© 2020 Bloomberg Finance LP

1 jaar Nationale Veiligheidswet: is het afgelopen met de vrijheden in Hongkong?

"Het einde van de vrijheid in Hongkong." In die dramatische bewoordingen wordt de zogenoemde Nationale Veiligheidswet voor Hongkong door sommige critici beschreven. De draconische wet werd precies 1 jaar geleden ingevoerd, net voor middernacht op 30 juni 2020. Wat zijn sindsdien de gevolgen geweest? Was dit een aanzet tot de volledige opslorping van Hongkong door het communistische China?

De Nationale Veiligheidswet werd begin vorig jaar in de grootste geheimhouding voorbereid door de communistische partijtop in Peking. Zelfs Carrie Lam (de Chinavriendelijke chief executive – politieke leider van Hongkong) bleek niet op de hoogte van de details. Het was niet de eerste poging om een veiligheidswet in te voeren voor de semi-autonome regio. Dat gebeurde eerder al in 2003, maar onder druk van een half miljoen betogers werden de plannen van de plaatselijke leiders toen stilletjes opgeborgen.

Copyright 2018 The Associated Press. All rights reserved

Deze keer was het Peking zelf dat de nieuwe wet uittekende, na een jaar van massale en soms gewelddadige demonstraties in 2019 tegen de groeiende invloed van de Chinese overheid in Hongkong. De partijtop vreesde de controle over de situatie te verliezen, en dat is de ultieme nachtmerrie voor de communistische machthebbers.

Het principe van een wet op de nationale veiligheid bestaat natuurlijk ook in andere landen, denk maar aan de Patriot Act in de Verenigde Staten. Maar de Nationale Veiligheidswet voor Hongkong grijpt drastisch in op een reeks fundamentele vrijheden, die tot dan toe gegarandeerd waren – sinds de voormalige Britse kroonkolonie in 1997 weer tot China ging behoren. 

Bekijk in het volgende filmpje hoe de vrijheden in Hongkong de voorbije decennia in stapjes werden uitgehold, en lees daaronder verder:

Videospeler inladen...

Vier misdrijven, zware straffen

De Nationale Veiligheidswet voor Hongkong stipuleert vier misdrijven waarvoor straffen gelden tot levenslang: terrorisme, separatisme, subversie en samenwerking met buitenlandse krachten. Als je de bepalingen van de wet bekijkt, dan besef je al snel dat die makkelijk kunnen worden aangewend om het recht op vrije meningsuiting te beknotten. 

Hoewel al snel na de invoering van de Nationale Veiligheidswet werd geprotesteerd tegen de beknotting van de vrijheden en hoewel uit peilingen bleek dat een meerderheid van de Hongkongers tegen de wet gekant was, hoopten velen in Hongkong dat de soep niet zo heet zou worden gegeten als ze werd opgediend. 

Lees verder onder de animatie over de misdrijven in de Nationale Veiligheidswet:

Maar een jaar later zien we wel degelijk ingrijpende gevolgen. Wat Peking in de eerste plaats voor ogen had, was het definitieve einde van de protestbeweging. COVID-19 had het al zo goed als onmogelijk gemaakt om nog te betogen in Hongkong, de Nationale Veiligheidswet leek de doodsteek te geven voor eender welk protest (hoewel de politie tot vandaag nog altijd de coronamaatregelen aangrijpt om manifestaties te verbieden). 

De angst kroop erin bij de honderdduizenden mensen die op straat waren gekomen in 2019. De centrale protestslogan "Bevrijd Hongkong - revolutie van onze tijd" alleen al wordt beschouwd als een inbreuk op de Nationale Veiligheidswet, omdat hij separatisme zou promoten.

Vluchten of gearresteerd worden

Maar de impact op het politieke leven en denken in Hongkong was nog veel drastischer. Nog vóór de Nationale Veiligheidswet goed en wel was ingevoerd, werden verschillende prodemocratische en activistische groeperingen in Hongkong ontbonden door hun leiders, die de bui voelden hangen. 

Een van die organisaties was Demosisto, een partij die streefde naar volledige autonomie voor Hongkong. Demosisto werd in 2016 opgericht door de bekende jonge activisten Joshua Wong, Agnes Chow en Nathan Law. Maar door de Nationale Veiligheidswet zou zo'n streefdoel illegaal worden, en dus werd de partij enkele uren voor de goedkeuring daarvan opgedoekt. (lees verder onder de foto)

Activist Joshua Wong (rechts) wordt weggeleid naar de gevangenis
Copyright 2018 The Associated Press. All rights reserved

Heel wat activisten kozen eieren voor hun geld en ontvluchtten Hongkong nog voordat duidelijk was hoe ernstig de gevolgen van de Nationale Veiligheidswet zouden worden. Onder hen Nathan Law, die zijn geboortestad verliet en zich in Groot-Brittannië vestigde, waar hij politiek asiel kreeg. Hij is intussen op basis van de Nationale Veiligheidswet aangeklaagd wegens separatisme en samenwerking met buitenlandse krachten. 

