FOTO: Blusacties in Canada eerder deze week
© 2021 Bloomberg Finance LP

Daar is de zomer, daar zijn de natuurbranden: komen ze nu vaker voor dan vroeger en wat kunnen we eraan doen?

De zomer is nog maar net begonnen of daar zijn de bosbranden weer. Jaar na jaar komen in deze tijd van het jaar steeds meer natuurbranden in het nieuws. Op dit moment woeden er bijvoorbeeld branden in Canada en Cyprus. Hoe worden ze veroorzaakt en wat kunnen we eraan doen?

Hoe worden natuurbranden veroorzaakt?

Het is moeilijk om te zeggen wat de exacte aanleiding van één individuele brand is. Wat wel duidelijk is dat er voor natuurbranden drie elementen nodig zijn. "Je hebt ontsteking, brandstof en ideale weersomstandigheden nodig die voor de nodige zuurstof zorgen", zegt Hans Verbeeck, professor bos- en vegetatie-ecologie aan de UGent in "De ochtend" op Radio 1.

In het geval van de branden die nu woeden in Cyprus is het duidelijk dat die twee laatste elementen aanwezig zijn. "Het is er droog, dus er zal veel droge vegetatie zijn. En er is voldoende wind, dus er is genoeg zuurstof", zegt hij. "De ontsteking kan van alles zijn: een natuurlijke oorzaak zoals een blikseminslag of een al dan niet opzettelijke menselijke oorzaak."

"De branden komen vaker voor in drogere gebieden. In een vochtig tropisch regenwoud zul je minder snel een bosbrand krijgen", klinkt het. "Het heeft ook te maken met de structuur van de vegetatie. Als je een bos hebt met een struiklaag onder, en die droogt snel uit in de zomer, dan zullen daar sneller branden ontstaan."

Een bosbrand in British Columbia in Canada, lees voort onder foto:

AFP or licensors

Is een natuurbrand altijd problematisch?

"Natuurbranden zijn iets van alle tijden", benadrukt Verbeeck. "In Australië bijvoorbeeld brandt de struiklaag regelmatig af, maar de bomen overleven het", legt de professor uit. "Daar maken de minder intense branden van de struiklaag deel uit van de natuurlijke cyclus." Het wordt wel problematisch als er te veel of te grote natuurbranden zijn.

Beluister het gesprek in "De ochtend" en lees eronder voort:

© Guardian / eyevine. All Rights Reserved.

Komen natuurbranden nu frequenter voor?

"De branden komen typisch voor in het zomerseizoen of in het droge seizoen in tropische gebieden, maar de hoeveelheid brandhaarden is aan het toenemen", zegt Verbeeck. "Ook de oppervlakte die per brand wordt vernietigd stijgt. Die twee elementen worden gelinkt aan het veranderende klimaat wereldwijd."

"We weten al decennia lang dat door de klimaatverandering het aantal droogteperiodes toeneemt en intenser worden", legt de professor uit. "Met die frequentere hittegolven komen ook bosbranden meer voor."

Wat zijn de gevolgen van frequentere bosbranden?

De branden zelf dragen ook bij aan de klimaatverandering en veroorzaken zo zelf onrechtstreeks meer branden. "Als die vegetatie opbrandt komt alle koolstof die in die vegetatie zit opgeslagen weer vrij in de lucht als CO2 en die versnelt eigenlijk het broeikaseffect en de opwarming", legt Verbeeck uit. "Het is een zichzelf versterkend effect en dat geldt wereldwijd."

De lokale impact van een bosbrand is nog groter. "Die bossen zorgen ook voor verkoeling, omdat die water verdampen en zo energie wegleiden die niet voor opwarming zorgt", zegt de professor. "Als die vegetatie er niet meer is, krijg je lokaal extra opwarming. Wat de kans op bosbranden nog groter maakt. En dat heb ik het nog niet gehad op de impact op de biodiversiteit."

Een brandweerman kapt een boom na een bosbrand in Utah, de Verenigde Staten:

2021 AP

Kunnen we daar iets aan doen?

Wel op korte termijn kan beter bosbeheer hier en daar soelaas bieden. "Je kunt bijvoorbeeld via gecontroleerde branden aan bosbeheer doen, maar dat is niet overal mogelijk", zegt Verbeeck. "Er zijn ook andere beheersmaatregelen mogelijk zoals brandgangen maken. Daarbij wordt af en toe een strook bomen gekapt, zodat het vuur niet kan overslaan van het ene bosgebied naar het andere. Ook extra monitoring kan helpen, zo kunnen we snel blussen als er brand uitbreekt."

"Op langere termijn moet de oorzaak van die frequentere natuurbranden worden aangepakt. Onze modellen tonen al jaren aan dat klimaatverandering een grote rol speelt", zegt de professor. "En die is het gevolg van onze CO2-uitstoot. Die drastisch verminderen, daar ligt de sleutel op lange termijn."

Een bushfire in Australië:

AFP or licensors

Meest gelezen