Minister van Defensie Dedonder en stafchef Hofman.
BELGA

Rapport Comité I snoeihard voor militaire inlichtingendienst in zaak Jürgen Conings: al 10 jaar slepen problemen aan

De militaire inlichtingendienst ADIV heeft "ernstige fouten" gemaakt in het dossier van Jürgen Conings. Dat staat in een rapport van het Comité I, het orgaan dat de inlichtingendiensten controleert. En, erger nog: de zaak-Conings is eigenlijk maar exemplarisch voor een veel breder probleem binnen onze veiligheidsdiensten.

De zaak-Jürgen Conings is eigenlijk exemplarisch voor wat er binnen de inlichtingendiensten in ons land - en dan vooral de militaire inlichtingendienst ADIV - misloopt. Dat is de harde conclusie van het rapport dat het Comité I geschreven heeft. Het orgaan, dat toezicht houdt op de veiligheidsdiensten in ons land heeft de afgelopen weken onderzocht wat er precies foutgelopen is in de zaak-Jürgen Conings en wat daaruit geleerd kan en moet worden. Wat blijkt? Het is geen alleenstaand geval, al tien jaar zijn er mankementen binnen onze veiligheidsdiensten. 

Caroline Van den Berghe geeft meer uitleg in “Het journaal 13” (lees verder onder de video):

Videospeler inladen...

Het is "onmiskenbaar" dat er ernstige fouten gebeurd zijn, is te lezen in het rapport dat VRT NWS kon inkijken. Niet alleen bij ADIV, maar eigenlijk binnen heel Defensie zijn er zaken misgelopen. De belangrijkste conclusies op een rij: 

  • Er is een structureel personeelstekort 
  • Er is een groot verloop bij het personeel, waardoor er kennis en ervaring verloren gegaan zijn
  • Jürgen Conings werd te weinig opgevolgd binnen zijn eigen dienst 
  • Er is geen of te weinig informatiedoorstroming, zowel binnen Defensie zelf als met de andere veiligheidsdiensten
  • Er is geen duidelijk beleid over extremisme bij militairen

Kortom: het rapport stelt dat de dienst "verwaarloosd" is.

Het rapport van Comité I benadrukt ook dat er mogelijk ook door andere diensten fouten gemaakt werden, denk aan politie, parket of onderzoeksrechters.

Naast ADIV waren bijvoorbeeld ook nog andere inlichtingendiensten op de hoogte van het gevaar dat van Conings uitging. Op 29 juni vorig jaar al waarschuwde Staatsveiligheid ADIV, het OCAD en het federaal parket over Conings. In die waarschuwing stond specifiek dat de man zich ophield in de "meest radicale extreemrechtse kringen" van België. Feit is dus dat het wel op tijd opgespoord werd, maar daarna nooit opgevolgd werd.

In één adem wijst Comité I er wel op dat het eigenlijk geen bevoegdheid heeft om die andere spelers te onderzoeken.

En nu?

Terugblikken is één ding, vooruitkijken een ander. Daarom doet het Comité I ook een hele reeks aanbevelingen, om ervoor te zorgen dat de kans dat dit nog eens gebeurt kleiner wordt. 

Het rapport wordt maandag om 13 uur besproken achter gesloten deuren in het Vast Comité van Toezicht op de inlichtingen- en veiligheidsdiensten. Daarna zal erover gedebatteerd worden in de Commissie Defensie van de Kamer. Daar zal ook minister van Defensie Ludivine Dedonder (PS) bij aanwezig zijn.

Tegelijk wijst het rapport ook naar de politiek, de regering en het parlement hebben al "onnoemelijk veel" aanbevelingen gekregen over de inlichtingendiensten, klinkt het. Na de aanslagen van 2016 bijvoorbeeld kwam er al eens een grondige doorlichting. 

Er moet nu een grondig debat komen over het takenpakket van de militaire inlichtingendienst, beveelt het rapport aan. Eigenlijk is de keuze duidelijk: meer middelen en capaciteit OF keuzes maken. Dat evenwicht is in het verleden door verschillende regeringen niet genoeg aangepakt, vindt Comité I. Om maar een voorbeeld te geven: momenteel analyseert er maar één iemand binnen ADIV het fenomeen van extreem-rechts. De vraag van binnenuit om meer personeel te voorzien, werd met een "njet" beantwoord door de hiërarchie. In het voorjaar van 2020 nota bene, dezelfde periode dat Jürgen Conings viroloog Marc Van Ranst een eerste keer bedreigde en verhoogde aandacht kreeg. 

Meest gelezen