Volgens cijfers van de krant South China Morning Post zouden zowat 470 inwoners uit Hongkong asiel hebben aangevraagd, vooral in Australië en het Verenigd Koninkrijk. In de meeste gevallen een ingewikkelde procedure, omdat het vaak moeilijk is om te bewijzen welk gevaar men loopt in het thuisland. (lees verder onder de foto)

Familieleden van gearresteerde politici troosten elkaar
Copyright 2020 The Associated Press. All rights reserved

Wie niet wegging, riskeerde te worden opgepakt. Niet minder dan 114 mensen werden gearresteerd wegens overtreding van de Nationale Veiligheidswet, onder hen 47 prominente leiders van de oppositie in Hongkong. Tot nu toe werden 61 arrestanten al in staat van beschuldiging gesteld. 

Vorige week begon het eerste proces op basis van de wet, tegen een man die net na de invoering ervan op zijn motor een groepje politiemensen had aangereden, met in de hand een vlag waarop de slogan "Liberate Hong Kong" prijkte. Hij wordt beschuldigd van terrorisme en separatisme. 

Bange tijden voor de media in Hongkong

Nadat eerst de politieke activisten en organisaties waren aangepakt, komen nu meer en meer de onafhankelijke media in het vizier. Meest spectaculair was de manier waarop Apple Daily de facto werd gedwongen om de boeken te sluiten. 

De stichter van de Peking-kritische krant, Jimmy Lai, was vorige zomer al gearresteerd wegens overtreding van de Nationale Veiligheidswet. Hij werd enkele maanden geleden veroordeeld tot 12 maanden cel voor fraude. Half juni voerde de politie van Hongkong een raid uit op de redactiekantoren van Apple Daily, daarbij werden nog eens vijf redacteurs en directieleden opgepakt. 

Bekijk het filmpje over de gevolgen van de Nationale Veiligheidswet en lees daaronder verder:

Videospeler inladen...

De aanklacht luidde "samenwerking met buitenlandse krachten", omdat er in artikels was opgeroepen tot internationale sancties tegen China en Hongkong. Doordat ook de bankrekeningen van Apple Daily werden geblokkeerd, kon de krant niet anders dan ermee ophouden. Het laatste nummer verscheen op 24 juni, het werd gedrukt met een oplage van een miljoen exemplaren en was binnen de kortste keren uitverkocht. 

(Lees verder onder de foto)

Laatste nummer van oppositiekrant Apple Daily
Copyright 2020 The Associated Press. All rights reserved.

Veel journalisten en bladen in Hongkong doen sinds het invoeren van de Nationale Veiligheidswet ook aan zelfcensuur. Zo liet de gerespecteerde nieuwssite Stand News weten dat er voortaan geen opiniestukken meer zullen worden gepubliceerd, uit vrees om de bepalingen van de Nationale Veiligheidswet te overtreden. 

De plaatselijke journalistenvereniging maakt zich zorgen over de aantasting van de wettelijk gegarandeerde persvrijheid. En ook academici in Hongkong bleken het voorbije jaar minder happig om in de media hun licht te werpen op gevoelige onderwerpen.

Peking lijkt zijn greep op Hongkong niet meer te lossen

Los van de Nationale Veiligheidswet werd in Hongkong onlangs ook een controversiële kieshervorming doorgevoerd. Kandidaten voor de LegCo, het plaatselijke parlement, zullen voortaan worden "gescreend" door een speciaal – door Pekinggetrouwen gedomineerd – comité, en wie wordt bestempeld als "onpatriottisch" kan niet deelnemen aan de verkiezingen. 

Veel Peking-kritische volksvertegenwoordigers werden het voorbije jaar sowieso al gearresteerd, en met deze kieshervorming is het zo goed als zeker dat de nieuwe "LegCo" (na de verkiezingen gepland voor december) uitsluitend nog zal bestaan uit Pekingvriendelijke politici. 

(Lees verder onder de foto)

Alleen nog 'patriotten' in het parlement van Hongkong (met 'chief executive' Carrie Lam)
CNS

De toekomst ziet er niet goed uit voor de verdedigers van de democratie in Hongkong. De communistische autoriteiten in China zijn vastberaden om een herhaling van het massale protest in 2019 te voorkomen. Met de Nationale Veiligheidswet hebben ze een rode lijn getrokken. Hongkong zal functioneren op de manier die het Peking behaagt. 

En dat is geen Hongkong dat evolueert in de richting van meer democratie, zoals veel Hongkongers hadden gehoopt. Hongkong zal in de pas lopen, en ondanks de officiële lippendienst aan het principe van "Eén land, twee systemen" dreigt het onderscheid tussen het politieke bestel in de "autonome regio Hongkong" en dat in de rest van China alsmaar meer te vervagen.

Meest gelezen