Supporters tijdens de 8e finale tussen Engeland en Duitsland in het Wembley-stadion in Londen.

De wereld op zijn kop: net in die landen waar corona weer stevig rondgaat, lopen de stadions vol voor het EK Voetbal

Wie de voorbije weken naar het Europees Kampioenschap heeft gekeken, is het allicht opgevallen: in het ene stadion zit weinig volk, in het andere lijkt het alsof het coronavirus nooit bestaan heeft. Vanwaar dat verschil? Ligt het aan de coronasituatie in de landen in kwestie? Spoiler: het antwoord is neen. Want net daar waar het aantal besmettingen fors stijgt, zullen tijdens de rest van het toernooi de meeste toeschouwers het stadion binnen mogen.

Het hangt uiteraard af van de regisseurs die een voetbalwedstrijd in beeld brengen. Voetbal is een feest, voetbal is emotie. Het mag dus niet verbazen dat de camera's zich vooral op de drukste tribunes focussen. Waar gejuicht wordt, waar nagels worden afgebeten, waar de tranen in de ogen staan. Maar toch, het viel ook op tv op tijdens de groepswedstrijden en de achtste finales: in sommige stadions zat beduidend meer volk dan in andere.

Voor de voetbal-leken: het EK voetbal wordt dit jaar in 11 Europese steden gespeeld in evenveel landen en niet in 1 of 2 landen zoals gewoonlijk. Voor de kwartfinales (die vandaag van start gaan), de halve finales en de finale blijven er nog 5 steden over: Sint-Petersburg in Rusland, München in Duitsland, Bakoe in Azerbeidzjan, Rome in Italië en Londen in het Verenigd Koninkrijk.

Aantal toegelaten toeschouwers tijdens kwartfinales, halve finales en finale:

Sint-Petersburg (kwartfinale)
Capaciteit: bijna 67.000
Toegelaten: 45 procent (zo'n 30.000)

München (kwartfinale)
Capaciteit: 75.000
Toegelaten: bijna 20 procent (14.000)

Bakoe (kwartfinale)
Capaciteit: bijna 70.000
Toegelaten: bijna 45 procent (31.000)

Rome (kwartfinale)
Capaciteit: bijna 73.000
Toegelaten: ruim 20 procent (16.000)

Londen (halve finale en finale)
Capaciteit: 90.000
Toegelaten: 75 procent (67.000)

Vooral het stadion in Londen liep en loopt daarbij in de kijker. In de groepsfase waren in het Wembley-stadion 22.500 toeschouwers toegelaten, op een capaciteit van 90.000. Voor de achtste finales (onder meer de wedstrijd tussen Engeland en Duitsland) werd dat verhoogd naar 45.000. De beelden op televisie spraken boekdelen: dicht op elkaar gepakte fans die moeite hadden om afstand te houden. En ook commentator Peter Vandenbempt merkte het op bij de 1-0 voor Engeland: "Wembley davert op zijn grondvesten".

Tijdens de halve finales en de finale, die alle drie in Londen worden gespeeld, mogen nog meer mensen binnen, meer dan 65.000 of maar liefst 75 procent van de normale capaciteit. De Britse regering nam die beslissing, op vraag van de Europese voetbalbond UEFA.

Een groot contrast met andere speelsteden. In München bijvoorbeeld, waar de Rode Duivels vanavond Italië in de pan proberen te hakken, mogen maar 14.000 mensen het stadion binnen of zo'n 20 procent van de normale capaciteit. Ook in Rome, waar Engeland en Oekraïne elkaar bekampen, is men voorzichtiger. Daar mogen maar 16.000 mensen binnen.

In sommige delen van het Wembley-stadion zaten de tribunes overvol tijdens de wedstrijd Engeland-Duitsland en leek het alsof er van corona geen sprake meer was...
... in andere delen zaten de toeschouwers verder van elkaar.
AFP or licensors

In Sint-Petersburg en Bakoe mag dan weer iets meer: in beide stadions mag zowat 45 procent van de capaciteit worden gevuld, zo'n 30.000 mensen. Maar één stad deed alle andere verbleken: Boedapest in Hongarije. Het is de enige gaststad op dit EK waar de volledige capaciteit van het stadion benut mocht worden (67.000). Dat was onder meer te merken tijdens de achtste finale Nederland-Tsjechië.

Ook buitenlanders waren welkom, onder bepaalde voorwaarden. Een grote delegatie Nederlandse supporters zakte vorig weekend dan ook naar Boedapest af. Al kreeg de wedstrijd een ander einde dan ze verwacht hadden.

Hoe beter de cijfers, hoe meer volk?

Grote verschillen dus in het aantal toegelaten toeschouwers. Je zou kunnen denken dat die verschillen afhangen van de coronasituatie ter plekke: waar de cijfers de goede richting uitgaan, mag meer. Maar dat is zeker niet in al die landen het geval.

