luc in Woluwe, om niemand te storen. Tot eenieders verbazing bleek dat één van de mummies tandzorgen heeft gekregen en zelfs chirurgische ingrepen aan zijn bovenkaak heeft ondergaan.     

Nieuwe perspectieven

Bruno Verbergt, de directeur van het Jubelparkmuseum, is trots op de ontdekking. "Je kan Egyptische mummies maar beperkt onderzoeken. Als je de wikkels wegneemt, riskeer je dat de mummie verloren gaat. De mummies onderzoeken met een CT-scan levert heel nieuwe ontdekkingen op. Zoals bij deze man bijvoorbeeld. Hij was wellicht portier van een tempel en door die status had hij blijkbaar ook recht op tandheelkundige zorg."

Directeur van het Jubelparkmuseum Bruno Verbergt met het 3D-model voor de mummie.

Gaten in de kaak die geen natuurlijke oorsprong hebben

De mummie waar het om gaat is die van Osirmose, een hoogwaardigheidsbekleder - de portier van de tempel van Re - die leefde tijdens de 25e dynastie, zo'n 2.700 jaar geleden. 

De onderzoekers zagen op de beelden van de scan dat de mummie sporen vertoonde van een tandheelkundige ingreep met een chirurgisch instrument. Daarop hebben ze op basis van de scans een 3D-reconstructie gemaakt van het gebit van de man. 

In de bovenkaak zaten sporen van de extractie van de wortel van een tand en van het openen van een wonde in het been. 

"Er waren geïnfecteerde wonden door problemen met de tanden die doorgedrongen waren in het been en normaal vormt dat ovale of afgeronde gaten", zei professor Raphaël Olszewski van de afdeling mondheelkunde en maxillofaciale - van de kaak en het gezicht - chirurgie van Saint-Luc.  "We vonden ook twee verwondingen die niet natuurlijk zijn:  een vierkante wonde met rechte hoeken en een ovale wonde die toegebracht is met een chirurgisch instrument. Daarmee is been weggenomen aan de kant van het verhemeltebot om etter te laten wegvloeien."   

Caroline Tilleux, een archeologe van de Koninklijke Musea voor Kunst en Geschiedenis, zei dat de ontdekking er gekomen is dankzij "een samenloop van omstandigheden, namelijk dat de mummie goed bewaard is en dat we CT-scans van dit individu gemaakt hebben, maar ook doordat we een 3D-model gemaakt hebben van zijn gebit en doordat we een aantal mensen samengebracht hebben met erg specifieke competenties. Wat nu interessant zou zijn, is nagaan in andere instellingen waar men CT-scans gemaakt heeft, of men daar andere sporen van menselijke interventies aan het gebit kan ontdekken."

Niet te snel oordelen

"Dit is een belangrijke ontdekking", zei museumdirecteur Verbergt. "En we staan nog maar aan het begin, want door de geavanceerde medische beeldvorming zullen we wellicht nog meer te weten komen. Het leert ons in elk geval dat we niet te snel moeten oordelen over oude beschavingen. We denken altijd dat we zelf vooruitstrevend zijn, maar dat waren ze 2.700 jaar geleden eigenlijk ook al", zo zei Verbergt.

"Hoe de ingrepen gebeurden, weten we nog niet goed. Werd er bijvoorbeeld gewerkt met verdoving, en hoe ging dat dan? Of werden tanden zonder verdoving verwijderd? Dat moet dan heel pijnlijk geweest zijn."

Beluister hieronder de reportage:

Meest gelezen