Kunstenfestival Watou viert 40e editie met nieuwe locaties: van koterij naar kasteel

Vandaag start de 40e editie van het kunstenfestival Watou. Een hele zomer lang staat het West-Vlaams grensdorp weer in het teken van kunst en poëzie. Het festival ziet er voor zijn 40e verjaardag wel iets anders uit. Het is uitgebreid met twee nieuwe locaties op zo'n 10 kilometer van het dorp. Vooral het vervallen kasteel De Lovie spreekt tot de verbeelding. 

Watou heeft voor poëzie- en kunstliefhebbers in Vlaanderen en Nederland de afgelopen decennia een bijna mythische status gekregen. In 1980 organiseert dichter en toenmalig inwoner Gwij Mandelinck er voor het eerst een evenement met kunst, poëzie en muziek.

"Al die genieën moeten in de rug de messteken van het volk voelen. Dan wordt een kunstenaar op de juiste maat gemeten” - Bekijk hier beelden van het evenement in de beginjaren ("Terloops", 1983):

Videospeler inladen...

Het eendaagse evenement groeit doorheen de jaren uit tot een Poëziezomer. Schuren, stallen en koterijen worden een zomer lang omgetoverd tot tentoonstellingsruimtes waar kunst en poëzie samenkomen. De ongepolijste locaties en weidse landschappen geven het festival een unieke charme en uitstraling. De Poëziezomer van Watou wordt een van de belangrijkste literair-culturele evenementen in de Lage Landen. 

"Watou is voor de poëzie wat Werchter is voor de rock-'n-roll" - Bekijk hier hoe het evenement er 20 jaar geleden uitzag ("Het journaal", 2001)

Videospeler inladen...

Als Gwij Mandelinck het na bijna 30 jaar voor bekeken houdt, omdat het financieel onhoudbaar is, zoekt de stad Poperinge een nieuwe organisator. Jan Moeyaert maakt van de poëziezomer een kunstenfestival, maar de ingrediënten blijven dezelfde, kunst en poëzie in de dorpse setting van Watou. In 2019 hangt het festival opnieuw aan een zijden draadje. Moeyaert gooit de handdoek in de ring, wegens besparingen in de culturele sector. 

Verjaardagseditie

De stad Poperinge beslist dan om zelf het festival in handen te nemen en stelt drie curatoren aan, Chantal Pattyn van Klara, auteur Peter Verhelst en onafhankelijk kunstexperte Benedicte Goesaert. Zij willen in 2020 een 40e verjaardagseditie op touw zetten, maar dan barst de corona-epidemie los. Krappe koterijen en benepen zolders zijn plots niet meer zo aantrekkelijk. Het festival wordt een jaar uitgesteld en het plan wordt herdacht. 

Leon Vrancken - Doublers
Dirk Pauwels - Kunstenfestival Watou 2021

“We moesten nadenken over locaties waar je een veilig bezoek kunt garanderen, met een goede ventilatie en de mogelijkheid om afstand te houden tussen de bezoekers”, zegt Chantal Pattyn. Zo kwamen er een aantal nieuwe plekken in het vizier, zowel in Watou zelf als daarbuiten.  

Watou blijft het centrum van het festival. Kunst en poëzie vind je er in de kerk, de brouwerij, de parochiezaal, maar ook in 't Graafschap, een tuinbouwbedrijf dat voor het eerst deelneemt. 

In het centrum van Poperinge kun je de Gasthuiskapel bezoeken, waar nieuw werk getoond wordt van Leon Vrancken. Maar de blikvanger van deze editie is ongetwijfeld kasteel De Lovie op een kleine 10 kilometer van Watou. Het kasteel past in de traditie, omdat het een gehavende plek is, waar er gaten in de plafonds zitten en het behang van de muren bladdert. Kunstenares Edith Dekyndt vroeg zelfs om het stof te laten liggen in de kamer waar haar kunstwerk zou komen. 

Edith Dekyndt - Illusie of is het Gewoon anders?
Dirk Pauwels - Kunstenfestival Watou 2021

De Lovie heeft een boeiende geschiedenis. Het kasteel was een zomerverblijf voor aristocratische families, een feestpaleis, een militair hoofdkwartier en een sanatorium voor tbc-patiënten. Nu worden er op het domein mensen met een verstandelijke beperking ondersteund. En dat zorgt voor een wisselwerking met de kunstenaars. Dekyndt liet zich bijvoorbeeld inspireren door de geschiedenis van het kasteel en werkte samen met het muzieklabo van De Lovie om een soundscape bij haar kunstwerk te creëren. 

Ook andere kunstenaars maakten speciaal werk voor een kamer in het kasteel, zoals Catharina van Eetvelde en Nadia Guerroui. De werken van Guerroui zijn nauwelijks waar te nemen en gebaseerd op lichtvlekken op de muren.

Nadia Guerroui - Phosphene
Dirk Pauwels - Kunstenfestival Watou 2021

In de kasteeltuin staat een bronzen sculptuur van Tracey Emin. De Britse kunstenares is een van de belangrijke buitenlandse kunstenaars op het festival. Ze schopte ooit stennis door in een museum in Londen haar onopgemaakte bed tentoon te stellen. 

"Het is een eer dat zij hier vier werken wil tonen", zegt Pattyn. "Buitenlandse artiesten kennen Watou niet, maar ze zijn wel heel enthousiast als we hen over het concept vertellen."

Tracy Emin - All I want is you
Dirk Pauwels - Kunstenfestival Watou 2021

Vrijheid

Opvallend is dat de poëzie niet meer rechtstreeks in dialoog gaat met de kunstwerken. De gedichten, die geselecteerd zijn door Peter Verhelst, zijn opgesteld in aparte ruimtes. "Op die manier kun je beter de gedichten lezen en krijg je de rust om die te laten bezinken. De gedichten staan op zich en vormen geen uitleg bij de kunstwerken en omgekeerd, de kunstwerken zijn geen illustraties bij de gedichten. Maar uiteindelijk zal het zich wel allemaal vermengen in je hoofd. "

"We vinden het ontzettend belangrijk om vrijheid te laten", zegt Chantal Pattyn. "Als je het werk ziet van Tracy Emin in het park van De Lovie, daar heb je niet veel uitleg bij nodig. Dat gaat over pure emotie. Wie wel uitleg wil kan terecht op de website of in de catalogus, maar we willen dat niet opdringen. Ik ben ervan overtuigd dat mensen slim genoeg zijn op welke manier dan ook. Iedereen moet de vrijheid hebben om een werk op zijn, haar of hun manier te omarmen." 

Het kunstenfestival in Watou loopt nog tot 5 september. Tickets zijn enkel vooraf te verkrijgen via de website. Als je alle locaties wil bezoeken, trek je best voldoende tijd uit. Tussen Watou, kasteel De Lovie en de Gasthuiskapel wordt een pendelbus ingelegd, maar je kunt ook fietsen of je bezoek spreiden over meerdere dagen. 

Onze ploeg van "Het journaal" ging onder andere in Poperinge kijken, bekijk hieronder het verslag: 

Videospeler inladen...

Meest gelezen