In Duitsland bijvoorbeeld is zowel het aantal nieuwe dagelijkse besmettingen (het gemiddelde over een periode van 7 dagen) als het aantal doden in de maand juni fors gedaald. Van 3.400 besmettingen eind mei naar zowat 540 eind juni. Het aantal dagelijkse doden is van 150 naar 50 gezakt. En toch wordt in München het laagste aantal toeschouwers toegelaten. Dat geldt ook voor Italië, dat de laatste tijd goede cijfers kan voorleggen, maar waar de capaciteit in het stadion beperkt blijft tot 16.000 (20 procent).

In het Verenigd Koninkrijk en Rusland, waar de komende dagen de meeste toeschouwers worden toegelaten, gaat het dan weer van kwaad naar erger. In het Verenigd Koninkrijk, waar de delta- of Indiase variant stevig rondgaat, is het gemiddelde aantal dagelijkse besmettingen in een maand tijd gestegen van 3.200 naar 19.000 (woensdag 30 juni waren dat er 25.000). Het VK telt nu dagelijks meer nieuwe besmettingen dan in de hele Europese Unie. Meer dan 90 procent van de nieuwe besmettingen wordt toegeschreven aan die deltavariant.

Ook in Rusland gaat het allerminst de goede kant op. Het gemiddelde aantal nieuwe besmettingen is er in een maand tijd gestegen van 8.700 naar 20.500. Het aantal dagelijkse doden is er gestegen tot 600, het hoogste aantal sinds het begin van de pandemie. En opvallend: daar waar tot voor kort de meeste doden in Moskou vielen, is dat nu in Sint-Petersburg, de stad waar de EK-wedstrijden gespeeld worden.

Beluister het gesprek met Rusland-correspondent Geert Groot Koerkamp in "De ochtend" (2/7/2021)

Krasilnikov Stanislav/Tass/ABACA

De beslissing over hoeveel toeschouwers toegelaten worden, hangt dus duidelijk niet af van de huidige coronacijfers. En ook niet van de regels omtrent massa-evenementen. Want in vele landen zijn die nog niet toegelaten, of met zeer beperkt publiek. Voor het EK werd een uitzondering gemaakt, al dan niet onder het mom van een testevenement.

Van wat dan wel? Sommige landen verwijzen naar de vaccinatiegraad. Zo trekt de Britse regering vooralsnog niet aan de noodrem, ondanks het alsmaar stijgende aantal besmettingen door de deltavariant, omdat door de hoge vaccinatiegraad het aantal ziekenhuisopnames beperkt blijft, vertelt correspondente Lia van Bekhoven.

Beluister het gesprek met VK-correspondente Lia van Bekhoven op Radio 1 (1/7/2021):

AFP or licensors

Dat was ook het belangrijkste argument voor de Hongaarse regering om een vol stadion in Boedapest toe te laten. Van de bijna 10 miljoen Hongaren zijn 5,5 miljoen inwoners een eerste keer ingeënt, 4,9 miljoen al twee keer. Voldoende, vond de Hongaarse regering, om de Puskás Aréna vier keer te laten vollopen. De Hongaren die het stadion in wilden, moesten wel immuniteit kunnen aantonen. Voor buitenlandse fans mocht dat ook een negatieve test zijn.

Al was het voor premier Viktor Orbán ook wel een prestigekwestie, geeft correspondent Stefan Bos aan. Van Orbán is geweten dat hij een echte voetbalfanaat is, die verschillende stadions heeft laten bouwen. Al moet ook worden opgemerkt dat in tegenstelling tot in Rusland en het Verenigd Koninkrijk, de coronacijfers in Hongarije de voorbije maand in dalende lijn gingen, tot zowat 50 dagelijkse besmettingen en enkele doden per dag.

De Hongaarse regering liet een vol stadion toe, omdat bijna de helft van de bevolking volledig gevaccineerd is. Al was het voor voetbalfanaat Viktor Orbán zeker ook een prestigekwestie.

Ongeruste virologen

Ondanks de vaccinatiegraad waarmee onder meer de Britse regering schermt, worden de (half)volle stadions tijdens het EK in binnen- en buitenland op onbegrip onthaald. Britse virologen waarschuwen ervoor dat, ook al blijft het aantal ziekenhuisopnames nog beperkt, het hoge aantal besmettingen tot nieuwe virusvarianten kan leiden.

Maar ze zijn ook bezorgd voor de psychische impact die volle stadions kunnen hebben. Ze symboliseren dat de covidpandemie voorbij is en alles weer kan. En reken maar dat ook veel Britten buiten het stadion zich dan zo gaan gedragen, benadrukt Lia van Bekhoven.

Ook uit het buitenland komt er kritiek op Londen. De Italiaanse premier Mario Draghi wil dat de halve finales en de finale niet in Londen gespeeld worden en kreeg daarvoor bijval uit Frankrijk en Duitsland. De Duitse minister van Binnenlandse Zaken Horst Seehofer noemde het dan weer "onverantwoord" dat "in landen die worden beschouwd als virusvariantgebieden van de zeer besmettelijke deltavariant" zoveel mensen samenkomen.

De Duitse politicus Karl Lauterbach, zelf een arts en epidemioloog, wijst met een beschuldigende vinger naar de UEFA, die er bij de gastlanden sterk op heeft aangedrongen om zoveel mogelijk toeschouwers toe te laten en het geregeld over het "toernooi van de hoop" heeft. "Door de deltavariant toe te laten zich over volle stadions te verspreiden, is de UEFA verantwoordelijk voor talrijke doden."

Ook in Hongarije en Rusland klinkt er kritiek. Vele Hongaren begrijpen niet dat een vol stadion wel mag, maar op antiregeringsbetogingen niet meer dan 500 mensen zijn toegelaten. In Sint-Petersburg werd eind vorige week dan weer een soort festival gehouden, naar aanleiding van het einde van het schooljaar. "40.000 jongeren stonden er te hossen op straat, zonder mondkapjes, zonder afstand", vertelt correspondent Geert Groot Koerkamp. Hij verwacht dat ook de kritiek op de toegelaten capaciteit bij de EK-wedstrijd de komende dagen zal toenemen, nu het coronavirus vooral in Sint-Petersburg slachtoffers maakt. "Althans via de alternatieve kanalen, niet in de officiële media."

Beluister het gesprek met Duitsland-correspondente Judith van de Hulsbeek in "De ochtend" (2/7/2021)

Copyright 2020 The Associated Press. All rights reserved

Besmette Schotten en Finnen

Ook de Wereldgezondheidsorganisatie kijkt met argusogen naar het EK. Ze riep de gaststeden van het kampioenschap deze week op om de toeschouwers beter op te volgen, zowel voor hun aankomst in het stadion als na hun vertrek. "We moeten verder kijken dan de stadions op zich", klonk het.

Want ondanks de maatregelen die de overheden van de gastlanden nemen (mondmaskers, toeschouwers mogen het stadion enkel binnen met een vaccinatiebewijs, een negatieve coronatest of een bewijs van antistoffen), kunnen in verschillende landen nieuwe coronabesmettingen wel degelijk worden gelinkt aan het voetbalkampioenschap.

Zo bleek al dat van de tienduizenden Schotten die op 18 juni naar Londen afzakten voor de wedstrijd Engeland-Schotland, zeker 1.300 onder hen besmet raakten. "Het was meteen het hoogste aantal besmettingen per dag ooit in Schotland", merkt van Bekhoven op.

En van de Finnen die hun elftal gingen aanmoedingen in Sint-Petersburg, raakte 9 procent besmet. Het is lang niet zeker dat ze het virus in het stadion opliepen, de kans is groot dat dat bijvoorbeeld op straat of op café is gebeurd. Maar als ze niet toegelaten waren in het stadion, waren de meesten allicht gewoon in eigen land gebleven.

De Puskás Aréna in Boedapest was het enige stadion waarin tijdens het EK de volledige capaciteit benut mocht worden. Zowel een groot aantal Nederlandse als Tsjechische supporters kwam afgelopen zondag naar de Hongaarse hoofdstad om de wedstrijd in het stadion te bekijken.
AFP or licensors

Serieuze Italianen

Ook de Belgische viroloog Steven Van Gucht merkte gisteren op de persconferentie van Sciensano op dat het EK zeker een risico-evenement is voor de verdere verspreiding van de deltavariant.

In Italië hebben ze dat goed begrepen. Morgenavond wordt in Rome de wedstrijd Oekraïne-Engeland gespeeld, maar de regels zijn streng. Engelsen die naar Rome willen, moeten een negatieve test kunnen voorleggen bij vertrek. Daarbovenop moeten ze nog eens 5 dagen in quarantaine in Italië. Op het einde van de 5e dag moeten ze een tweede test ondergaan. Pas als die negatief is, mogen ze naar buiten en de wedstrijd in het stadion bekijken. Dat houdt in dat wie morgenavond in het stadion in Rome wil zitten, in principe al sinds het begin van de week in quarantaine moet verblijven.

Aan Engelsen met een kaartje die hoopten op het laatste moment naar Italië te kunnen reizen om in het stadion de wedstrijd te bekijken, had de Italiaanse ambassadeur in het Verenigd Koninkrijk een "duidelijke boodschap": "Als je geen tijd hebt gehad voor die quarantaine, kom niet naar Italië. Zelfs al heb je een ticket, zonder quarantaine kom je het stadion niet in."

Veel souplesse zullen de Engelsen niet moeten verwachten van de Italiaanse autoriteiten, geeft correspondent Angelo van Schaik aan. "Ze zijn op dit vlak heel serieus." Laten we hopen dat de Italiaanse voetballers vanavond minder aandachtig zijn...

Meest gelezen